Kongokorset - Herlinde Leyssens

Gabrielle Deman zal als eerste blanke vrouw ooit Kongo-Vrijstaat doorkruisen. Ze groeit op in het Brussel van 1900 tussen de kunstenaarsvrienden van haar vader Edmond, uitgever en boekhandelaar: oncle Théo (van Rysselberghe), oncle Maurice (Maeterlinck), Léon (Spilliaert). Maar zij droomt ervan de wereld te ontdekken.

Albert Sillye, commandant van de Force publique, is haar ticket naar Kongo. Na hun voorbarige verloving vertrekt hij naar Afrika om zijn bruidsschat bij elkaar te verdienen. Terwijl Gabrielles minutieuze voorbereidingen op een koloniale wetenschapscarrière haar naar Engeland en Frankrijk brengen, houden ze er een passionele correspondentie op na.

Op 2 juni 1904 is het eindelijk zover: samen reizen ze naar Afrika voor een huwelijksreis vol kleurrijke figuren en donkere gevaren. Kan Gabrielle er haar grenzeloze ambities vervullen? Hoever gaat ze om haar naam in de geschiedenisboeken te doen verschijnen? Wie is de Gabrielle die drie jaar later terugkeert naar het oude Europa?

***

Herlinde Leyssens (Anderlecht, 1968) studeerde taal- en letterkunde aan de universiteit van Leuven, deed een lerarenopleiding en volgde ook nog een cursus creatief schrijven net voor ze haar debuut Kongokorset uitbracht.

Het boek kan je opdelen in twee delen. Het boek start dan wel met het vertrek van de SS Anversville op 2 juni 1904 naar Congo met Gabrielle Sillye aan boord samen met haar echtgenoot Albert maar voor het vervolg van deze reis is het dan wachten tot nogal ver in het boek. Tot dan wordt het levensverhaal van Gabrielle verteld voornamelijk vanaf het jaar 1899 met haar ontmoeting met Albert Sillye. Haar droom is om wetenschapster te worden maar als vrouw is dit geen evidentie en vlot niet zoals ze zou willen. Dus stelt ze alles in het werk om toch naar Congo te kunnen reizen en daarvoor informeert ze zich en leert ze fotograferen en waagt ze zich aan taxidermie, verrassende keuzes. In dit deel lezen we echter ook over Congo zelf en dit door de ogen van Albert die voor drie jaar vertrokken is voor een derde termijn. En dit door middel van de brieven die hij schrijft aan Gabrielle, zijn verloofde. Interessante keuze van de auteur.

Deel twee is dan eindelijk de eigenlijke reis van het echtpaar naar Congo waar Albert een opdracht te vervullen heeft voor koning Leopold II. Wat een verhaal vanaf hier! Als lezer kan je niet anders dan onder de indruk zijn van deze reis en dat schitterend verteld is door de auteur, voornamelijk in proza met tussendoor dan toch nog enkele brieven van en naar het thuisfront.

Deze roman is gebaseerd op historische gegevens uit het Afrikamuseum in Tervuren. Leyssens kreeg per toeval een doos in handen met de nalatenschap van Gabrielle Deman, documenten, foto's, liefdesbrieven en krantenartikelen en dit van de allereerste vrouw die te voet door Congo trok. In het begin van het boek staat er een getekend kaartje met de reis en dit is een heel leuk detail in het boek. Het is dus een waargebeurd verhaal waarrond de auteur dan een verhaal heeft geweven.

Wat me zeker frappeerde was dat de misbruiken die ook toen al bestonden, zo weinig bekend waren. De houding tegenover de Afrikaanse bevolking vanuit de kolonialen en militairen is schrijnend, hun levens tellen niet en ze worden behandeld als objecten. Het is nu niet voor te stellen dat deze onwetendheid zo lang heeft kunnen voortduren. En als ze er dan toch iets van hoorden genegeerd werd, maar voor de meeste kolonialen was het de normale gang van zaken waar ze niet over nadachten. Dat heeft de auteur zeer goed naar voor gebracht in het boek.

Kongokorset is geen slecht boek maar ik moet zeggen dat het pas vanaf de tweede helft interessant en goed werd, ik had zelfs even getwijfeld om het aan de kant te leggen en dat zou toch spijtig geweest zijn. Leyssens heeft het boek heel mooi opgebouwd, met tijdssprongen en terugblikken en ook de brieven waren een goede stijlkeuze. Spijtig van de eerste helft van het boek dat zelfs wat saai was en dit voornamelijk door de vele brieven van Albert aan zijn 'Gabije', zijn verloofde dus. Het gaf wel een beetje een beeld van de tijdsgeest tegenover de plaatselijke bevolking maar dit deel had gerust veel beknopter gekund. Het tweede deel van het boek was dus wel heel goed en absoluut goed geschreven.

Uitgeverij: Vrijdag (2018) - 415 blz.

De wand - Marlen Haushofer

'De herinnering, het verdriet en de angst zullen blijven en ook het zware werk, zolang ik leef.'

Een vrouw staat op het punt een weekend door te brengen in de jachthut van haar nicht Luise, gelegen in een bergdal. Als Luise en haar echtgenoot na een avondje uit de volgende ochtend niet blijken te zijn thuisgekomen, gaat ze op onderzoek uit. Dan blijkt zich iets onverklaarbaars te hebben voorgedaan: het dal is door een glazen wand afgescheiden van de rest van de wereld.

In gezelschap van een hond, een koe en een kat gaat ze hard aan het werk om te overleven. Ze inventariseert de bestaande voorraden, zoekt naar een plek voor een aardappelakker, struint het bos af op zoek naar eetbare planten, ze jaagt. En ze vervreemdt van zichzelf; om niet gek te worden en grip te houden op de tijd schrijft ze. Glashelder en minutieus laat Haushofer een vrouw verslag doen van haar dagelijkse strijd met de elementen en zichzelf. Zal haar isolement ooit worden doorbroken?

****

Marlen Haushofer (Frauenstein, 1920-1970) schreef tot haar 19e verhalen, gedichten en romanhoofdstukken en na de oorlog begon ze te schrijven met de bedoeling te publiceren. Vanaf 1946 schreef ze stukken in Oostenrijkse kranten, week- en maandbladen en in 1951 kwam dan haar eerste boek uit, de novelle Das fünfte Jahr en in 1954 haar eerste roman waarmee ze succes oogstte.

Haar doorbraak kwam dan in 1963 met de roman Die Wand (De wand), waarvoor ze de Arthur Schnitzler-prijs kreeg maar ze kreeg voor haar werk meerdere onderscheidingen en prijzen. Die wand werd in 1987 vertaald door Ria van Hengel en in 2010 verscheen er een herziene vertaling. Het boek kende vele herdrukken bij verschillende uitgeverijen, de laatste in 2021 door Uitgeverij Orlando als Orlando Klassieker.

Dit boek mag dan wel al dik 60 jaar geleden verschenen zijn, het leest alsof het een recent boek zou kunnen zijn, misschien zit de vertaling daar wel voor iets tussen, dat kan ik niet beoordelen. En het was een dikke verrassing zo goed als het verhaal is, het verveelt echt nergens, steeds wil je doorlezen en het blijft interessant. Het heeft dan ook een originele plot en verrassende wendingen. De auteur blikt af en toe vooruit en je weet dus dat er iets te gebeuren staat, het zorgt voor een sterk spanningsgevoel.

Het is niet alleen een goed verhaal want uiteindelijk gaat het slechts over 1 plaats, 1 vrouw en enkele dieren zodat je je afvraagt hoe je daar een boek mee kan vullen. Marlen Haushofer poneert ook stellingen om over na te denken zoals bijvoorbeeld eenzaamheid en de waarde van het leven op zich. Ook weet ze de streek heel goed te beschrijven op een sterk filmische manier.

De wand is een verrassend goed en interessant boek gebleken dat enorm vlot leest en ik ben zeer benieuwd naar de verfilming die het boek kreeg in 2012. Het boek is alleszins een aanrader.

Uitgeverij: Van Gennep (2009) - 224 blz.

Oorspronkelijke titel: Die Wand (1963)

Vertaling: Ria van Hengel

De zerk - Louis van Dievel en Britt Droog

 

'Wie lest lacht, best lacht, Francine.'

Op de begraafplaats van het Kempense dorp Wiekevorst blijkt 'eeuwige rust' een hol begrip te zijn. Lang geleden waren Flor en Ireen van Donink - broer en zus - verliefd op dezelfde vrouw, Francine. Flor dwong zijn zus tot een huwelijk met een man. Uit wraak richtte zij zijn veevoederbedrijf te gronde, en zo ook zijn kansen op een huwelijk met Francine. Vijftig jaar later is de haat tussen Flor en Ireen nog steeds zichtbaar op hun grafstenen.

Maar er is nog meer aan de hand. Het dorp komt in opstand wanneer meer dan vierhonderd graven moeten worden geruimd. Er wordt geprotesteerd op het kerkhof tegen de kille aanpak van de gemeentelijke bureaucratie. Maar uiteindelijk gaan de betogers tegen de middag naar huis, want er moet warm eten zijn.

Uiteraard gaat De zerk ook over leven, sterven en begraven worden, en alles wat daarbij komt kijken.

