De stilte en de woede - Pierre Lemaitre

Parijs, 1952. De familie Pelletier is een vooraanstaande Franse zeepmakersfamilie. Na een tragedie waarbij hun nongste zoon en broer Etienne is omgekomen, proberen ze hun leven weer op te pakken. Oudste zoon Jean verbergt een duister geheim, waarmee hij gechanteerd wordt door zijn eigen vrouw. Zijn broer en journalist François probeert een oude moordzaak op te lossen, en komt daarbij op wel heel bekend terrein. Hun zus Hélène wordt als fotograaf voor een reportage uitgezonden naar een dorpje net buiten Parijs, maar zij heeft iets heel anders aan haar hoofd. Haar grote vraag: wie helpt een vrouw in een mannenwereld?

Alle drie proberen ze hun relaties, familie, werk en moordneigingen onder controle te houden, met wisselend succes...

***

Pierre Lemaitre (Parijs, 1951) is als schrijver vooral bekend van zijn boek Tot ziens daarboven dat prijzen won en verfilmd werd. Hij werkte als leraar literatuur en richtte zelfs een klein leerbedrijf op voor onderwijs en communicatie voor volwassenen tot hij zich volledig op het schrijven richtte, zijn eerste boek verscheen in 2006. Hij schrijft zowel thrillers, misdaadromans als romans en ook scenario's voor film en televisieseries.

De stilte en de woede is het tweede deel in De grote wereld-serie en we vervolgen het verhaal waar het vorige eindigde, of toch ongeveer, we zijn nu in het jaar 1952. De auteur heeft ook nu weer enkele historische gebeurtenissen nader belicht via de verschillende leden van de familie Pelletier maar hij heeft er vooral een mooi verhaal van gemaakt en het kan niet anders of je leeft mee met de gezinsleden.

Een groot maatschappelijk thema in het boek zijn de arbeidsomstandigheden door de modernisering, van kleine handelaars richting massaverkoop in grootschalige winkels zoals de winkelketens die we nu kennen, toen stond het nog aan het prille begin ervan. Het was interessant om te lezen op welke manier deze te werk gaan om de verkoopcijfers en winst de hoogte in te jagen, je kan niet anders dan besluiten dat de koper gemanipuleerd wordt en dat is ook nu meer dan ooit het geval.

Ook de vroege strijd voor vrouwenrechten is een thema, in sociale context maar vooral ook in verband met abortus en seksuele onderdrukking. Het is duidelijk dat er toen nog veel werk te verzetten was en dat het ook nu nog zeer actueel is. Lemaitre heeft er een aangrijpend verhaal van gemaakt.

En dan is er nog de verhaallijn van het bergdorp Chevrigny dat onder zal gaan zelfs letterlijk, door de bouw van een nieuwe dam, een dam die al klaar is maar het dorp nog steeds stevig in beroering brengt, de voor- en tegenstanders verhitten de gemoederen. De auteur had hiervoor de stuwdam van Tignes in de Franse Alpen voor ogen, Barrage de Chevril. De dam werd tussen 1946 en 1952 gebouwd en de bewoners werden gedwongen om hun dorp te verlaten, hogerop werd er dan een nieuw dorp gebouwd. Ook hier heeft de auteur er een aandoenlijk verhaal van gemaakt.

De stilte en de woede is zo een boek dat heel erg vlot leest, gemakkelijk verhaal, duidelijk en met een romantische inslag, een meeslepend boek. Het verhaal leest echter ook traag door de uitvoerige en soms zich herhalende vertelstijl maar er is zeker ook humor in geslopen. Pierre Lemaitre is een goed verteller, zéér goed zelfs. Laat dat vervolg maar komen.

Eerder: Vrije val, Drie dagen en levenslang, Irene, Alex, Camille, Rosy, Vals leven, Tot ziens daarboven, De kleuren van de brand, De spiegel van ons verdriet, Het serpent, De grote wereld

Uitgeverij: Xander Uitgevers (2025) - 544 blz.

Oorspronkelijke titel: Le Silence et la Colère

Vertaling: Andreas Dijkzeul

1984 - George Orwell

Het was een heldere, koude dag in april, en de klokken sloegen dertien.

Een dystopie die werkelijkheid dreigt te worden

Nieuwspraak. Big Brother: het vocabulaire uit 1984 is sinds de eerste publicatie in 1949 in onze taal opgenomen en een eigen leven gaan leiden. Een ambtenaar op het ministerie van Waarheid, Winston Smith, raakt verstrikt in een strijd tegen de allesdoordringende Partij en wordt gekweld door zijn gedoemde liefde voor Julia. In Orwells steeds weer herdrukt anti-utopie verkeert de wereld in de wurggreep van een systeem dat is gegrondvest op de verbreiding van angst, haat en wreedheid. Een systeem dat iedere vorm van persoonlijke vrijheid en individualteit uitsluit.

1984 is onveranderd actueel als een benauwend nauwkeurige blauwdruk van alle dictatoriale regimes.

***

George Orwell (Motihari, India, 1903 - Londen, 1950), een pseudoniem voor Eric Arthur Blair, is een Brits schrijver, journalist, essayist en criticus. Hij debuteerde in 1933, schreef zowel fictie als non-fictie maar brak pas in 1945 door met Animal Farm. Dit boek en 1984 uit 1949 zijn de twee bekendste en ook laatst verschenen fictiewerken van deze auteur die op 46-jarige leeftijd aan tuberculose overleed.

1984 is een dystopische roman waarin de lezer in een totalitaire staat belandt waarin de vrijheid totaal aan banden is gelegd. De roman doet akelig actueel aan ook al werd hij reeds 80 jaar geleden geschreven. Hij leest trouwens ook heel vlot, hij zou zomaar nu geschreven kunnen zijn maar dat zou evengoed aan de vertaling kunnen liggen. Het boek werd in 1950 vertaald door Halbo C. Kool en 37 keer herdrukt waarvan de laatste in 1984 maar daarna werd hij nog eens vertaald door Tinke Davids.

Het boek bestaat uit drie delen maar is een aaneensluitend verhaal. Het leest dus meestal vlot en interessant maar niet altijd, er zitten ook wel enkele taaiere stukjes in en zo nu en dan is het van de trage kant. Het moment dat er dan weer iets gebeurt, zit je er dan wel weer middenin.

Ik las het boek omdat een plaatselijke organisatie die zich bezighoudt met vluchtelingen, het als een soort leesclubboek voorgesteld had. We lezen het met mensen van verschillende nationaliteiten die het in hun eigen moedertaal lezen, de bespreking moet nog volgen. Zo kwam het dat ik deze klassieker dan eindelijk toch gelezen heb en ik moet zeggen dat ik er zeer tevreden over ben, niet dat ik overweldigd ben door dit boek maar het was vooral zeer interessant door de verschillende thema's die er in aan bod komen en die verrassend actueel zijn. En uiteraard ben ik zéér benieuwd naar de bevindingen van de anderen waaronder er wel een goed aantal zullen zijn die zich spijtig genoeg, misschien al te zeer kunnen inleven in het boek.

Uitgeverij: De arbeidspers (2025) - 311 blz.

Oorspronkelijke titel: 1984 (1949)

Vertaling: Tinke Davids

Denken met microben - Kristien Hens

In Denken met microben neemt Kristien Hens je mee op een filosofische en wetenschappelijke reis waarin ze de verborgen wereld van micro-organismen blootlegt. Zo wil ze cruciale vragen stellen over wie wij zijn en hoe we ons verhouden tot de wereld om ons heen.

Met een unieke combinatie van filosofie, biologie en ethiek zet Hens de lezer aan tot nadenken over de mens als een complex ecosysteem, gevormd door onzichtbare microben die je gezondheid, je persoonlijkheid en zelfs je gedrag beïnvloeden.

Dit essay is een ode aan de kracht van het onzichtbare en hoe dit onze ideeën over verwantschap, samenwerking en de grenzen tussen mens en natuur herdefinieert. Hens verweeft haar persoonlijke fascinatie voor microben met inzichten van baanbrekende denkers zoals Mary Midgley en Lynn Margulis. Ze neemt je mee naar verhalen over wetenschappelijke ontdekkingen die tot dan toe over het hoofd werden gezien.