****

Louis van Dievel (Mechelen, 1953) is vertaler Italiaans en Engels van opleiding en werkte als journalist bij de Vlaamse publiekszender VRT. Sinds zijn auteursdebuut in 2002 schreef hij een twintigtal boeken die veelal zeer Vlaams zijn, hij schreef echter ook toneelteksten en andere. Britt Droog studeerde orthopedagogie en na jaren ervaring in de geestelijke gezondheidszorg heeft ze nu een eigen praktijk in de Kempen waar ze als therapeut werkt in een unieke therapeutruimte, het bevat een grot met zoetwatervissen. Samen schreven ze eerder al de roman Madeleine en nu dus De Zerk.

De Zerk is een zeer Vlaams boek geworden dat zich afspeelt in de jaren zeventig en specifiek in Wiekevorst. Het was leuk om zelfs mijn eigen woonplaats tegen te komen in het boek en enkele andere plaatsen die hier bekend zijn, zoals de dancings in Rillaar.

Die jaren zeventig waren toch een totaal andere tijd dan nu en al helemaal in het boerendorp waar zo goed als het hele verhaal zich afspeelt. Lijfstraffen waren nog niet uit den boze om nog maar te zwijgen over de houding tegenover kinderen en al helemaal tegenover vrouwen, niet voor te stellen nu! En dan die oeroude dorpsmentaliteit, de auteurs hebben echt wel alle registers open getrokken om dit dorp tot leven te brengen. Het werkte soms op de lachspieren om dan om te slaan in ergernis over die mentaliteit. Het is echt een 'tragikomedie' zoals ze zeggen en zo levendig als in dit boek maak je het niet vaak mee in romans. Het verhaal is vaak toch schrijnend ook, je kan niet anders dan compassie voelen en dit met zowat alle personages.

De zerk is een zeer onderhoudend boek geworden dat je toch ook doet nadenken over mensen en hun gevoelens en gedragingen. Goed en vlot geschreven en zo leest het ook. Een aanrader, en de dikte kan je alleszins niet tegenhouden om het te lezen met zijn 170 pagina's.

Eerder van Louis van Dievel: Hof van assisen, De laatste ronde, De koers

Uitgeverij: Manteau (2026) - 170 blz.

Pink Lady - Saskia De Coster

Een wandeling

Twintig jaar geleden ontsnapte een gedetineerde met levenslang tijdens een jaarlijks uitstapje aan zijn bewaker. Hij ging aan de wandel in de Luxemburgse Ardennen, maar in plaats van te verdwijnen in de wouden keerde hij terug. Het is een geheim uit de Belgische doofpot.

Samen met haar geliefde rijdt Saskia De Coster naar Esch-sur-Sûre om met deze Raf en een bewaker die beslissende wandeling opnieuw te maken. Wat bezielde hem om terug te lopen? Aanvankelijk is Raf weinig spraakzaam, maar de achteloosheid van de natuur schudt herinneringen en aanvechtingen in hem wakker. Hoe dieper ze in het bos geraken, hoe meer de wandeling als een true-crimepodcast begint te voelen.

In het haar zo vertrouwde gebied tussen feit en fictie legt De Coster in Pink Lady vlijmscherp bloot waar de oeroude angst van meisjes en vrouwen voor vreemde mannen vandaan komt - en hoe bevrijdend het kan zijn om het gevaar in de ogen te kijken.

***

Saskia De Coster (Leuven, 1976) debuteerde in 2000 als auteur kort na haar studie Germaanse Talen in Leuven en Literatuurwetenschappen in Canada. Ze schrijft romans, filmscenario's, theaterteksten, columns en songteksten, geeft lezingen en neemt deel aan gespreksavonden en is daarnaast ook bezig met beeldende kunst, films en video's. Een breed repertoire dus.

Vorig jaar schreef ze dus ook een wandeling voor Uitgeverij Van Oorschot in de Terloops-serie, kleine handige meeneem-boekjes die je zelf zomaar op een wandeling zou kunnen meenemen en waarin de auteur een wandeling beschrijft met haar of zijn bijhorende gedachten. Interessante formule.

Saskia De Coster beschrijft hier wel een speciale wandeling, namelijk deze met de langstzittende gedetineerde in België, de man zit sinds 1974 in de gevangenis. En hierrond reflecteert ze dan maar het was evengoed wel wat spannend. Er was dan wel beveiliging maar gezien zijn prestaties bij zijn eerdere verdwijning was het misschien toch niet helemaal zeker wat er eventueel zou kunnen gebeuren.

Pink Lady is zeker een mooi boekje in deze Terloops-serie, eentje waarover je zelf ook kan reflecteren. Mooi geschreven ook.

Eerder: De laatste sessie

Eerder in de Terloops-serie: Wantij van Jaap Robben, Omwegen van Thomas Heerma van Voss, Zonnehuis van Marja Pruis

Uitgeverij: Van Oorschot (2025) - 63 blz.

Het Droompad - Twan Huys

Het leek een prachtig en krankzinnig idee. Een wandeling van een vader en puberzoon over de hoogste bergen van Europa. Vier weken, 555 kilometer en 22.200 hoogtemeters over het Droompad, een uitdagende route van München naar Venetië. Ondergedompeld in ongerepte natuur, weergaloze panorama's, weg van het wereldnieuws, zou er ruimte komen voor intieme gesprekken. Aarzelend stemt mijn zoon Jack in met dit epische wandelavontuur, gelukkig onwetend wat ons allemaal te wachten staat.

Door ingrijpende gebeurtenissen wordt de tocht onderbroken en een wandeling van een maand uitgesmeerd over een periode van twee jaar. Het zijn de jaren waarin Jack uitvliegt en mijn onrust met moeite wordt bedwongen.

Het plotselinge overlijden van mijn vader en later ook van mijn moeder verweeft zich met een onvergetelijk avontuur van vader en zoon over de mooiste wandelroute van Europa. Het Droompad is een verhaal over vaderschap, rouw en de helende kracht van wandelen.

Twan Huys (Sevenum, 1964) studeerde journalistiek in Tilburg en ging als zodanig ook werken. In 1999 werd hij dan correspondent in de Verenigde Staten met als standplaats New York maar later ook Washington D.C. en dit tot 2007. Verder is hij presentator, televisieproducent en auteur. Hij schreef enkele non-fictie boeken waaronder het succesvolle Wandellust, Ik ben een New Yorker en De Clintons.

In Het Droompad beschrijft hij de wandeling die hij maakte samen met zijn zoon en dat eindigde in juli 2025, nog maar net een jaar geleden dus. Het boek opent met de gebeurtenissen rond een ziekenhuisopname van zijn vader en dat was best verrassend. De toon van het boek was wel meteen gezet, het werd niet puur een boek over wandelen maar de lezer krijgt een inkijk in Twans familieleven met betrekking tot zijn ouders. Een belangrijk deel ging daarna over zijn zoon en zijn relatie tot hem. Een boek over vader- en zoongevoelens volledig bekeken vanuit de tweede generatie van de drie, Twan Huys is immers zowel vader als zoon.

Daarnaast was er dan de wandeling over het Droompad dat ontwikkeld werd door Ludwig Grassler (1925-2019). In 1973 deed hij een eerste poging om de Alpen en de Dolomieten over te steken maar wat net niet lukt. Een jaar later onderneemt hij een tweede poging samen met een goede vriend, de 32-jarige Arnulf Killman en de toen zestienjarige Sylvia Congost, de auteur kon haar voor zijn boek zelfs spreken en interviewen.

Het boek schetst een goed beeld van de tocht en vooral ook van de moeilijkheden die onderweg opdoken, het weer kan in het hooggebergte immers razendsnel omslaan. Het was interessant om te lezen hoe de auteur hiermee omging, want het is niet altijd en voor iedereen evident om flexibel te zijn. Het boek gaat voor een deel dus ook over acceptatie en beslissingen nemen. Het bleek een tocht te zijn die zeker niet zonder gevaren is en als je dan verantwoordelijk bent voor een zestienjarige jongen die je zoon is?

Het Droompad is een mooi boek geworden en dan heb ik het niet alleen over de inhoud, ook vormelijk is het heel erg mooi vormgegeven met hardcover en verrassende tekeningen. Als je al iets kan zeggen, is dat het boek een beetje teveel schippert tussen wandelboek en familieaangelegenheden en daardoor op beide vlakken diepgang miste. Er staan ook verschillende foto's uit de oude doos in die best intrigerend zijn maar weinig duiding krijgen en er niet in lijken thuis te horen, foto's van de eigenlijke tocht hadden interessanter geweest. Mijn persoonlijke verwachting ging meer in de richting van een echt wandelboek waarin de route zelf en de natuur meer aan bod zouden komen, meer een soort van wandelverslag met persoonlijke ervaringen hieromtrent en niet van familiale aangelegenheden. Niettemin is er heel wat te genieten in dit boek, vooral de kunst om af te wijken van het pad omwille van gevaren was mooi om te lezen en iets om van te leren. En van de wandelroute zelf was ik helemaal onder de indruk.

Uitgeverij: Prometheus (2026) - 240 blz.

Wolfsjong - Hans Rosenfeldt

Na een jaar van rouw keert rechercheur Hannah Wester terug naar haar werk en wordt ze meteen betrokken bij het onderzoek naar een dood kind dat is gevonden op de oude begraafplaats buiten Salmis. Wie is de moeder van het kind en waar is ze gebleven?