Denken met microben is een uitnodiging om voorbij het zichtbare te kijken en een nieuw verhaal te vertellen over het leven, waarin creativiteit, complexiteit en onverwachte samenwerkingen centraal staan.

Kristien Hens houdt zich bezig met bio-ethiek en filosofie van de biologie, psychiatrie en milieu-ethiek en werkt aan het departement wijsbegeerte aan de universiteit van Antwerpen. Ze heeft al enkele non-fictie boeken geschreven zoals Dynamieken van autisme en Voorbij de diagnose.

Denken met microben is een essay waarin ze zich verschillende dingen afvraagt met als uitgangspunt microben. Het is een korte en brede kijk geworden op de filosofie en ethiek hieromtrent en zodoende haalt ze enkele verschillende punten waar ze kort over nadenkt. Het is dus geen uitgewerkt traktaat maar eerder een aanhalen van wat ideeën die ze aan de lezer presenteert en waarover die er op zijn beurt kan over nadenken.

En daar is ze absoluut in geslaagd. Denken met microben is een interessant boek dat de lezer tot nadenken kan stemmen en je misschien zelfs kan aanzetten om je te verdiepen in microben, filosofie en ethiek. Een mooi essay.

Uitgeverij: Letterwerk (2025) - 66 blz.

Het leven van een boom - Peter Wohlleben

Een beuk vertelt haar verhaal

Hoe is het om een boom te zijn in het bos - van zaailing tot reus? Hoe voelt het om op een dag het hoofd boven de kruinen van de andere bomen uit te steken en eindelijk de horizon te kunnen zien? En welke ervaringen zijn het die na een lang leven werkelijk tellen?

Niemand kan dit beter vertellen dan de boom zelf. Peter Wohlleben geeft het woord aan de oude beuk achter zijn boswachtershuis. In haar eigen woorden deelt zij het meeslepende verhaal van haar leven: een bestaan vol ontdekkingsdrang en levenslust, maar ook van bedreigingen en verlies. Zij kent de onschatbare waarde van verbondenheid en waakt liefdevol over haar jonge boompjes. Met hen deelt ze de rijkdom van een bestaan dat voor mensen stil en onbeweeglijk lijkt, maar dat in werkelijkheid vol belevenissen zit - veel rijker dan wij ons ooit zouden kunnen voorstellen.

Peter Wohlleben (Bonn, 1964) is bosbeheerder van een bos in de Eifel en ijvert voor een ecologisch en economisch duurzaam bosbeheer en voor de terugkeer van oerbossen. Daarvoor heeft hij de Wohlleben Waldakademie opgericht, treedt hij op in tv-programma's en schrijft boeken over het bos, dieren en natuurbehoud voor het grote publiek.

In dit boek laat hij een boom zelf aan het woord, een nu oude beuk die in zijn bos staat. Deze boom vertelt haar verhaal van bij haar prille geboorte tot op het moment van verschijnen van dit boek, de boom is oud en heeft een hele evolutie in bosbouw meegemaakt. Dit is een zeer interessant uitgangspunt, het boek leest daardoor als een autobiografische roman en Wohlleben heeft er enorm veel interessante uitgangspunten in verwerkt zodat je veel te weten komt over bomen en hun samenleven met elkaar, andere soorten bomen, dieren en de natuur alsook 'de mens' die af en toe aan bod komt.

In het kortere tweede deel in het boek schetst de auteur dan per hoofdstuk de wetenschappelijke achtergrond met enkele bedenkingen erbij. Want het is voor een stuk ook een roman en daarom heeft hij her en der keuzes gemaakt en zich enkele kleine literaire vrijheden gepermitteerd. Maar verder heeft hij zo goed mogelijk het gebruik van de kennis die we tot nu hebben, benaderd.

Het leven van een boom is een geweldig boek, als je zoals ik al wat eerdere boeken van hem en andere boeken over bomen hebt gelezen, dan is het niet nieuw wat hij hier schrijft en toch slaagt de auteur er in om zelfs dan de lezer te grijpen. Voor anderen kan het absoluut een manier zijn om op een leuke manier kennis op te doen over bomen en je misschien te laten overhalen om er meer van te willen weten. Peter Wohlleben heeft een vlotte pen en ook dit boek is te lezen door iedereen. Het werd soms zelfs spannend! Een dikke aanrader.

Eerder: Het verborgen leven van bomen, De tuin, De geheime band tussen mens en natuur, De lange adem van bomen, Onze natuur

Uitgeverij: A.W. Bruna (2024) - 234 blz.

Oorspronkelijke titel: Unser Wildes Erbe

Vertaling: Michel Bolwerk

Cirkel der dagen - Ken Follett

Groot-Brittanië, 25e eeuw v.C.

Op een heuvel verrijst een groots bouwwerk: Stonehenge.

Seft, een getalenteerde vuursteendelver, trekt in de zomerhitte de Grote Vlakte over om getuige te zijn van de rituelen die het nieuwe jaar inluiden en om zijn stenen te verhandelen op de Midzomermarkt. Maar ook om Neen te vinden, het meisje van wie hij houdt, en te ontsnappen aan zijn vader en broers, die ook vuursteen delven. Neen en haar familie leven in liefdevolle harmonie met elkaar, iets waar Seft zelf zo naar hunkert.

Joia, Neens zus, is een visionaire priesteres met een ongeëvenaard leiderschapsvermogen. Als kind keek ze geboeid naar de Midzomerceremonie en droomde ze van een wonderbaarlijk nieuw monument, opgetrokken uit de grootste stenen ter wereld. Maar nu broeit er onheil tussen de heuvels en de bossen van de Grote Vlakte.

Joia's droom van een grote stenen cirkel, waar alle stammen van de Grote Vlakte aan meebouwen, zal Seft inspireren en hun beider levenswerk worden. Maar terwijl droogte de aarde teistert, groeit het wantrouwen tussen de herders, boeren en hoeders van het bos - en een daad van barbaars geweld leidt tot openlijke oorlogvoering... Zal het nieuwe monument ooit werkelijkheid worden?

***

Ken Follett (Cardiff, Wales, 1949) heeft zijn sporen verdiend en met dit boek heeft hij een meeslepend verhaal verteld over de bouw van een van de grootste, indrukwekkendste maar vooral mysterieuze bouwwerk ooit, Stonehenge.

Je krijgt niet alleen een inzicht in hoe zo een bouwwerk tot stand komt maar evengoed een inkijk in de wereld van toen die niet veel anders is als nu. Het is uiteraard fictie geschreven in deze tijd met onze kijk op de wereld van toen en het is dus een interpretatie en geen historische zekerheid die we hier te lezen krijgen.

Het verhaal leest enorm vlot en heel erg gemakkelijk zodat er niet veel gevraagd wordt van de lezer. Dat zorgt soms toch wel voor enige eentonigheid en langdradigheid.

Ken Follett wiens eerste boek verscheen in 1974 en sindsdien nog velen, heeft alleszins zijn reputatie als verteller waargemaakt in Cirkel der dagen en het was fijn om ondergedompeld te worden in een tijdperk van lang geleden, zo een 4500 jaar.

Eerder: Brug naar de hemel, Pilaren van de aarde, Val der titanen, Het eeuwige vuur, De schemering en de dageraad, De wapens van het licht

Uitgeverij: Meulenhoff (2025) - 558 blz.

Oorspronkelijke titel: Circle of Days

Vertaling: Joost van der Meer en William Oostendorp

De countdown killer - Sam Holland

Hij spoort mensen een voor een op

en jij bent de volgende op de lijst...

Het eindspel is begonnen...

Midden in de nacht arriveert een vrouw met een tas vol dvd's bij het politiebureau. Ze is in tranen. Als inspecteur Cara Elliott de dvd's bekijkt, is ze met afschuw vervuld. Het blijkt dat er een moordenaar actief is die volgens een vast stramien werkt: een verzoek, een ontvoering en een moord. De opdracht wordt altijd binnen 48 uur uitgevoerd én opgenomen voor betalende kijkers.

Cara Elliott en haar collega's storten zich direct op de zaak. Als er korte tijd later weer een lichaam opduikt, gedood volgens de exacte specificaties van de lijst, is het duidelijk: ze moeten de moordenaar heel snel opsporen, voordat hij weer genadeloos toeslaat...

****

Sam Holland schreef met dit boek de finale van het verhaal van Cara Elliott en de echoman en dit was best pittig maar gaf ook veel voldoening. Haar fascinatie voor seriemoordenaars die ze al had van jongs af, daar heeft ze zich hier ook weer volledig in laten gaan en dan bedoel ik de manier waarop ze het verhaal geconstrueerd heeft. Wat betreft gruwelijke details bleef het binnen de perken ook al was er genoeg te lezen om van te gruwen maar het was het verhaal zelf dat primeerde.

Cara Elliott werkt uiteraard met een team en het was mooi om te lezen hoezeer ze ingespeeld zijn op elkaar en samen naar een ontknoping werken. Er zitten verschillende goede en verrassende plotwendingen in het verhaal dat leest als een trein, niets te moeilijk of ingewikkeld, het leest gewoon heel erg vlot en is spannend.

De countdown killer is een zeer goed opgebouwde en spannende thriller en één van de betere in de boeken met seriemoordenaars in de hoofdrol. Sam Holland is een naam om te onthouden.

Eerder: De 20, De echoman, De poppenmeester

Uitgeverij: HarperCollins (2025) - 379 blz.

Oorspronkelijke titel: The Countdown Killer

Vertaling: Ingrid Zweedijk

Waarom ik 40 jaar biefstuk en kaas at, en toen veganist werd - Sofie Mulders

Na veertig jaar vlees, zuivel en vis werd journalist Sofie Mulders eind 2019 in een klap veganist. Waarom ze die beslissing nam, vertelt ze in dit boek. Ze neemt u mee op een tocht door de veehouderij en legt uit welk leven landbouwdieren moeten leiden voor we een stuk kaas of biefstuk op ons bord zien liggen.

Feiten en wetenschappelijke inzichten zijn daarbij haar leidraad. Ze spreekt met boeren, dierenartsen, slachthuismedewerkers, biologen en andere wetenschappers. Ze komt duistere zaken te weten, ontdekt hoe de waarheid niet altijd de beste vriend is van de vee-industrie, en hoe we als consument voortdurend om de tuin worden geleid.

Naast de veehouderij onderzoekt Sofie Mulders ook zichzelf. Hoe hard verandert je leven als je een veganist bent? Wat moet je eten? Is het wel gezond? Nooit meer kaas, dat is toch niet te doen? Zit vlees eten niet in de genen van de mens? Hoeveel zin heeft het om veganist te zijn als je tot een piepkleine minderheid behoort? Maakt het iets uit voor het klimaat? En zijn veganisten toch niet ietwat fanatiek?

Op deze en nog andere vragen zoekt ze gefundeerde antwoorden. De evolutieleer van Charles Darwin speelt een belangrijke rol in dit boek. Mensen als Richard Dawkins, Jeremy Bentham en Arthur Schopenhauer komen ook even langs. Nu u nog.

Sofie Mulders (1976) studeerde Germaanse Taal- en Letterkunde in Leuven en gaf tien jaar les op een middelbare school voor ze de overstap naar de journalistiek maakte. Ze schrijft voor De Morgen en Knack en is auteur van twee boeken, dit boek en het in 2017 verschenen non-fictie boek Topdokters.

Eerder las ik al het boek Dieren eten van Jonathan Safran Foer dat vergelijkbaar is met dit boek maar nu is het toegespitst op onze eigen streek, België en Nederland. Als je al dacht dat het hier minder erg is dan in Amerika zoals Foer het beschrijft, dan brengt Mulders je al vlug op andere gedachten, ook hier is er onnoemelijk veel dierenleed voor 'het vlees' op ons bord belandt en de andere dierlijke producten zoals kaas en eieren.

Sofie Mulders benadert het eten van vlees en andere dierlijke producten en de veehouderij vanuit een wetenschappelijke hoek en zoveel mogelijk vanuit de feiten maar ook vanuit haar eigen zoektocht als journalist. Daarvoor praat ze met zoveel mogelijk betrokkenen en die ervaringen deelt ze hier en haar visie erop ook. Ze was bij het verschijnen nog maar net zelf drie jaar veganist.

De auteur heeft een zeer vlotte pen en ze neemt je op een enthousiaste manier stap voor stap mee in haar of het verhaal van een veganistische levensstijl en ze is hier zeker ook kritisch over. Waarom ik 40 jaar biefstuk en kaas at, en toen veganist werd - een heel mondje vol deze titel - is een boek dat zeer helder en duidelijk vertelt over de veehouderij en het veganisme en daarbij maakt ze regelmatig de link naar de milieu- en klimaatcrisis. Het boek is absoluut een aanrader.

Uitgeverij: Pelckmans (2022) - 265 blz.

Een klein leven - Hanya Yanagihara

Vier studievrienden zoeken samen hun weg in New York: de charmante acteur Willem, de excentrieke kunstenaar JB, de getalenteerde architect Malcolm en Jude St. Francis. Jude is teruggetrokken, slim en raadselachtig, en zijn vrienden weten beter dan vragen te stellen over zijn verleden. Ze proberen zijn pijn te verlichten, maar naarmate de decennia verstrijken dringt zich de vraag op of Jude wel verlost kan worden van de demonen uit zijn verleden.

****

Hanya Yanagihara (Los Angeles, 1974) is een Amerikaanse schrijfster die opgroeide in Hawaï waar ze ook studeerde. Ze werkte als redactrice en journaliste voor reistijdschriften en The New York Times Magazine. Een klein leven uit 2016 is haar tweede boek en het boek waarmee ze doorbrak, het werd genomineerd voor de Man Booker Prize en de National Book Award. Haar debuut verscheen in 2013 en een derde boek in 2022.

Wat betreft pagina's is het een boek om U tegen te zeggen maar dat was in dit geval geen straf, het boek leest als een trein, de pagina's vliegen voorbij. Toch alleszins als je wat in het boek gevorderd bent want het was er toch wat inkomen in het begin. De personages worden gepositioneerd en dat verloopt best traag. De vier vrienden zijn ook nog jong in het begin van het boek maar uiteindelijk beslaat het toch een serieuze tijdspanne, de mannen worden ouder. En dan zijn er nog verschillende flashbacks.

Het verhaal verloopt dus traag maar eenmaal als de karakters duidelijk worden en je een inkijk krijgt in hun leven, wordt het interessant. Ze zijn allemaal student af en hebben hun weg te gaan in het arbeidsleven, vier verschillende mannen, vier verschillende jobs.

De auteur heeft heel veel tijd besteed aan de uitdieping van de verschillende vrienden maar uiteindelijk begint het boek vooral rond Jude te draaien. Op een organische wijze weet Yanagihara zijn leven én verleden langzaam maar zeker naar de voorgrond te brengen en verdwijnen de andere personages naar de achtergrond, zij vervullen nog slechts een rol in functie van het leven van Jude. Het is allesbehalve een rooskleurig leven geweest en hoe verder in het boek hoe meer ellende, kommer en kwel je voor de kiezen krijgt.

Het boek mag dan wel vlot lezen maar het riep toch wat ergernissen op, de hoeveelheid aan ellende en de mate waarin dit blijvend doorwerkte, had best wat minder gekund. Regelmatig kan je je ook niet van de indruk ontdoen dat je het al eens gelezen had, er slopen dus toch wel wat herhalingen in, het boek had gerust wat minder dik kunnen zijn, het zou de sterkte misschien toch wat aangescherpt kunnen hebben.

Een klein leven is een boek dat je niet vlug vergeet maar toch leek het een wat gemakkelijk onderwerp om de lezer te binden. In het begin bediende de schrijfster zich nog van wat humoristische en vlotte taal maar dit verdween in de loop van het boek. Wat zeer mooi was in het boek dat was de vriendschap en ook de liefde die tussen de spelers aanwezig was. En wat me ook nog verraste was het verschil tussen wat de personages van zichzelf vonden tegenover wat de anderen van hen vonden, dat kon een totale discrepantie zijn, een zeer goede vondst van de auteur. Het is zeker een goed boek en Hanya Yanagihara kan absoluut goed schrijven, en toch heeft het boek me niet helemaal gegrepen in tegenstelling tot wat ik verwachtte. Ik ben wel blij dat hij nu op mijn gelezen-lijst staat.