Tegelijkertijd vertelt een jonge politicus op televisie openhartig hoe hij en zijn vrouw worstelden met ongewilde kinderloosheid. Tijdens de uitzending doet hij echter een verrassende mededeling: ze verwachten een kind. Diezelfde avond krijgt hij een telefoontje. Een vrouw, die gebrekkig Engels spreekt, dreigt de ware identiteit van de draagmoeder van de baby te onthullen.

De gebeurtenissen staan niet los van elkaar en onthullen een huiveringwekkend verband tussen de Russische georganiseerde misdaad en de hoogste machtskringen in Stockholm. Hannah Wester zal alles op alles moeten zetten om jonge vrouwen te redden van meedogenloze mensenhandelaren.

****

Hans Rosenfeldt (Borås, Zweden, 1964) had allerlei jobs zoals zeehonden trainer en chauffeur tot hij besloot om acteur te worden. Nu is hij daarnaast ook filmproducent, radiopresentator en scenarist, hij bedacht onder andere The Bridge. Maar hij is ook auteur. Samen met Michael Hjorth schreef hij de Sebastian Bergman-serie waarvan er acht verschenen, de laatste in 2024. Nu heeft hij als solo-auteur een tweede boek uit in de Hannah Wester-serie, het eerste Wolfzomer bracht hij eind 2020 uit.

Wolfsjong is het vervolg op dit boek, het heeft een eigen verhaallijn maar borduurt er toch serieus op verder, het is absoluut een aanrader om de boeken op volgorde te lezen. Er zit vijf jaar tussen het verschijnen van de twee boeken en dat is best veel. Ondertussen is het eerste boek verfilmd als televisieserie, Cry Wolf (Vargasommar) en dat ik zag waardoor het inhoudelijk vlug terugkwam, dat viel me goed mee. En bij het dichtklappen van dit tweede boek kreeg ik sterk het vermoeden dat er nog wel een vervolg op komt, laat ons hopen dat dit nu weer geen vijf jaar meer duurt. Of het moest ook verfilmd worden, want wat je op zijn minst kan zeggen van de boeken van de auteur is dat ze zéér filmisch geschreven zijn en dat valt absoluut te appreciëren. Als filmproducent en scenarioschrijver lijkt dit uiteraard ook wel logisch.

Dit boek bekwam me precies wel veel beter dan het eerste, de auteur heeft een fantastisch verhaal geconstrueerd met ook een zekere maatschappelijke inslag. Hij heeft sterke figuren neergezet en in de familiale zijlijn kwam hij verrassend uit de hoek. Het werd zeer zeker een spannend boek dat je in geen tijd uit hebt en dat voor heel wat leesplezier zorgt. Er zit veel actie in dit boek en door de verschillende perspectieven van waaruit Rosenfeldt het opbouwde blijft het boeiend. Er is minder ruimte gereserveerd voor het onderzoekswerk naar de ontrafeling van de misdaden maar des te meer dus voor actie.

Wolfsjong is een boek dat zeer aan te bevelen is, maar let wel dat je dus zeker Wolfszomer eerst gelezen hebt, dat is wel een voorwaarde om volop te genieten van dit boek.

Eerder: Wolfzomer

Eerder met Michael Hjorth: Wat verborgen is, De discipel, Het familiegraf, Het stille meisje, De test, Het oordeel, De oogst, De schuld

Uitgeverij: De Bezige Bij (2026) - 399 blz.

Oorspronkelijke titel: Skördebarn

Vertaling: Edith Sybesma

Het meisje uit de trein - Irma Joubert

Een verhaal over oorlog, bevrijding en liefde

Jakób, een jonge Poolse verzetsstrijder, heeft zijn aanslag op een Duitse trein tot in de puntjes voorbereid. De trein blijkt alleen niet gevuld met oorlogsmaterieel, maar met Joden op weg naar Auschwitz...

De zesjarige Gretl is de enige overlevende. Verteerd door schuldgevoelens neemt Jakób het kleine meisje mee. Drie jaar lang woont ze bij zijn familie, en houden Gretl en Jakób elkaars geheim verborgen.

Na de oorlog stuurt Jakób haar naar Zuid-Afrika in de hoop haar een goede toekomst te geven. Gretl vindt een thuis bij een warm gezin en is er gelukkig - totdat Jakób haar achterna reist, en Gretl opnieuw met de geheimen van haar verleden wordt geconfronteerd.

***

Irma Joubert (Pretoria, 1947) studeerde geschiedenis aan de universiteit van Pretoria en UNISA (afstandsonderwijs) waarna ze Afrikaans en geschiedenisles gaf op een middelbare school. Na haar pensionering in 2004 volgde ze schrijverscursussen en in 2006 verscheen dan haar debuutroman. Het meisje uit de trein is de eerste in Nederlandse vertaling waarna er nog acht verschenen in vertaling.

Joubert verwerkt in haar romans steeds historische feiten waar ze elke keer heel wat opzoekwerk voor doet en ze vertrekt ook steeds vanuit een waargebeurd verhaal dat ze uit de eerste hand hoorde. De historische achtergrond die in dit boek verwerkt is, was absoluut zeer boeiend. Hoe Polen zo vaak overrompeld werd door andere mogendheden is bijna hallucinant te noemen. Hier begint het verhaal tijdens de Tweede Wereldoorlog maar het is vooral het naoorlogse gebeuren met de Russische overheersing dat primeert. En dan verplaatst het verhaal zich na een viertal jaren naar Zuid-Afrika, naar de streek van de schrijfster. Ondertussen is Gretl 11 jaar geworden en dan volgen we haar tot aan haar 21ste verjaardag. De houding van de Afrikaners tegenover Rusland en Polen was mij totaal onbekend. Er kwamen ook verschillende geloofsovertuigingen aan bod, het was in de jaren veertig en vijftig natuurlijk ook een heel andere tijd dan nu. Heel boeiend.

Daarrond heeft de auteur een verhaal geweven dat veelbelovend begon. Maar hoe verder je kwam hoe flauwer het verhaal begon te worden en uiteindelijk eindigde het zelfs als een feelgood roman. Het las wel heel erg vlotjes dat wel. De personages bleven ook al even oppervlakkig als het verhaal. Dat was toch een beetje een tegenvaller, temeer omdat het boek vele goede quoteringen krijgt.

Het meisje uit de trein eindigde dus in een teleurstellend en oppervlakkig verhaal maar wegens de heel erg interessante historische inslag krijgt het toch een derde ster.

Uitgeverij: VBK Media (2011) - 480 blz.

Oorspronkelijke titel: Tussen stasies (2007)

Vertaling: Dorienke de Vries

Simone de Beauvoir: een leven - Kate Kirkpatrick

Toen Simone De Beauvoir haar nu beroemde woorden in De tweede sekse schreef - "Je komt niet ter wereld als vrouw, je wordt vrouw" - wist ze niet hoe groot de invloed van dat boek zou zijn op de rest van haar leven of de levens van degenen die na haar kwamen.

Er is veel geschreven over de betekenis van die zin, over wat dat betekent: vrouw "worden". Dit boek is gewijd aan de vraag hoe De Beauvoir zelf is geworden wie ze werd.

Filosoof, schrijver en feministisch icoon - Simone de Beauvoir was het allemaal. Biografe Kate Kirkpatrick had voor het eerst toegang tot nooit eerder beschikbare dagboeken en correspondentie. Het resultaat is een echte pageturner: diepgravend, verrassend en ontroerend.

Deze baanbrekende biografie werpt een geheel nieuw licht op de Beauvoir, die definitief neergezet wordt als een van de belangrijkste denkers van de twintigste eeuw.

***

Kate Kirkpatrick is altijd gefascineerd geweest door filosofie en werd lector Religie, Filosofie en Cultuur aan het King's College in Londen en in Oxford. Haar werk focust op de Post-Kantiaanse en feministische filosofie. Ze schreef meerdere boeken en artikelen over Sartre, de Beauvoir en het existentialisme. Deze biografie is haar eerste boek dat vertaald is in het Nederlands.

De auteur heeft een heel volledig portret van Simone de Beauvoir geschreven. Haar interesse in de Beauvoir werd gewekt door haar doctoraat over Jean Paul Sartre. Als je het boek leest, weet je dat hun beider levens enorm hard vervlochten zijn. Kirkpatrick heeft met dit boek willen aantonen dat de Beauvoir in de eerste plaats filosofe was, ze was er al wat jaren mee bezig voor ze zelfs maar Sartre ontmoet had. En dat ze een eigen filosofie ontwikkelde en niet dat ze zoals in de media geschreven en gezegd wordt, dat ze deze van Sartre had. Maar daarnaast was ze ook schrijfster, in boekvorm schreef ze voornamelijk romans en haar mémoires maar zeker ook vele artikelen, essays, brieven en ze was  werkzaam als journaliste.

Er zit heel wat filosofie in dit boek en zo krijg je weliswaar beknopt een duidelijk beeld van de Beauvoir's visie op de filosofie, de maatschappij en zelfs politiek waarin ze ook actief was. Maar ze is toch vooral bekend voor haar feministische werk. Ze streed voor een gelijke behandeling tussen de seksen en het is toch wel frappant dat haar werk ook nu nog relevant is ook al was het in die tijd nog vele malen erger, er was amper stemrecht en nog geen sprake van voorbehoedsmiddelen.