Uitgeverij: Nieuw Amsterdam (2016) - 750 blz.

Oorspronkelijke titel: A Little Life

Vertaling: Josephine Ruitenberg en Kitty Pouwels

Onze natuur - Peter Wohlleben

Fascinerende inzichten voor een leven in harmonie met de natuur

Peter Wohlleben onderzoekt de vraag hoe het kan dat het schijnbaar meest ontwikkelde wezen op deze planeet zijn eigen leefomgeving vernietigt.

Op meeslepende wijze onthult Peter Wohlleben de ware aard van de mens. Aan de hand van verrassende vergelijkingen tussen mensen, dieren en planten laat hij zien dat we verre van de kroon op de schepping zijn, en dat evolutie nog steeds een cruciale rol speelt in ons bestaan. Alleen door ons verleden en onze plaats in de natuurlijke wereld te begrijpen, kunnen we wegen inslaan die naar een duurzame toekomst leiden.

Peter Wohlleben (Bonn, 1964) studeerde bosbouw en werkte 20 jaar als ambtenaar bij de bosbeheerdienst in Rijnland. Hij nam echter ontslag omdat hij het niet eens was met de conventionele en vaak economisch gedreven bosbouwmethoden en is nu beheerder van een bos in de Eifel in opdracht van de gemeente Hümmel. Ook richtte hij de Wohlleben Waldakademie op om boseigenaren en het publiek te onderwijzen in ecologische en economisch duurzaam bosbeheer. Hij zet zich wereldwijd in voor de terugkeer van oerbossen. Met het verschijnen van Het verborgen leven van bomen in 2015 kwam hij wereldwijd in de belangstelling en sindsdien schreef hij meerdere boeken, treedt hij op in tv-programma's en geeft lezingen en seminars.

Onze natuur is, voor zover ik het kan beoordelen, het boek waarin hij zich het meest uitgesproken richt op de klimaatscrisis. Het is een zeer omvattend boek waarin hij enorm veel thema's aanraakt die te maken hebben met bomen, natuur en dier en dit steeds in relatie met de mens en de klimaatproblematiek. Dan heeft hij het evenzeer over bacteriën en virussen, de kleinste eencelligen tot planten en dieren en mens, maar hij benadrukt steeds dat de mens niet te onderscheiden is van natuur en dier. Daarmee relativeert hij het menselijk kunnen en denken aangezien we gewoon een onderdeel zijn en in de tijdsspanne van het bestaan van de aarde maar een speldenprikje.

In drie delen benadert hij de vraag waarom de mens als schijnbaar meest ontwikkelde wezen zijn eigen leefomgeving dreigt te vernietigen. Met behulp van wat Wohlleben ontdekte over bomen, natuur en dieren deelt hij zijn kennis en inzichten met de lezer en dit op een zeer interessante en leuke manier. Maar het is soms ook best wat nadenken omdat de auteur de problemen of vaststellingen op een filosofische manier benadert wat door de ene als baanbrekend wordt gezien en de andere als onwetenschappelijk. Feit is wel dat het zeer boeiend is en de lezer doet nadenken en doordat Peter Wohlleben voor een brede insteek koos, zijn er vele actuele problemen die besproken worden zoals bijvoorbeeld de verminderde vruchtbaarheid.

In het eerste deel stelt hij dat we nog steeds dieren zijn, in het tweede vraagt hij zich af of we de kroon op de schepping zijn en helemaal bovenaan in de keten staan en in deel drie schenkt hij aandacht aan de oplossingen die al bedacht zijn, welke voor- of nadelen ze hebben en wat de betere oplossingen zouden zijn.

Onze natuur is een boek dat me heel erg verrast heeft vooral door de brede kijk op de klimaatcrisis. Maar er waren evengoed interessante weetjes en onderzoeken die hij opgenomen heeft waardoor je geboeid blijft verder lezen zelfs in een vlug tempo.

Eerder: Het verborgen leven van bomen, De tuin, De geheime band tussen mens en natuur, De lange adem van bomen

Uitgeverij: A.W. Bruna (2024) - 234 blz.

Oorspronkelijke titel: Unser Wildes Erbe

Vertaling: Michel Bolwerk

De winter van de heks - Katherine Arden

Eén meisje kan het verschil maken...

Moskou brandt - de bewoners eisen antwoorden en zoeken een zondebok. Vasilisa, een meisje met buitengewone gaven, moet vluchten voor haar leven; ze wordt achtervolgd door de mensen die haar en haar magie verantwoordelijk houden voor hun tegenspoed.

Maar dan keert een wraakzuchtige demon terug, sterker dan ooit en vastbesloten de wereld in chaos te doen storten, samen met zijn verschillende bondgenoten, mens én geest.

Het lot van de mensheid en de magische wezens die hen omringen ligt in de handen van Vasya. Maar ze kan hen misschien niet allemaal redden...

****

Katherine Arden (Austin, Texas, 1987) schreef met dit boek het laatste deel in de Winternacht-trilogie en door haar interesse in de geschiedenis en cultuur van Rusland en haar studie van de Russische literatuur is het weer een levensecht verhaal geworden waarin ze historische feiten verwerkt heeft.

Vasilisa is een heel erg mooi personage en doorheen de trilogie zie je ze sterker worden en komen haar krachten langzaam tot wasdom. Ze wordt neergezet als een vrouw die het iedereen naar de zin wil maken maar dan toch uitgroeit tot een sterke, krachtige figuur hoewel ze ook weet dat ze nog veel te leren heeft, een mooi voorbeeld voor iedereen.

Het was heel interessant om te lezen over de historische situatie van het Middeleeuwse Rusland en over de folkloristische verhalen en sprookjes die er in verweven zijn. Dit boek leest zeker als een sprookje, meer nog dan in de overige delen is de magie aanwezig.

De winter van de heks is een heel mooi slotdeel in deze magische trilogie en leest als een trein. Er zit heel wat actie in en zelfs een heuse veldslag. Door al de hindernissen die Vasilisa tegenkomt en de tegenwerking van zo goed als alle inwoners van Moskou, wordt het een spannende strijd richting 'vrede' en samenleven van mensen én 'tsjerti', de collectieve aanduiding voor alle geesten in de Russische folklore. Katherine Arden heeft een mooie trilogie bijeen geschreven en het is absoluut een aanrader als je openstaat voor buitenmenselijke elementen en sprookjesfiguren.

Eerder: De beer en de nachtegaal, Het meisje in de toren

Uitgeverij: Luitingh-Sijthoff (2019) - 441 blz.

Oorspronkelijke titel: The Winter of the Witch

Vertaling: Inge Boesewinkel

De saboteur - Ingar Johnsrud

De dreiging van een dodelijk vergif brengt de democratie in gevaar

De beste aanval is er een waarvan niemand weet dat hij heeft plaatsgevonden...

In Noorwegen is het een groep terroristen gelukt een van de dodelijkste gifstoffen ter wereld te produceren. De verkiezingen staan voor de deur en de terroristen dreigen een totale ontwrichting te veroorzaken. Martin Tong, een ervaren terrorismebestrijder, werkt inmiddels niet meer bij de veiligheidsdienst, maar wordt gevraagd terug te keren. Samen met zijn nieuwe collega Liselott Benjamins moet hij een aanslag zien te voorkomen.

Jens Meidel, een alleenstaande vader en de zoon van een voormalig leider van de Arbeiderspartij, heeft een duister verleden. Tegen beter weten in zegt hij ja wanneer de nieuwste aanwinst van de partij, Christina Nielsen, hem vraagt deel uit te maken van haar team. Jens is echter niet voorbereid op een genadeloze en smerige strijd om politieke macht.

Al snel kruisen de paden van Martin, Liselott en Jens. De democratie staat onder druk, zowel van binnenuit als vanbuiten. Hoever zijn ze bereid te gaan om de democratie te redden?

***

Ingar Johnsrud (Oslo, 1974) studeerde journalistiek en filmwetenschap en werkte 15 jaar als journalist bij een van de grootste Noorse mediaconcerns. Hij schreef eerder De broederschap-trilogie en met succes, hij kreeg er naamsbekendheid mee in het Nederlandse taalgebied en ondertussen is hij fulltime schrijver en wordt zijn werk in verschillende landen uitgegeven.

De politiek en de spelletjes die er gespeeld worden in aanloop naar de verkiezingen staan in dit boek centraal en de auteur heeft er ook heel wat actie in verwerkt. Wat hij schrijft klinkt heel erg realistisch en dat is zoals het hoort in een thriller maar langs de andere kant is dit toch ook een spijtige zaak. De manier waarop het er aan toegaat in de politiek is helemaal niet zo netjes en ook hier blijkt weerom dat de media er een grote rol in speelt. Maar het was wel fantastisch om een kijk achter de schermen te krijgen.

Het verhaal wordt vanuit verschillende personages verteld en dat is heel interessant. Van psychologische uitwerking is er wel geen sprake maar het is dan ook een actiethriller en dus absoluut geen noodzaak, het zou wel meer diepte hebben gegeven aan het verhaal. Jens Meidell is diegene waar wel wat dieper wordt ingegaan, in functie van het verhaal weliswaar, en hij blijkt dan ook in een volgende boek van de auteur op te treden. En dat klinkt zeker goed, hij is een intrigerende figuur, gewiekst maar evengoed menselijk.

De saboteur is een goede politieke thriller die vlot leest maar waar je wel je aandacht bij moet houden net zoals in de andere boeken van Ingar Johnsrud. Spannend was hij ook al, ik kon hem absoluut smaken.

Eerder: Zij die volgen, Zij die gaan

Uitgeverij: Meulenhoff Boekerij (2024) - 382 blz.

Oorspronkelijke titel: Patrioter

Vertaling: Annelies de Vroom

De vrouw en zijn hoofd - Benny Lindelauf & Ingrid Godon

Na een bezoek aan de dokter komt een vrouw thuis met alleen nog het hoofd van haar man. Zijn lichaam werkte niet meer, maar het hoofd is nog helemaal in orde...

Een tijdloos en troostrijk sprookje over alles wat je wél hebt.

***

Benny Lindelauf (Sittard, 1964) is een Nederlands schrijver van kinderboeken. Hij studeerde aan de School voor Maatschappelijk Werk in Sittard waar hij 4 jaar lang vakken volgde in allerlei creatieve vakken waardoor hij in plaats van sociaal werker te worden verder ging studeren aan de theaterschool in Amsterdam waar hij een opleiding docent dansexpressie deed. Hij speelde en danste in theaterproducties maar ondertussen schreef hij ook. In 1998 verscheen zijn eerste boek en hij heeft al een goed repertoire bij elkaar geschreven waar hij ook heel wat prijzen mee oogstte. Hij schrijft ook voor het theater. 

Ingrid Godon (Wilrijk, 1958) is een Belgische illustrator van kinderboeken. Ze heeft geen echte opleiding in het vak maar sinds 1981 leerde ze het al doende met te werken voor schoolboeken en -tijdschriften. Ze is het bekendst met haar Nellie & Cezar-boekjes waar ook tekenfilms van gemaakt zijn. Ze is bekend in binnen- en buitenland en ook zij ontving vele prijzen voor haar illustratiewerk.

De vrouw en zijn hoofd kwam op mijn pad doordat het genomineerd was voor De Boon 2026 en uiteindelijk de prijs ook won in de categorie Kinder- en jeugdliteratuur. Het is altijd tof om boeken te ontdekken ook al liggen ze buiten je comfortzone. Het is inderdaad een mooie ontdekking, een mooi en tof verhaal en illustraties die daar wonderwel goed bij passen ook al zijn ze niet per se mooi. Maar de combinatie is heel erg geslaagd.

Het verhaal is zeer goed gevonden en ook goed geschreven, op een ludieke manier. Het heeft inhoudelijk iets te zeggen, een beetje toch maar het is niet echt mijn ding en het gaat precies wat aan mij voorbij. Het boek ligt hier nog en als ik er zo nu en dan in kijk, begint er me wel een en ander duidelijk of toch duidelijker te worden, nog even en ik snap het misschien helemaal, wie weet. Op de prenten was ik eerder vlug uitgekeken.

De vrouw en zijn hoofd is een mooi en interessant boek en zeker eentje om eens ter hand te nemen. Het is een sprookje maar niet voor kinderen, eerder voor jongvolwassenen vanaf de leeftijd van ongeveer 15 jaar en ouder, zelfs veel ouder ook.

Uitgeverij: Querido (2024) - 32 blz.

Na dit leven - Eben Alexander

Een neurochirurg over zijn reis naar het hiernamaals

Eben Alexander gaf al vijftien jaar les in de neurochirurgie toen hij een bijna-doodervaring kreeg na een zeldzame vorm van hersenvliesontsteking. Zeven dagen lang was hij buiten bewustzijn, tot hij onverwacht uit zijn diepe coma ontwaakte. Wat hij zich kan herinneren uit die tijd staat voor altijd in zijn geheugen gegrift: hij is ervan overtuigd geraakt dat er meer is na de dood. In dit fascinerende boek vertelt hij zijn ongelooflijke verhaal.

Eben Alexander (Charlotte, North Carolina, 1953) is professor in de neurochirurgie aan de Harvard Medical School in Boston, Massachusettes, een wetenschapper in hart en nieren. In 2008 ging hij voor 6 dagen in een zeer diepe coma en de kans dat hij hier zou uitkomen was heel klein en werd kleiner met de dag, de zevende dag was het echter wonderbaarlijk genoeg zo ver.

Doorheen het verhaal dat voornamelijk over zijn ziekte, coma, ervaringen en het ontwaken gaat, vertelt de schrijver ook stukken van zijn levensverhaal, met name 1 ding was belangrijk en dat was dat hij geadopteerd was. Het was namelijk een belangrijke schakel in het duiden van zijn ervaringen. Het verhaal is chronologisch opgebouwd zodat je steeds weet wanneer hij welke ervaringen in welk stadium had en zoals hij het ervaren had.

Het boek kwam in 2012 uit en belandde onmiddellijk op de The New York Times-bestsellerlijst en daarmee behaalde hij zeker zijn doelstelling, dat zoveel mogelijk mensen over zijn verhaal moesten horen. Hij was zelf een wetenschapper pur sang maar door zijn reis in deze coma-dagen begon het hem toch te dagen dat er méér is, hij doet niet anders dan benadrukken hoe 'echt' het was. Een wetenschappelijke verklaring kan hij niet vinden en hij doet toch serieus wat pogingen, dat lees je ook allemaal. Tussendoor krijg je wel ook nog wat medische informatie.

Wat vooral indrukwekkend is, is de kracht van gebed of een spiritueel aanwezig zijn of contact met familieleden, vrienden en anderen, daar kun je niet anders dan versteld van staan. Nog iets wat me raakte, was dat ook al was het feit dat hij geadopteerd was een constante in zijn leven en had hij er geen probleem mee, het uiteindelijk iets was wat hem onbewust toch beïnvloedde en raakte in zijn wezen. Hijzelf had dit niet verwacht, hij dacht dat hij daar klaar mee was, maar het maakt toch maar weer duidelijk dat het lichaam niet vergeet en dat het ergens aanwezig is. 

Na dit leven is een boek dat je het belang doet inzien van familie, vrienden en andere sociale contacten. Eben Alexander heeft een zeer vlotte pen en kan zijn gevoelens en ervaringen zeer goed overbrengen. En dat hij zijn leven sindsdien wijdt aan het verspreiden van de liefde die hij tijdens zijn reis voelde, is alleen maar bewonderingswaardig, hij was en is immers een wetenschapper maar nu met een diepere dimensie. Mooi verhaal.

Uitgeverij: A.W. Bruna (2013) - 208 blz.

Oorspronkelijke titel: Proof of Heaven

Vertaling: Elisabeth van Borselen

Elvis, Jezus & Coca-Cola - Kinky Friedman

In Elvis, Jezus & Coca-Cola overlijdt Tom Baker, een jeugdvriend van Kinky, aan een overdosis. Baker werkte aan een documentaire over Elvis-imitatoren. Die blijkt onvindbaar, evenals Baker's assistent Legs, de enige die de film verder gezien heeft. Vervolgens verdwijnt ook nog Kinky's vriendin Judy, en alles wijst erop dat ze is vermoord...