De lezer krijgt dus een goed beeld van heel het leven van deze filosofe en schrijfster. Er werd echter ook heel veel aandacht besteed aan de vele relaties die Simone de Beauvoir onderhield en dit is in feite ook waar zij vaak op afgerekend werd, door mannen maar ook door vrouwen. Daarmee is het spijtig dat dit in dit boek zo uitgebreid aan bod komt. Misschien wilde Kirkpatrick alles zo volledig mogelijk beschreven hebben? Wat me soms ook stoorde was dat ze letterlijk in de persoon van de Beauvoir kroop en haar gevoelens en gedachten beschreef, maar dit kan toch alleen maar giswerk zijn geweest. Ze put dan wel uit bronnen maar wat de Beauvoir schreef hoeft daarom niet haar werkelijke gevoel te zijn.

Deze biografie is er in geslaagd om de lezer Simone de Beauvoir te leren kennen met veel waardering voor haar persoon, filosofie en leven. Je krijgt absoluut een genuanceerde visie op haar en het was boeiend. Soms las het zelfs als een roman maar evengoed was het soms doorbijten, toch blij dat ik het gelezen heb en ik heb zeker interesse gekregen in de Beauvoir's werk.

Uitgeverij: Ten Have (2020) - 434 blz. (435-495 Noten, literatuur, dankwoord, verantwoording en register)

Oorspronkelijke titel: Becoming Beauvoir; A Life

Vertaling: Karl van Klaveren, Indra Nathoe en Michel Meynen

De laatste sessie - Saskia de Coster

Soms is een sessie van vijftig minuten in een zucht voorbij, soms voelt de therapeut zich al na vijf minuten uitgewrongen. Maar vandaag is alles anders.

In de spreekkamer stapt een vrouw binnen, vijfenzeventig jaar. Kristien. Doodgewoon, benadrukt ze zelf. Twee volwassen kinderen, een trouwe echtgenoot en een kat. Ze gaat terug naar de millenniumwisseling, naar het huis dat jarenlang leegstond, maar plots weer werd bewoond. Naar een wereld die niet de hare was, zwemlessen, chocoladetruffels. Ze is gekomen om te praten. Over Tove. Maar woorden hebben gevolgen.

De laatste sessie is een roman over dubbellevens, over vormen van liefde, obsessie, manipulatie en controle. Een verhaal dat blootlegt hoe we onze versie van de werkelijkheid telkens opnieuw scheppen, gedreven door onze eigen verlangens en angsten.

**

Saskia de Coster (Leuven, 1976) studeerde Germaanse Talen aan de KU Leuven en daarna literatuurwetenschap aan het UBC in Vancouver, Canada. Van jongs af was ze al actief bezig met schrijven en in 2000 debuteerde ze met Onder elkaar en in 2002 met een eerste boek Vrije val. Ze is daarnaast bezig met beeldende kunst en maakt films en video's maar ze is evengoed te vinden op festivals, geeft lezingen en neemt deel aan vraaggesprekken, gespreksavonden en debatten. Ze ontving verschillende prijzen en erkenningen voor haar werken. Als auteur is ze veelzijdig, ze waagt zich aan romans en verhalen maar evengoed aan filmscenario's, theaterteksten, columns en zelfs songteksten voor muzikanten.

De laatste sessie is het eerste boek dat ik las van haar, ze kwam in mijn vizier door de podcast Leesbaar van Annelies Moons en Joris Hessels. Het is een dun boek dat je sowieso in korte tijd uithebt maar het leest niet altijd even gemakkelijk. Saskia de Coster daagt de lezer uit doordat ze voortdurend van perspectief verspringt alsook in de tijd waardoor je toch beter bij de les kan blijven, ik moet zeggen dat het me niet altijd even goed lukte.

Het grote struikelpunt was voor mij het verhaal op zich, het interesseerde me maar matig. Er werd toegewerkt naar een bepaald slot en dat intrigeerde me om verder te lezen. Maar misschien lagen mijn verwachtingen te hoog, het kwam me niet geloofwaardig voor en ontgoochelde.

De laatste sessie bleek een boek te zijn dat mij persoonlijk niet kon bekoren maar dit wil niet zeggen dat het niet goed zou geschreven zijn, integendeel. De auteur weet de lezer te intrigeren en verwacht er wat inspanning van en dat is absoluut een pluspunt. En haar schrijfstijl is zeer mooi en goed. Misschien waag ik nog wel eens een poging.

Uitgeverij: Borgerhoff & Lamberigts (2025) - 153 blz.

Een dodelijke blik - peter James

Kunst en moord kruisen elkaar op dodelijke wijze

Harry en Freya zijn op zoek naar een kunstkoopje wanneer ze per ongeluk op een verloren meesterwerk stuiten. Wat aanvankelijk een geweldige vondst lijkt, verandert al snel in een nachtmerrie. Het schilderij blijkt de sleutel te zijn tot een gevaarlijk geheim, en er zijn mensen die koste wat het kost willen voorkomen dat het onthuld wordt.

Rechercheur Roy Grace wordt op de zaak gezet en ontdekt dat kunst niet alleen waardevol, maar ook dodelijk kan zijn. Terwijl de dreiging toeneemt, moet hij alles op alles zetten om de waarheid te achterhalen voordat het te laat is.

****

Peter James (Brighton, 1948) is als auteur vooral bekend van de serie met Roy Grace, een rechercheur in Brighton. Dit is reeds de 18e in de reeks waarvan trouwens ook verfilmingen zijn, maar hij schreef ook verschillende andere boeken. Daarnaast is hij ook nog filmproducent.

Deze auteur is al heel wat jaren geleden in mijn vizier gekomen door de eerste Roy Grace Doodsimpel uit 2005 en daar was ik toen stevig van onder de indruk. Nu een twintigtal boeken later ben ik nog steeds fan van de auteur. Hij heeft meestal een goed geconstrueerde plot en Roy Grace en de andere terugkerende spelers voelen als thuiskomen, telkens weer. En als je dan af en toe ook nog eens de mondhoeken omhoog kan trekken, is het helemaal af. En dit alles was in dit boek zeer aanwezig.

Het was ook interessant omdat je in dit boek ook weer wat nieuws kan opsteken over kunst, dat was alleszins toch bij mij het geval, ik had er nog nooit van gehoord. Het gaat hier over achttiende-eeuwse schilderkunst die men 'fête galante' noemt en dan komen er wat schilders in beeld van dit genre. Watteau bijvoorbeeld die de grondlegger en beroemdste vertegenwoordiger is van dit genre maar de schilder waar het hier voornamelijk om draait is Jean-Honoré Fragonard (1732-1806).

Een van de persoonlijke verhaallijnen die al meegaat vanaf de allereerste met Roy Grace is in dit boek tot een soort van einde gekomen, eindelijk, het begon een beetje veel herhaling te worden ook al is het maar een zijlijntje in de boeken. Verder was het wel weer interessant om de persoonlijke ontwikkelingen van de personages te volgen.

Een dodelijke blik heeft een echt wel zeer goede plot maar het is wel kwestie van wat namen te onthouden aangezien de auteur veelvuldig van personage en verhaallijn verandert in eerder korte hoofdstukken. Het zat heel goed in elkaar en het bleef spannend gedurende het hele boek dat uiteindelijk afstevende op een zeer mooie en ook verrassende ontknoping. Peter James heeft zijn reputatie als misdaadauteur absoluut eer aangedaan en hopelijk wordt deze ook ooit verfilmd.

Eerder: Op sterven na dood, Ten dode opgeschreven, Doodskus, Dodemansrit, Perfectie, Schijndood, Doodsklok, Als de dood, Tot in de dood, Dodelijke affaire, Doodsangst, Ultiem bewijs, Een date met de dood, Een dodelijke gok, Doodvonnis, Doodgewoon

Uitgeverij: De Fontein (2026) - 362 blz.

Oorspronkelijke titel: Picture You Dead

Vertaling: Lia Belt

Half leven - Aya Sabi

Een vrouw die in de keuken gerechten vult met verlangens en verdriet.

Een dochter die in brieven aftelt tot het weerzien met haar geliefde.

Een kleindochter ontrafelt de pijn van haar moeder en grootmoeder en vlecht deze voor het eerst tot een verhaal.

****

Aya Sabi (Roermond, 1995) heeft Marokkaanse roots, groeide op in Roermond en verhuisde op haar dertiende met haar familie naar Genk in België. Ze wist al vroeg dat ze schrijfster wilde worden maar studeerde toch Biomedische Wetenschappen in Maastricht en sinds 2021 Arabistiek en Islamkunde aan de KU Leuven. Ze schrijft sinds 2015, zo blogde ze tweewekelijks op deredactie.be en ze is columniste onder andere bij MO* en De Morgen. In 2017 verscheen een verhalenbundel Verkruimeld land en in 2022 haar debuutroman Half leven.

De auteur heeft hier voor een originele vorm gekozen om het verhaal van de drie vrouwen te brengen, drie generaties ook. De hoofdmoot in het verhaal is dat van Fatna dat op een normale vertelstructuur verhaald wordt. Fatna krijgt haar eerste rondleiding bij haar nieuwe werkgeefster, ze begint immers in de functie van hoofdkokkin, we zijn in het jaar 1955. Ze werkt zich in maar heeft op persoonlijk vlak en in de sociale omgang blijkbaar toch wel wat problemen. Aya Sabi vertelt het verhaal op een meeslepende wijze, langzaam maar zeker leer je Fatna kennen.