****

Kinky Friedman (Palestine, Texas, 1944-2024) is de alias van Richard Samet Friedman. Hij studeerde psychologie, werkte enkele jaren op Borneo voor het Vredeskorps en hij richtte in 1972 een country-rockband op waarmee hij jaren door heel Amerika toerde. In de jaren 1980 verlegde hij zijn focus naar het schrijven van misdaadromans maar ook op politiek gebied was hij actief.

Dit boek stond in een weggeefkast van boeken en het was de titel die me intrigeerde, zeg nu zelf, Elvis, Jezus & Coca-Cola, wie verzint dit? Het is nu niet zo een geweldig dik boek en ook al heeft het even geduurd, uiteindelijk werd het gelezen, eerst door mijn echtgenoot en nu dus door mij. Ook de cover is best speciaal te noemen, er staan twee items op waar Kinky Friedman, de echte én de protagonist in dit boek, een passie voor heeft, het roken van dikke sigaren en katten, het derde is Ierse whiskey.

Ik moet zeggen dat dit boek absoluut te pruimen was. Vooreerst schrijft Friedman die tevens het hoofdpersonage is in het boek, met ontzettend veel humor, hilarisch zelfs. Je kan dus niet anders dan dit boek lezen met een grote glimlach. Maar ook het verhaal zelf was helemaal niet slecht, achteraf bezien bleek het zelfs een zeer interessante en goed geconstrueerde plot te zijn. De plotwendingen die hij er in steekt zijn grappig, soms op het absurde af, en steevast verrassend. Ik moet zeggen dat het een zeer geslaagde combinatie was. De auteur is er niet vies van om enigszins autobiografisch te schrijven wat betreft personages en de situaties maar ik veronderstel nu wel dat het verhaal zelf volledig verzonnen is.

Elvis, Jezus & Coca-Cola is al een oud boek, daar is geen klassieker mee bedoeld, toch leest het nog heel erg goed, juist aan het communicatiegedrag weet je dat het al even geleden geschreven is maar verder zou je het niet zeggen. Aan het exemplaar dat ik in handen had, wist je wel dat het al een oldie was, door de vormgeving en uitvoering maar al helemaal door zijn geur, ah ja, eventjes ruiken aan een boek overkomt me wel eens. In ieder geval heb ik genoten van dit boek en ik zou het je kunnen aanraden maar of hij nog in de handel is, dat is maar de vraag. Tweedehands misschien of je moest hem vinden zoals ik en wat binnenkort kan in de streek waar ik woon, ik laat hem immers met plezier verder reizen.

Uitgeverij: De Harmonie (1996) - 211 blz.

Oorspronkelijke titel: Elvis, Jesus & Coca-Cola (1993)

Vertaling: Herman Mock

Petite - Edward Carey

In 1761 wordt in de Elzas een klein, onooglijk meisje geboren: Marie Grosholtz, die al snel de bijnaam 'Petite' krijgt. De zonderlinge Zwitserse anatoom dr. Curtius neemt haar onder zijn hoede en brengt haar de beginselen van het werken met was bij. Het lot brengt de arts en zijn leerling naar de onderbuik van Parijs, waar ze hun bijzondere creaties voor het eerst tentoonstellen. De Franse Revolutie staat voor de deur, maar het volk komt in groten getale de wassen hoofden van beroemde en beruchte Fransmannen van dichtbij bekijken. De wereld van was blijkt een gouden toekomst te hebben.

Van de straten prerevolutionair Parijs tot aan het hof van Versailles; Petite vertelt het onvergetelijke levensverhaal van een wonderlijk, klein meisje voor wie niemand een stuiver gaf maar dat uitgroeide tot de beroemdste vrouw die de wereld in beelden wist te vangen: Madame Tussaud.

*****

Edward Carey (North Walsham, Engeland, 1970) is beeldend kunstenaar en schrijver. Hij studeerde drama aan de Hull University, schreef verschillende toneelbewerkingen en eigen toneelstukken en is docent creative writing aan de University of Texas en de University of Iowa. Edward Carey werkte na zijn studie bij Madame Tussauds in Londen waar hem haar levensverhaal ter ore kwam. Het kostte hem vijftien jaar om het neer te pennen omdat hij ook de illustraties maakte die vaak niet aansloten op het verhaal en wat eerst in orde gebracht moest worden. Petite is zijn eerste in het Nederlands vertaalde roman, zijn eerste verscheen in 2000.

Petite is een historische roman waarin we Anne Marie Grosholtz, later Madame Tussaud, leren kennen vanaf haar geboorte tot aan haar dood maar voornamelijk tot ze vrijgelaten wordt uit de gevangenis waarin ze belandde tijdens de Franse Revolutie en dus nog een tijd vooraleer ze naar Londen verhuisde waar haar succesverhaal begon. De auteur heeft zich gebaseerd op historische gebeurtenissen en echte personen maar informatie over de persoonlijke feiten waren eerder schaars, vaag en onbetrouwbaar en dus heeft hij er zelf verhalen van gemaakt. En dat heeft hij met verve gedaan. In het begin moest je er wat inkomen maar eenmaal het zover was, was er geen stoppen meer aan en werd je helemaal in het verhaal gezogen. En ook al was er toch wel wat kommer en kwel, Carey slaagt er in om het op een luchtige manier te vertellen, met humor zelfs.

Maar ook de geschiedenis van Parijs zoals ten tijde van de Franse Revolutie, het leven aan het hof in Versailles alsook het leven in de stad en op straat beschrijft hij uitvoerig, op een levendige manier zodat je het helemaal voor je ziet. Er waren toch een aantal dingen die verrasten, zoals bijvoorbeeld dat bedienden wel eens in kasten woonden en sliepen tot ze opgeroepen werden. En de manier waarop de koninklijke familie zich moest te kijk stellen voor mensen, onverwachte feitjes die zeer tot de verbeelding spreken.

Petite was een onverwacht pareltje van een boek. Zowel het historische als het roman deel heeft Edward Carey zeer goed weten te verhalen. Er zitten ook een heleboel mooie schetsen doorheen heel het boek zodat het nog visueler werd dan het al was, het is dus ook een mooi boek met een prachtige cover. Een boeiend levensverhaal met een interessant tijdsbeeld en vlot en humorvol geschreven. Deze historische roman kan ik iedereen aanbevelen.

Uitgeverij: Ambo|Anthos (2019) - 443 blz.

Oorspronkelijke titel: Little

Vertaling: Karina van Santen

Doodgewoon - Peter James

Geen lijk

Geen spoor

Geen misdaad?

Niall en Eden Paternoster hebben zo hun vaste gewoontes, dus ook deze zondag maken ze een mooie, lange autorit. Op weg naar huis stoppen ze bij de lokale supermarkt, waar Niall wacht in de auto terwijl eden boodschappen doet.

Maar deze zondag blijkt anders te verlopen dan alle andere hiervoor. Eden komt niet terug uit de supermarkt. En ze wacht Niall ook niet thuis op. Geen van hun vrienden of familie heeft iets van haar vernomen. Ze is vermist, zonder enig spoor.

Niall wordt gearresteerd als verdachte bij haar verdwijning, of haar mogelijke dood. Inspecteur Roy grace realiseert zich al snel dat niets is wat het lijkt in deze zaak...

***

Peter James (Brighton, 1948) is met dit boek reeds aan zijn 17e Roy Grace-thriller toe en zoals steeds spelen ze in zijn geboortestad. Hij was naast auteur ook filmproducent en dat is te merken aan zijn boeken die zeer filmisch geschreven zijn en ook effectief verfilmd zijn.

De auteur heeft in dit boek een originele plot bedacht welke in eerste instantie verrassend was. Naarmate je echter verder in het boek kwam, begon je toch dingen te vermoeden en was het verrassende er een beetje af. Daarnaast heeft Peter James ook plaats ingeruimd voor een tweede verhaallijn die over zijn persoonlijke levenssfeer gaat en een maatschappelijk thema aankaart waar over nagedacht kan worden, dit was zeker wel verrassend en interessant.

Door deze afwisseling en de iets wat trage opbouw van de misdaadverhaallijn is er wel geknibbeld aan de spanningsboog, juist aan het einde knalde het verhaal, op zijn Amerikaans een beetje voor de goede verstaander.

Doodgewoon is een misdaadverhaal zoals het betaamt en leest zoals de meeste boeken van Peter James, vlot dus, in geen tijd haal je het einde van het boek en als ontspanning is dit dus top. Hij blijft een van mijn favoriete auteurs.

Eerder: Op sterven na dood, Ten dode opgeschreven, Doodskus, Dodemansrit, Perfectie, Schijndood, Doodsklok, Als de dood, Tot in de dood, Dodelijke affaire, Doodsangst, Ultiem bewijs, Een date met de dood, Een dodelijke gok, Doodvonnis

Uitgeverij: De Fontein (2025) - 377 blz.

Oorspronkelijke titel: Left You Dead

Vertaling: Lia Belt

Denken als een berg - Aldo Leopold

Een jaar rond op de zandgronden

In deze meeslepende, nog altijd actuele klassieker uit 1948 beschrijft Aldo Leopold het leven en de natuur om hem heen. Hij neemt ons mee door de seizoenen en toont aan de hand van concrete voorbeelden hoe alles met alles is verbonden.

Hij nodigt ons uit om onze diepe band met de natuur te onderkennen. "Op de dag dat we de aarde zien als een gemeenschap waartoe wij behoren, zullen we misschien met liefde en respect met haar omgaan." Met dit boek legde Leopold de filosofische basis van wat we nu 'milieu-ethiek' noemen.

Aldo Leopold (Burlington, Iowa, 1887-1948) was een Amerikaans bosbeheerder, ecoloog, natuurbeschermer en auteur. Hij studeerde in 1909 af aan de Yale Forest School waarna hij bij de United States Forest Service ging werken en zo rolde hij in het jachtbeheer, later werkte hij aan de vorming van wildernisgebieden. Zijn visie op de jacht en wildernis veranderden grondig doorheen de jaren wat ook te lezen is in dit boek. Hij was hoogleraar aan de University of Wisconsin en werd een invloedrijk figuur in de ontwikkeling van de moderne milieu-ethiek en de beweging voor de bescherming van wildernisgebieden.

Er zijn drie grote delen in het boek. Vooreerst 'Het jaar rond op de zandgronden' waarin hij maand per maand beschrijft wat er zoal te zien is op hun weekendverblijf in Wisconsin, de 'hut' zoals ze zelf zeggen en een voormalige boerderij. Er komt heel wat aan bod wat betreft de bomen die er staan, de planten en dieren en hun onderlinge relaties. Zo ontdekt hij dat ze vaak in symbiose met elkaar leven en dit door te bestuderen wat hij ziet, in de bossen en op het land.

In deel twee 'Schetsen van her en der' lees je hoe Leopold door voorvallen en wat hij ziet langzamerhand zelf bijleert en evolueert gedurende zijn veertigjarige loopbaan. Hij ontwikkelt een ecocentrische en holistische visie over mens en natuur, hoe ze zich tot elkaar verhouden of één zijn en ook daarmee is hij zijn tijd ver vooruit. Bij het lezen van dit boek bedenk je je dikwijls dat dit boek ook nu nog geschreven had kunnen worden, voor een bijna 80 jaar geleden geschreven boek klinkt het zéér actueel.

In het derde deel 'Aanzet tot milieu-ethiek' komt meer de filosofische benadering aan bod en licht hij een aantal ideeën toe. Hij is wat een ecosoof of milieufilosoof genoemd wordt, ecoloog en filosoof tegelijk. Aldo Leopold trekt van leer tegen de pure economische benadering van natuur en dier welke tot op heden toch nog altijd de voornaamste manier van het kijken is. En dit geldt ook voor de manieren van bosbeheer, hij pleit voor een holistische benadering.

Denken als een berg mag dan wel een 80 jaar oud boek zijn maar het is absoluut nog een zeer actueel boek. En daarbij is de auteur ook een heel vlotte schrijver, zeer beeldend waardoor hij soms grappig uit de hoek komt, de vergelijkingen die hij maakt, zijn om duimen en vingers van af te likken, het is een boek dat zich dus ook nu nog heel erg goed laat lezen. Ook interessant is dat je zijn eigen evolutie te weten komt en zijn veranderende manier van kijken. Natuur verandert en niet in het minst door toedoen van de mens, ook dit beschrijft hij uitbundig en is zeer interessant om lezen. Dit boek is absoluut een aanrader, boeiend en het leest dus ook nog eens vlot.

Uitgeverij: Noordboek (2025) - 293 blz.

Oorspronkelijke titel: A Sand County Almanac; And Sketches Here and There (1949)

Vertaling: Joris Capenberghs

Essays: Johan Braeckman & Hans Van Dyck

Er werd eens - Britt Bakker

'Spring!' herhaalde mijn achternicht en ze maakte een onweerstaanbare atletische spagaat. Met een grote zuigende beweging plopte ik los van mijn familie en sprong. Helemaal vrij, aan alle kanten van mijn lichaam onaangeraakt, dreef ik in de koude open zee. Voor het eerst in mijn leven was ik planktonisch.

Er werd eens neemt de lezer mee naar het prilste begin van ons bestaan. Een tijd waarin bacteriën op wonderlijke wijze de basis voor de wereld schiepen zoals we die vandaag kennen. Met één been in de wetenschap en het andere in de fictie, haalt Britt Bakker herinneringen op van een paar miljard jaar geleden.

***

Britt Bakker is Nederlandse maar ze bleef na haar studie aan het KASK in België wonen, in de Vlaamse Ardennen waar ze samen met haar vriend een bioboerderij heeft waar ze cider maken van fruit uit de buurt en ze een eigen boom- en wijngaard hebben. Het microbieel leven fascineert haar mateloos en dit resulteerde onder andere in het boek Er werd eens. Daarnaast is ze actief als actrice en schrijver.

Dit is absoluut een heel origineel boek met verrassende protagonisten: bacteriën. Doorheen een fictief verhaal waarin het ik-personage vertelt wat ze meemaakt doorheen de miljarden jaren van het bestaan van onze planeet. Vooreerst was er de grote Big Bang, het allereerste begin en waarna uiteindelijk het eerste eencellige leven voortkwam, de allereerste voorouder van bacteriën en archaea en van daaruit al het leven op aarde, de biologische Big Bang. De auteur neemt je dus mee op een fascinerende reis doorheen de ontstaansgeschiedenis van het leven op onze planeet en dan voornamelijk naar de periode van 3 miljard tot 1.5 miljard jaar geleden om dan in vogelvlucht te eindigen in het nu, bij de mens.

Het voornaamste dat duidelijk wordt, is dat er veel, maar dan ook echt heel veel jaren nodig waren om tot het leven te komen waar we nu staan en dat de huidige situatie slechts een speldenprikje is op heel deze tijdslijn. Dit heeft Britt Bakker op een hele visuele manier weten te vertellen waardoor je toch enigszins een zicht krijgt op de materie ook al vallen er toch heel wat wetenschappelijke termen. Maar deze weet je daardoor toch redelijk goed te plaatsen ook al ben je een leek. En de rol van bacteriën is absoluut nog niet uitgespeeld, integendeel, er zou zonder bacteriën gewoon geen leven zijn, ook dát wordt duidelijk bij het lezen van dit boek.

Er werd eens is een zeer interessant non-fictie boek dat op een fictieve manier verteld is en dat je kan verwonderen en verrassen. Britt Bakker heeft het op een heel leuke, vlotte en humoristische manier geschreven, je leert er iets van bij en tegelijk wordt je goed vermaakt. Een amusant boek.

Uitgeverij: Borgerhoff & Lamberigts (2025) - 189 blz.