Dit verhaal wordt pas na een hele tijd onderbroken door de tweede verhaallijn die we lezen in de vorm van brieven, Hamouda Al Garaji schrijft deze en beginnen in het jaar 1979, al snel wordt duidelijk dat zij de dochter is van Fatna. De brieven zijn geschreven vanuit Nederland en gericht aan haar verloofde die nog in Marokko vertoefd. Het voornaamste dat we hierin lezen is haar relatie tot haar moeder die onder spanning staat, maar we lezen evengoed een stuk van haar levensverhaal doorheen de brieven.

En de derde lijn is deze van Shams die de kleindochter is van Fatna en dit in de vorm van essays. Een heel erg originele constructie dus. Ook verrassend is de terugwerkende kracht waarop het verhaal van Fatna verteld is. De tijdslijn staat aangegeven boven de hoofdstukken maar binnenin is het uiteraard chronologisch. Pas aan het einde wordt duidelijk waarom dit zo gedaan is en dat was een klapper van formaat, veel verrassender heb ik het nog niet gelezen, ooit.

Je weet dat het boek over drie generaties vrouwen gaat en bij het lezen merk je dat het verhaal over pijn gaat, eentje die de generaties overstijgt. Het is een thema dat mij steeds geïntrigeerd heeft en ik moet zeggen dat de auteur dit op een zeer overtuigende manier in het verhaal verwerkt heeft. En dan met die knallende clou aan het einde, schitterend! Heel het verhaal door wordt er steeds aandacht gegeven aan de verhoudingen tussen moeder en dochter doorheen de drie generaties en ook eventjes over die tussen grootmoeder en kleindochter.

Half leven is echter ook meer want er zijn ook thema's als onrecht, ongelijkheid en vrouwenemancipatie die er in verwerkt zijn alsook wat geschiedenis. Aya Sabi was een onbekende schrijfster voor mij maar ze is gelukkig op mijn pad gekomen op de boekenplatformen ook al omdat de thema's me zeer aanspreken. En daarbij las het boek ook heel vlot. Half leven is dus zeker een boek dat ik kan aanbevelen, mooi geschreven in een originele vorm, boeiend en verrassend.

Uitgeverij: Das Mag (2022) - 309 blz.

Zonnehuis - Marja Pruis

Een wandeling

Na decennia te zijn weggeweest woont Marja Pruis weer in Amsterdam-Noord, en kijkt ze uit over de oude arbeidersbuurt waar haar familie vandaan komt. Waar haar oom op de scheepswerk werkte, worden nu dancefestivals en wijnproeverijen gehouden.

Alles is veranderd, maar als ze door Tuindorp Oostzaan wandelt, wandelt ze als vanzelfsprekend haar jeugd in. Hoe verder ze loopt, hoe sterker ze de aanwezigheid voelt van de mensen die er niet meer zijn - haar ouders, haar ooms en tantes. Maar vooral haar zus: sinds zij er niet meer is, is ze dichterbij dan  ooit.

In Zonnehuis laat Pruis zien waarom ze zo'n geliefd essayist is. Sensitief en intiem, maar met een scherp oog voor de wereld om haar heen, denkt ze na over de grote vragen van het leven. Wie ben je? Wat deel je precies met je familie? Bij wie hoor je, en blijft dat je hele leven zo?

**

Marja Pruis (Amsterdam, 1959) studeerde Nederlands en Algemene Taalwetenschap aan de universiteit van Amsterdam en schrijven werd haar vak. Ze is een Nederlands journalist, criticus, columnist en sinds 1998 literatuurredactrice bij De Groene Amsterdammer. Ze schrijft biografische boeken, essays en romans die nominaties en prijzen wonnen. Haar debuutroman Bloem verscheen in 2002.

Dit essay verscheen in de Terloops-reeks van de uitgeverij Van Oorschot, dit zijn kleine en dunne wandelboekjes waarin bekende schrijvers je meenemen op hun favoriete wandeling en die in je broekzak passen. Het zijn literaire persoonlijke verhalen, herinneringen en observaties.

In Zonnehuis is de wandeling van ondergeschikt belang, de auteur duikt bijna volledig in de herinneringen over haar familie in Tuindorp Oostzaan, een wijk net ten noorden in Amsterdam, slechts miniem kom je wat te weten over plaats waar de wandeling plaatsvindt en het wandelen op zich is al helemaal geen thema.

Marja Pruis heeft een mooie pen en door haar observaties weet ze enkele keren mijn glimlach tevoorschijn te toveren, dat is wel knap. Het essay is echter één lange mijmering met als leidraad haar tocht door de wijk en gaat voor een groot stuk over haar familie. Daarbij springen haar gedachten constant heen en weer tussen de straten van de wandeltocht, de gebouwen, de mensen die ze ziet en haar herinneringen.

Zonnehuis is een essay dat mij persoonlijk niet kon bekoren, ik miste gedachten over het wandelen en de wandeltocht zelf en uiteindelijk weet ik ook niet goed waar het boek over ging en wat ik nu precies gelezen had, het was wel goed geschreven.

Eerder in de Terloops-serie: Wantij van Jaap Robben, Omwegen van Thomas Heerma van Voss

Uitgeverij: Van Oorschot (2026) - 62 blz.

De kamergenoot - Chris Carter

De gevaarlijkste seriemoordenaar ooit is net ontsnapt...

Ze waren kamergenoten op de universiteit en de twee slimste studenten van hun jaar. Later werd Robert Hunter hoofd van de afdeling Moordzaken en Lucien Folter de gevaarlijkste seriemoordenaar die Hunter ooit is tegengekomen.

Nadat Lucien Folter door Robert Hunter in de gevangenis belandde, heeft hij niet stilgezeten. In zijn cel heeft hij zijn wraak tot in de puntjes voorbereid. Nu is het tijd om die uit te voeren. Na drieënhalf jaar eenzame opsluiting is Lucien er eindelijk in geslaagd te ontsnappen.

Eén persoon moet voor alles boeten: zijn oude kamergenoot Robert Hunter...

****

Chris Carter (Brazilië, 1965) is met dit boek toe aan zijn tiende Robert Hunter-thriller, hij waarschuwt dit keer wel dat De kamergenoot aansluit op De beste vriend, het zesde boek in de serie en gelukkig zat het nog redelijk goed in mijn geheugen. Moest je dit nog niet gelezen hebben is het zeker een aanrader om dit eerst te doen maar het is sowieso een goed idee om zijn boeken op volgorde te lezen zodat je mee bent met de persoonlijke ontwikkeling van de personages.

Carter was forensisch psycholoog en van deze kennis maakt hij steevast gebruik in zijn boeken waardoor je als lezer helemaal mee bent in het verhaal en er zelfs nog wat van opsteekt. Ze klinken daardoor ook zeer realistisch.

Hij heeft een interessante en boeiende plot ontwikkeld met soms verrassende plotwendingen, als je meerdere boeken van hem gelezen hebt, weet je dat hij zich houdt aan een soort stramien om deze op te bouwen en er spanning in te brengen. En de gruwelijkheden zijn zeker ook hier aanwezig wat je al kan opmaken uit de ondertitel op de cover. Al goed dat ik een vermogen ontwikkeld heb om daar redelijk over te lezen zodat de maag in orde blijft want anders zou die wel eens kunnen opspelen.

De auteur heeft dus een constante schrijfstijl, gemakkelijk en eenvoudig maar ook het verhaal is zoals altijd goed te volgen zonder veel moeite wat het leestempo bevordert.

De kamergenoot is een heel erg goed vervolg in de serie en staat volledig in het teken van actie en spanning. Wat betreft diepgang moet je niet te veel verwachten maar dat hoeft ook niet in dit genre, het bezorgt je toch wel wat uren spannend leesplezier, het hoeft niet altijd ingewikkeld te zijn, er valt absoluut iets te zeggen voor een rechttoe rechtaan thriller.

Eerder: De Crucifix Killer, Gezicht van het kwaad, Jager in de nacht, De beeldhouwer, Een voor een, De beste vriend, Ik ben de dood, De beller, Het meesterwerk

Uitgeverij: Harper Collins (2026) - 432 blz.

Oorspronkelijke titel: Hunting Evil (2019)

Vertaling: Eric de Vries

De stilte en de woede - Pierre Lemaitre

Parijs, 1952. De familie Pelletier is een vooraanstaande Franse zeepmakersfamilie. Na een tragedie waarbij hun nongste zoon en broer Etienne is omgekomen, proberen ze hun leven weer op te pakken. Oudste zoon Jean verbergt een duister geheim, waarmee hij gechanteerd wordt door zijn eigen vrouw. Zijn broer en journalist François probeert een oude moordzaak op te lossen, en komt daarbij op wel heel bekend terrein. Hun zus Hélène wordt als fotograaf voor een reportage uitgezonden naar een dorpje net buiten Parijs, maar zij heeft iets heel anders aan haar hoofd. Haar grote vraag: wie helpt een vrouw in een mannenwereld?

Alle drie proberen ze hun relaties, familie, werk en moordneigingen onder controle te houden, met wisselend succes...

***

Pierre Lemaitre (Parijs, 1951) is als schrijver vooral bekend van zijn boek Tot ziens daarboven dat prijzen won en verfilmd werd. Hij werkte als leraar literatuur en richtte zelfs een klein leerbedrijf op voor onderwijs en communicatie voor volwassenen tot hij zich volledig op het schrijven richtte, zijn eerste boek verscheen in 2006. Hij schrijft zowel thrillers, misdaadromans als romans en ook scenario's voor film en televisieseries.

De stilte en de woede is het tweede deel in De grote wereld-serie en we vervolgen het verhaal waar het vorige eindigde, of toch ongeveer, we zijn nu in het jaar 1952. De auteur heeft ook nu weer enkele historische gebeurtenissen nader belicht via de verschillende leden van de familie Pelletier maar hij heeft er vooral een mooi verhaal van gemaakt en het kan niet anders of je leeft mee met de gezinsleden.

Een groot maatschappelijk thema in het boek zijn de arbeidsomstandigheden door de modernisering, van kleine handelaars richting massaverkoop in grootschalige winkels zoals de winkelketens die we nu kennen, toen stond het nog aan het prille begin ervan. Het was interessant om te lezen op welke manier deze te werk gaan om de verkoopcijfers en winst de hoogte in te jagen, je kan niet anders dan besluiten dat de koper gemanipuleerd wordt en dat is ook nu meer dan ooit het geval.

Ook de vroege strijd voor vrouwenrechten is een thema, in sociale context maar vooral ook in verband met abortus en seksuele onderdrukking. Het is duidelijk dat er toen nog veel werk te verzetten was en dat het ook nu nog zeer actueel is. Lemaitre heeft er een aangrijpend verhaal van gemaakt.

En dan is er nog de verhaallijn van het bergdorp Chevrigny dat onder zal gaan zelfs letterlijk, door de bouw van een nieuwe dam, een dam die al klaar is maar het dorp nog steeds stevig in beroering brengt, de voor- en tegenstanders verhitten de gemoederen. De auteur had hiervoor de stuwdam van Tignes in de Franse Alpen voor ogen, Barrage de Chevril. De dam werd tussen 1946 en 1952 gebouwd en de bewoners werden gedwongen om hun dorp te verlaten, hogerop werd er dan een nieuw dorp gebouwd. Ook hier heeft de auteur er een aandoenlijk verhaal van gemaakt.

De stilte en de woede is zo een boek dat heel erg vlot leest, gemakkelijk verhaal, duidelijk en met een romantische inslag, een meeslepend boek. Het verhaal leest echter ook traag door de uitvoerige en soms zich herhalende vertelstijl maar er is zeker ook humor in geslopen. Pierre Lemaitre is een goed verteller, zéér goed zelfs. Laat dat vervolg maar komen.

Eerder: Vrije val, Drie dagen en levenslang, Irene, Alex, Camille, Rosy, Vals leven, Tot ziens daarboven, De kleuren van de brand, De spiegel van ons verdriet, Het serpent, De grote wereld

Uitgeverij: Xander Uitgevers (2025) - 544 blz.

Oorspronkelijke titel: Le Silence et la Colère

Vertaling: Andreas Dijkzeul

1984 - George Orwell

Het was een heldere, koude dag in april, en de klokken sloegen dertien.

Een dystopie die werkelijkheid dreigt te worden

Nieuwspraak. Big Brother: het vocabulaire uit 1984 is sinds de eerste publicatie in 1949 in onze taal opgenomen en een eigen leven gaan leiden. Een ambtenaar op het ministerie van Waarheid, Winston Smith, raakt verstrikt in een strijd tegen de allesdoordringende Partij en wordt gekweld door zijn gedoemde liefde voor Julia. In Orwells steeds weer herdrukt anti-utopie verkeert de wereld in de wurggreep van een systeem dat is gegrondvest op de verbreiding van angst, haat en wreedheid. Een systeem dat iedere vorm van persoonlijke vrijheid en individualteit uitsluit.

1984 is onveranderd actueel als een benauwend nauwkeurige blauwdruk van alle dictatoriale regimes.

***

George Orwell (Motihari, India, 1903 - Londen, 1950), een pseudoniem voor Eric Arthur Blair, is een Brits schrijver, journalist, essayist en criticus. Hij debuteerde in 1933, schreef zowel fictie als non-fictie maar brak pas in 1945 door met Animal Farm. Dit boek en 1984 uit 1949 zijn de twee bekendste en ook laatst verschenen fictiewerken van deze auteur die op 46-jarige leeftijd aan tuberculose overleed.

1984 is een dystopische roman waarin de lezer in een totalitaire staat belandt waarin de vrijheid totaal aan banden is gelegd. De roman doet akelig actueel aan ook al werd hij reeds 80 jaar geleden geschreven. Hij leest trouwens ook heel vlot, hij zou zomaar nu geschreven kunnen zijn maar dat zou evengoed aan de vertaling kunnen liggen. Het boek werd in 1950 vertaald door Halbo C. Kool en 37 keer herdrukt waarvan de laatste in 1984 maar daarna werd hij nog eens vertaald door Tinke Davids.

Het boek bestaat uit drie delen maar is een aaneensluitend verhaal. Het leest dus meestal vlot en interessant maar niet altijd, er zitten ook wel enkele taaiere stukjes in en zo nu en dan is het van de trage kant. Het moment dat er dan weer iets gebeurt, zit je er dan wel weer middenin.

Ik las het boek omdat een plaatselijke organisatie die zich bezighoudt met vluchtelingen, het als een soort leesclubboek voorgesteld had. We lezen het met mensen van verschillende nationaliteiten die het in hun eigen moedertaal lezen, de bespreking moet nog volgen. Zo kwam het dat ik deze klassieker dan eindelijk toch gelezen heb en ik moet zeggen dat ik er zeer tevreden over ben, niet dat ik overweldigd ben door dit boek maar het was vooral zeer interessant door de verschillende thema's die er in aan bod komen en die verrassend actueel zijn. En uiteraard ben ik zéér benieuwd naar de bevindingen van de anderen waaronder er wel een goed aantal zullen zijn die zich spijtig genoeg, misschien al te zeer kunnen inleven in het boek.

Uitgeverij: De arbeidspers (2025) - 311 blz.

Oorspronkelijke titel: 1984 (1949)

Vertaling: Tinke Davids

Denken met microben - Kristien Hens

In Denken met microben neemt Kristien Hens je mee op een filosofische en wetenschappelijke reis waarin ze de verborgen wereld van micro-organismen blootlegt. Zo wil ze cruciale vragen stellen over wie wij zijn en hoe we ons verhouden tot de wereld om ons heen.

Met een unieke combinatie van filosofie, biologie en ethiek zet Hens de lezer aan tot nadenken over de mens als een complex ecosysteem, gevormd door onzichtbare microben die je gezondheid, je persoonlijkheid en zelfs je gedrag beïnvloeden.

Dit essay is een ode aan de kracht van het onzichtbare en hoe dit onze ideeën over verwantschap, samenwerking en de grenzen tussen mens en natuur herdefinieert. Hens verweeft haar persoonlijke fascinatie voor microben met inzichten van baanbrekende denkers zoals Mary Midgley en Lynn Margulis. Ze neemt je mee naar verhalen over wetenschappelijke ontdekkingen die tot dan toe over het hoofd werden gezien.

Denken met microben is een uitnodiging om voorbij het zichtbare te kijken en een nieuw verhaal te vertellen over het leven, waarin creativiteit, complexiteit en onverwachte samenwerkingen centraal staan.

Kristien Hens houdt zich bezig met bio-ethiek en filosofie van de biologie, psychiatrie en milieu-ethiek en werkt aan het departement wijsbegeerte aan de universiteit van Antwerpen. Ze heeft al enkele non-fictie boeken geschreven zoals Dynamieken van autisme en Voorbij de diagnose.

Denken met microben is een essay waarin ze zich verschillende dingen afvraagt met als uitgangspunt microben. Het is een korte en brede kijk geworden op de filosofie en ethiek hieromtrent en zodoende haalt ze enkele verschillende punten waar ze kort over nadenkt. Het is dus geen uitgewerkt traktaat maar eerder een aanhalen van wat ideeën die ze aan de lezer presenteert en waarover die er op zijn beurt kan over nadenken.

En daar is ze absoluut in geslaagd. Denken met microben is een interessant boek dat de lezer tot nadenken kan stemmen en je misschien zelfs kan aanzetten om je te verdiepen in microben, filosofie en ethiek. Een mooi essay.

Uitgeverij: Letterwerk (2025) - 66 blz.

Het leven van een boom - Peter Wohlleben

Een beuk vertelt haar verhaal

Hoe is het om een boom te zijn in het bos - van zaailing tot reus? Hoe voelt het om op een dag het hoofd boven de kruinen van de andere bomen uit te steken en eindelijk de horizon te kunnen zien? En welke ervaringen zijn het die na een lang leven werkelijk tellen?

Niemand kan dit beter vertellen dan de boom zelf. Peter Wohlleben geeft het woord aan de oude beuk achter zijn boswachtershuis. In haar eigen woorden deelt zij het meeslepende verhaal van haar leven: een bestaan vol ontdekkingsdrang en levenslust, maar ook van bedreigingen en verlies. Zij kent de onschatbare waarde van verbondenheid en waakt liefdevol over haar jonge boompjes. Met hen deelt ze de rijkdom van een bestaan dat voor mensen stil en onbeweeglijk lijkt, maar dat in werkelijkheid vol belevenissen zit - veel rijker dan wij ons ooit zouden kunnen voorstellen.

****

Peter Wohlleben (Bonn, 1964) is bosbeheerder van een bos in de Eifel en ijvert voor een ecologisch en economisch duurzaam bosbeheer en voor de terugkeer van oerbossen. Daarvoor heeft hij de Wohlleben Waldakademie opgericht, treedt hij op in tv-programma's en schrijft boeken over het bos, dieren en natuurbehoud voor het grote publiek.

In dit boek laat hij een boom zelf aan het woord, een nu oude beuk die in zijn bos staat. Deze boom vertelt haar verhaal van bij haar prille geboorte tot op het moment van verschijnen van dit boek, de boom is oud en heeft een hele evolutie in bosbouw meegemaakt. Dit is een zeer interessant uitgangspunt, het boek leest daardoor als een autobiografische roman en Wohlleben heeft er enorm veel interessante uitgangspunten in verwerkt zodat je veel te weten komt over bomen en hun samenleven met elkaar, andere soorten bomen, dieren en de natuur alsook 'de mens' die af en toe aan bod komt.

In het kortere tweede deel in het boek schetst de auteur dan per hoofdstuk de wetenschappelijke achtergrond met enkele bedenkingen erbij. Want het is voor een stuk ook een roman en daarom heeft hij her en der keuzes gemaakt en zich enkele kleine literaire vrijheden gepermitteerd. Maar verder heeft hij zo goed mogelijk het gebruik van de kennis die we tot nu hebben, benaderd.

Het leven van een boom is een geweldig boek, als je zoals ik al wat eerdere boeken van hem en andere boeken over bomen hebt gelezen, dan is het niet nieuw wat hij hier schrijft en toch slaagt de auteur er in om zelfs dan de lezer te grijpen. Voor anderen kan het absoluut een manier zijn om op een leuke manier kennis op te doen over bomen en je misschien te laten overhalen om er meer van te willen weten. Peter Wohlleben heeft een vlotte pen en ook dit boek is te lezen door iedereen. Het werd soms zelfs spannend! Een dikke aanrader.

Eerder: Het verborgen leven van bomen, De tuin, De geheime band tussen mens en natuur, De lange adem van bomen, Onze natuur

Uitgeverij: A.W. Bruna (2024) - 234 blz.

Oorspronkelijke titel: Unser Wildes Erbe

Vertaling: Michel Bolwerk

Cirkel der dagen - Ken Follett

Groot-Brittanië, 25e eeuw v.C.

Op een heuvel verrijst een groots bouwwerk: Stonehenge.

Seft, een getalenteerde vuursteendelver, trekt in de zomerhitte de Grote Vlakte over om getuige te zijn van de rituelen die het nieuwe jaar inluiden en om zijn stenen te verhandelen op de Midzomermarkt. Maar ook om Neen te vinden, het meisje van wie hij houdt, en te ontsnappen aan zijn vader en broers, die ook vuursteen delven. Neen en haar familie leven in liefdevolle harmonie met elkaar, iets waar Seft zelf zo naar hunkert.

Joia, Neens zus, is een visionaire priesteres met een ongeëvenaard leiderschapsvermogen. Als kind keek ze geboeid naar de Midzomerceremonie en droomde ze van een wonderbaarlijk nieuw monument, opgetrokken uit de grootste stenen ter wereld. Maar nu broeit er onheil tussen de heuvels en de bossen van de Grote Vlakte.

Joia's droom van een grote stenen cirkel, waar alle stammen van de Grote Vlakte aan meebouwen, zal Seft inspireren en hun beider levenswerk worden. Maar terwijl droogte de aarde teistert, groeit het wantrouwen tussen de herders, boeren en hoeders van het bos - en een daad van barbaars geweld leidt tot openlijke oorlogvoering... Zal het nieuwe monument ooit werkelijkheid worden?

***

Ken Follett (Cardiff, Wales, 1949) heeft zijn sporen verdiend en met dit boek heeft hij een meeslepend verhaal verteld over de bouw van een van de grootste, indrukwekkendste maar vooral mysterieuze bouwwerk ooit, Stonehenge.

Je krijgt niet alleen een inzicht in hoe zo een bouwwerk tot stand komt maar evengoed een inkijk in de wereld van toen die niet veel anders is als nu. Het is uiteraard fictie geschreven in deze tijd met onze kijk op de wereld van toen en het is dus een interpretatie en geen historische zekerheid die we hier te lezen krijgen.

Het verhaal leest enorm vlot en heel erg gemakkelijk zodat er niet veel gevraagd wordt van de lezer. Dat zorgt soms toch wel voor enige eentonigheid en langdradigheid.

Ken Follett wiens eerste boek verscheen in 1974 en sindsdien nog velen, heeft alleszins zijn reputatie als verteller waargemaakt in Cirkel der dagen en het was fijn om ondergedompeld te worden in een tijdperk van lang geleden, zo een 4500 jaar.

Eerder: Brug naar de hemel, Pilaren van de aarde, Val der titanen, Het eeuwige vuur, De schemering en de dageraad, De wapens van het licht

Uitgeverij: Meulenhoff (2025) - 558 blz.

Oorspronkelijke titel: Circle of Days

Vertaling: Joost van der Meer en William Oostendorp

De countdown killer - Sam Holland

Hij spoort mensen een voor een op

en jij bent de volgende op de lijst...

Het eindspel is begonnen...

Midden in de nacht arriveert een vrouw met een tas vol dvd's bij het politiebureau. Ze is in tranen. Als inspecteur Cara Elliott de dvd's bekijkt, is ze met afschuw vervuld. Het blijkt dat er een moordenaar actief is die volgens een vast stramien werkt: een verzoek, een ontvoering en een moord. De opdracht wordt altijd binnen 48 uur uitgevoerd én opgenomen voor betalende kijkers.

Cara Elliott en haar collega's storten zich direct op de zaak. Als er korte tijd later weer een lichaam opduikt, gedood volgens de exacte specificaties van de lijst, is het duidelijk: ze moeten de moordenaar heel snel opsporen, voordat hij weer genadeloos toeslaat...

****

Sam Holland schreef met dit boek de finale van het verhaal van Cara Elliott en de echoman en dit was best pittig maar gaf ook veel voldoening. Haar fascinatie voor seriemoordenaars die ze al had van jongs af, daar heeft ze zich hier ook weer volledig in laten gaan en dan bedoel ik de manier waarop ze het verhaal geconstrueerd heeft. Wat betreft gruwelijke details bleef het binnen de perken ook al was er genoeg te lezen om van te gruwen maar het was het verhaal zelf dat primeerde.

Cara Elliott werkt uiteraard met een team en het was mooi om te lezen hoezeer ze ingespeeld zijn op elkaar en samen naar een ontknoping werken. Er zitten verschillende goede en verrassende plotwendingen in het verhaal dat leest als een trein, niets te moeilijk of ingewikkeld, het leest gewoon heel erg vlot en is spannend.

De countdown killer is een zeer goed opgebouwde en spannende thriller en één van de betere in de boeken met seriemoordenaars in de hoofdrol. Sam Holland is een naam om te onthouden.

Eerder: De 20, De echoman, De poppenmeester

Uitgeverij: HarperCollins (2025) - 379 blz.

Oorspronkelijke titel: The Countdown Killer

Vertaling: Ingrid Zweedijk

Waarom ik 40 jaar biefstuk en kaas at, en toen veganist werd - Sofie Mulders

Na veertig jaar vlees, zuivel en vis werd journalist Sofie Mulders eind 2019 in een klap veganist. Waarom ze die beslissing nam, vertelt ze in dit boek. Ze neemt u mee op een tocht door de veehouderij en legt uit welk leven landbouwdieren moeten leiden voor we een stuk kaas of biefstuk op ons bord zien liggen.

Feiten en wetenschappelijke inzichten zijn daarbij haar leidraad. Ze spreekt met boeren, dierenartsen, slachthuismedewerkers, biologen en andere wetenschappers. Ze komt duistere zaken te weten, ontdekt hoe de waarheid niet altijd de beste vriend is van de vee-industrie, en hoe we als consument voortdurend om de tuin worden geleid.

Naast de veehouderij onderzoekt Sofie Mulders ook zichzelf. Hoe hard verandert je leven als je een veganist bent? Wat moet je eten? Is het wel gezond? Nooit meer kaas, dat is toch niet te doen? Zit vlees eten niet in de genen van de mens? Hoeveel zin heeft het om veganist te zijn als je tot een piepkleine minderheid behoort? Maakt het iets uit voor het klimaat? En zijn veganisten toch niet ietwat fanatiek?

Op deze en nog andere vragen zoekt ze gefundeerde antwoorden. De evolutieleer van Charles Darwin speelt een belangrijke rol in dit boek. Mensen als Richard Dawkins, Jeremy Bentham en Arthur Schopenhauer komen ook even langs. Nu u nog.

Sofie Mulders (1976) studeerde Germaanse Taal- en Letterkunde in Leuven en gaf tien jaar les op een middelbare school voor ze de overstap naar de journalistiek maakte. Ze schrijft voor De Morgen en Knack en is auteur van twee boeken, dit boek en het in 2017 verschenen non-fictie boek Topdokters.

Eerder las ik al het boek Dieren eten van Jonathan Safran Foer dat vergelijkbaar is met dit boek maar nu is het toegespitst op onze eigen streek, België en Nederland. Als je al dacht dat het hier minder erg is dan in Amerika zoals Foer het beschrijft, dan brengt Mulders je al vlug op andere gedachten, ook hier is er onnoemelijk veel dierenleed voor 'het vlees' op ons bord belandt en de andere dierlijke producten zoals kaas en eieren.

Sofie Mulders benadert het eten van vlees en andere dierlijke producten en de veehouderij vanuit een wetenschappelijke hoek en zoveel mogelijk vanuit de feiten maar ook vanuit haar eigen zoektocht als journalist. Daarvoor praat ze met zoveel mogelijk betrokkenen en die ervaringen deelt ze hier en haar visie erop ook. Ze was bij het verschijnen nog maar net zelf drie jaar veganist.

De auteur heeft een zeer vlotte pen en ze neemt je op een enthousiaste manier stap voor stap mee in haar of het verhaal van een veganistische levensstijl en ze is hier zeker ook kritisch over. Waarom ik 40 jaar biefstuk en kaas at, en toen veganist werd - een heel mondje vol deze titel - is een boek dat zeer helder en duidelijk vertelt over de veehouderij en het veganisme en daarbij maakt ze regelmatig de link naar de milieu- en klimaatcrisis. Het boek is absoluut een aanrader.

Uitgeverij: Pelckmans (2022) - 265 blz.

Een klein leven - Hanya Yanagihara

Vier studievrienden zoeken samen hun weg in New York: de charmante acteur Willem, de excentrieke kunstenaar JB, de getalenteerde architect Malcolm en Jude St. Francis. Jude is teruggetrokken, slim en raadselachtig, en zijn vrienden weten beter dan vragen te stellen over zijn verleden. Ze proberen zijn pijn te verlichten, maar naarmate de decennia verstrijken dringt zich de vraag op of Jude wel verlost kan worden van de demonen uit zijn verleden.

****

Hanya Yanagihara (Los Angeles, 1974) is een Amerikaanse schrijfster die opgroeide in Hawaï waar ze ook studeerde. Ze werkte als redactrice en journaliste voor reistijdschriften en The New York Times Magazine. Een klein leven uit 2016 is haar tweede boek en het boek waarmee ze doorbrak, het werd genomineerd voor de Man Booker Prize en de National Book Award. Haar debuut verscheen in 2013 en een derde boek in 2022.

Wat betreft pagina's is het een boek om U tegen te zeggen maar dat was in dit geval geen straf, het boek leest als een trein, de pagina's vliegen voorbij. Toch alleszins als je wat in het boek gevorderd bent want het was er toch wat inkomen in het begin. De personages worden gepositioneerd en dat verloopt best traag. De vier vrienden zijn ook nog jong in het begin van het boek maar uiteindelijk beslaat het toch een serieuze tijdspanne, de mannen worden ouder. En dan zijn er nog verschillende flashbacks.

Het verhaal verloopt dus traag maar eenmaal als de karakters duidelijk worden en je een inkijk krijgt in hun leven, wordt het interessant. Ze zijn allemaal student af en hebben hun weg te gaan in het arbeidsleven, vier verschillende mannen, vier verschillende jobs.

De auteur heeft heel veel tijd besteed aan de uitdieping van de verschillende vrienden maar uiteindelijk begint het boek vooral rond Jude te draaien. Op een organische wijze weet Yanagihara zijn leven én verleden langzaam maar zeker naar de voorgrond te brengen en verdwijnen de andere personages naar de achtergrond, zij vervullen nog slechts een rol in functie van het leven van Jude. Het is allesbehalve een rooskleurig leven geweest en hoe verder in het boek hoe meer ellende, kommer en kwel je voor de kiezen krijgt.

Het boek mag dan wel vlot lezen maar het riep toch wat ergernissen op, de hoeveelheid aan ellende en de mate waarin dit blijvend doorwerkte, had best wat minder gekund. Regelmatig kan je je ook niet van de indruk ontdoen dat je het al eens gelezen had, er slopen dus toch wel wat herhalingen in, het boek had gerust wat minder dik kunnen zijn, het zou de sterkte misschien toch wat aangescherpt kunnen hebben.

Een klein leven is een boek dat je niet vlug vergeet maar toch leek het een wat gemakkelijk onderwerp om de lezer te binden. In het begin bediende de schrijfster zich nog van wat humoristische en vlotte taal maar dit verdween in de loop van het boek. Wat zeer mooi was in het boek dat was de vriendschap en ook de liefde die tussen de spelers aanwezig was. En wat me ook nog verraste was het verschil tussen wat de personages van zichzelf vonden tegenover wat de anderen van hen vonden, dat kon een totale discrepantie zijn, een zeer goede vondst van de auteur. Het is zeker een goed boek en Hanya Yanagihara kan absoluut goed schrijven, en toch heeft het boek me niet helemaal gegrepen in tegenstelling tot wat ik verwachtte. Ik ben wel blij dat hij nu op mijn gelezen-lijst staat.

Uitgeverij: Nieuw Amsterdam (2016) - 750 blz.

Oorspronkelijke titel: A Little Life

Vertaling: Josephine Ruitenberg en Kitty Pouwels

Onze natuur - Peter Wohlleben

Fascinerende inzichten voor een leven in harmonie met de natuur

Peter Wohlleben onderzoekt de vraag hoe het kan dat het schijnbaar meest ontwikkelde wezen op deze planeet zijn eigen leefomgeving vernietigt.

Op meeslepende wijze onthult Peter Wohlleben de ware aard van de mens. Aan de hand van verrassende vergelijkingen tussen mensen, dieren en planten laat hij zien dat we verre van de kroon op de schepping zijn, en dat evolutie nog steeds een cruciale rol speelt in ons bestaan. Alleen door ons verleden en onze plaats in de natuurlijke wereld te begrijpen, kunnen we wegen inslaan die naar een duurzame toekomst leiden.

Peter Wohlleben (Bonn, 1964) studeerde bosbouw en werkte 20 jaar als ambtenaar bij de bosbeheerdienst in Rijnland. Hij nam echter ontslag omdat hij het niet eens was met de conventionele en vaak economisch gedreven bosbouwmethoden en is nu beheerder van een bos in de Eifel in opdracht van de gemeente Hümmel. Ook richtte hij de Wohlleben Waldakademie op om boseigenaren en het publiek te onderwijzen in ecologische en economisch duurzaam bosbeheer. Hij zet zich wereldwijd in voor de terugkeer van oerbossen. Met het verschijnen van Het verborgen leven van bomen in 2015 kwam hij wereldwijd in de belangstelling en sindsdien schreef hij meerdere boeken, treedt hij op in tv-programma's en geeft lezingen en seminars.

Onze natuur is, voor zover ik het kan beoordelen, het boek waarin hij zich het meest uitgesproken richt op de klimaatscrisis. Het is een zeer omvattend boek waarin hij enorm veel thema's aanraakt die te maken hebben met bomen, natuur en dier en dit steeds in relatie met de mens en de klimaatproblematiek. Dan heeft hij het evenzeer over bacteriën en virussen, de kleinste eencelligen tot planten en dieren en mens, maar hij benadrukt steeds dat de mens niet te onderscheiden is van natuur en dier. Daarmee relativeert hij het menselijk kunnen en denken aangezien we gewoon een onderdeel zijn en in de tijdsspanne van het bestaan van de aarde maar een speldenprikje.

In drie delen benadert hij de vraag waarom de mens als schijnbaar meest ontwikkelde wezen zijn eigen leefomgeving dreigt te vernietigen. Met behulp van wat Wohlleben ontdekte over bomen, natuur en dieren deelt hij zijn kennis en inzichten met de lezer en dit op een zeer interessante en leuke manier. Maar het is soms ook best wat nadenken omdat de auteur de problemen of vaststellingen op een filosofische manier benadert wat door de ene als baanbrekend wordt gezien en de andere als onwetenschappelijk. Feit is wel dat het zeer boeiend is en de lezer doet nadenken en doordat Peter Wohlleben voor een brede insteek koos, zijn er vele actuele problemen die besproken worden zoals bijvoorbeeld de verminderde vruchtbaarheid.

In het eerste deel stelt hij dat we nog steeds dieren zijn, in het tweede vraagt hij zich af of we de kroon op de schepping zijn en helemaal bovenaan in de keten staan en in deel drie schenkt hij aandacht aan de oplossingen die al bedacht zijn, welke voor- of nadelen ze hebben en wat de betere oplossingen zouden zijn.

Onze natuur is een boek dat me heel erg verrast heeft vooral door de brede kijk op de klimaatcrisis. Maar er waren evengoed interessante weetjes en onderzoeken die hij opgenomen heeft waardoor je geboeid blijft verder lezen zelfs in een vlug tempo.

Eerder: Het verborgen leven van bomen, De tuin, De geheime band tussen mens en natuur, De lange adem van bomen

Uitgeverij: A.W. Bruna (2024) - 234 blz.

Oorspronkelijke titel: Unser Wildes Erbe

Vertaling: Michel Bolwerk