Het meisje in de toren - Katherine Arden

Vasilisa groeide op aan de rand van de Russische wildernis, waar de sneeuw zich huizenhoog ophoopte en waar er waarheid school in de sprookjes die rond het vuur werden verteld. Vasilisa's gave om te zien wat anderen niet zien trok de aandacht van Morozko - Vorst, de winterdemon uit de verhalen - en samen redden zij Vasilisa's volk van de ondergang. Maar omdat ze anders is dan de anderen, wordt ze door haar eigen mensen voor heks uitgemaakt.

Na te zijn weggejaagd uit haar huis heeft Vasilisa nog maar twee opties: trouwen of het klooster in. Een onmogelijke keuze, en dus kiest ze voor het avontuur. Verkleed als jongen trekt ze eropuit op haar schitterende hengst Solovey.

Als Vasilisa echter een stel bandieten te slim af is, verandert alles. De grootvorst van Moskou roemt haar heldendaden, en plots wordt Vasilisa weer herenigd met haar zus en broer, die nu deel uitmaken van de vriendenkring van de vorst. Maar als ze er aan het hof achter komen dat ze eigenlijk een meisje is, zal dat grote gevolgen voor haarzelf en haar familie hebben. voordat ze zich kan bevrijden uit het web van Moskouse intriges - en terwijl Morozko met mogelijk onbetrouwbaar advies komt - wordt Vasilisa geconfronteerd met een gevaar dat heel Moskou bedreigt.

****

Katherine Arden (Austin, Texas, 1987) studeerde in Moskou en met daarbij later nog een specialisatie in Franse en Russische literatuur is de interesse in de Russische cultuur duidelijk. Deze Winternacht-trilogie speelt dan ook in het Middeleeuwse Rusland en er is heel wat van deze cultuur in verwerkt alsook sprookjes die daaruit voortkwamen. Het meisje in de toren is het tweede deel en dit is meer nog dan het vorige deel een verhaal vol actie, magie en duistere wezens maar tevens ook een verhaal over mensen.

Het verhaal vervolgt dadelijk waar het vorige boek geëindigd is, bij de vlucht van Vasilisa uit haar geboortedorp. Er zijn weer wat demonen en kleine huis- of badhuisgeesten die Vasilisa omwille van haar gave kan zien, een erfenis van haar moeder en grootmoeder. Morozko is de wintergod, vorstdemon, god van de dood en de tweelingbroer van de Beer en van hem krijgt ze de broodnodige hulp want af en toe verkeert ze in wel heel penibele situaties.

De algemene tijdsgeest waarin het verhaal zich afspeelt, is er eentje van tegenstellingen en extremen en dit op heel wat vlakken. Vooral de ondergeschikte positie van vrouwen is degoutant te noemen maar evengoed het machtsmisbruik, vrouwen, ondergeschikten, armen, ze krijgen het dikwijls voor hun kiezen waardoor er duchtig getrapt werd op mijn rechtvaardigheidszieltje. Zoveel onrecht en ongelijkheid zorgde er meer dan eens voor dat ik zo in het boek zou duiken om ze het daar eens gaan te zeggen, het toont aan hoe hard je meeleeft met Vasilisa en anderen die onrecht aangedaan worden.

Het meisje in de toren is een heel goed vervolg dat voor heel wat leesplezier zorgt, vlot leest en soms is het ook grappig, op het slapstickachtige af, zeker als de huis- of badhuisgeesten aan bod kwamen, altijd tof. Ook was er heel veel actie waardoor het vaak spannend werd. Laat deel drie maar komen.

Eerder: De Beer en de Nachtegaal

Uitgeverij: Luitingh-Sijthoff (2018) - 373 blz.

Oorspronkelijke titel: The Girl in the Tower

Vertaling: Inge Boesewinkel

Rimpeling - Bibi Dumon Tak

Marthe viel omdat ze het leven van een langpootmug wilde redden. Na die dodelijke val blijft haar huis aan de rand van het bos verweesd achter. Alleen de insecten, de muizen en haar spullen wisten wie ze was. Als haar huis wordt opgeruimd krijgen we Marthes verhaal te horen. Hoe meer spullen er worden aangewezen, hoe completer ze wordt. Aan de hand van de stoel, de tafel, de kast en het bed kom je erachter wie Marthe was. Niets bijzonders, zou Marthe er zelf over hebben gezegd.

*****

Bibi Dumon Tak (Rotterdam, 1964) is een Nederlandse schrijfster van boeken voor kinderen en vooral non-fictie, maar ze heeft ondertussen ook enkele boeken voor volwassenen. Dieren spelen een grote rol in haar boeken en zo ook in dit dunne boekje voor volwassenen.

De eerste bladzijde: 'De langpootmug / Marthe / viel.' Toch een schitterende manier om te beginnen? Verder bestaat het boek uit vele korte hoofdstukken met kleine fijne tekeningetjes, soms zelfs over de tekst. Ook al een zeer goede vondst, het maakt het boek 'af', eenvoudig maar zó mooi!

Eenvoud is trouwens een term die je voor het hele boek kan bezigen in de positiefste zin van het woord, het boek doet je vertragen en met andere ogen naar de dingen kijken. En op deze manier leer je het verhaal van Marthe kennen, subtiel, er wordt niets écht uitgesproken en toch zegt het verhaal veel. Op deze manier is het in feite een kunstzinnig boek, inhoudelijk én uiterlijk.

Rimpeling is een verrassend en zeer mooi boek gebleken met gedachten om toch eens over na te denken, mocht je willen. Bibi Dumon Tak slaagt er in om in heel erg weinig bladzijden de lezer te grijpen, subtiel, als een rimpeling en te ontroeren. Kunst in boekvorm.

Eerder: In een groen knollenland, Vandaag houd ik mijn spreekbeurt over de Anaconda

Uitgeverij: De Geus (2024) - 77 blz.

Het woud der verwachting - Hella S. Haasse

Het leven van Charles van Orléans

De roman volgt het levensverhaal van de edelman Charles van Orléans (1394-1465) tijdens de machtsstrijd tussen de concurrerende huizen van Bourgondië en Orléans en de Honderdjarige Oorlog tegen Engeland. Charles werd gevangengenomen en vijfentwintig jaar lang opgesloten in de Londense Tower, waar hij zijn gedichten begon te schrijven.

Haasse laat in beeldende scènes de middeleeuwse banketten en jachtpartijen, de intriges en de hoofse élégance herleven.

****

Hella S. Haasse (Batavia, 1918-2011) groeide op in het toenmalige Nederlands-Indië met afwisselend periodes in Nederland. Na haar middelbare studies verhuisde ze naar Nederland om daar Scandinavische taal- en letterkunde te studeren in Amsterdam maar na drie jaar stopte ze haar studie en begon ze met een opleiding aan de Amsterdamse Toneelschool. Door haar liefde voor toneel en literatuur begon ze te toneelstukken en poëzie te schrijven. In 1948 brak ze door als auteur met de novelle Oeroeg dat ze schreef als Boekenweekgeschenk en dat één van haar bekendste werken is, ook haar historische roman Het woud der verwachting uit 1949 is in vele herdrukken verschenen. Ze is een van de meest gelezen Nederlandse schrijvers in het buitenland en heeft talloze prijzen op haar naam staan. Haar oeuvre is omvangrijk, divers en vernieuwend.

Het woud der verwachting is op en top een historische roman. Je krijgt een zeer levendig beeld van de 70 jaren dat het boek bestrijkt, letterlijk van de geboorte van Charles van Orléans in 1394 tot zijn sterven in 1465. We krijgen de Honderdjarige Oorlog voorgeschoteld en deze oorlog domineert zo goed als het hele leven van Charles d'Orléans. Na de moord op zijn vader in 1407 moet hij immers diens taken overnemen en wordt hij een van de belangrijke feodale heren van Frankrijk. Hij moet zich bezig houden met de politieke strijd tussen de verschillende partijen wat hem eigenlijk niet goed af gaat.

Haasse heeft deze strijd uitvoerig beschreven maar ze heeft er dan een roman van gemaakt met Charles als spilfiguur. Ze heeft de man als persoon heel erg goed weten te treffen, op politiek niveau maar zeker ook op persoonlijk niveau, hij komt helemaal tot leven. Het is geen dun boek en je hebt wel wat tijd nodig om hem te lezen maar ik moet zeggen dat tegen het einde en bij het dichtklappen, ik een beetje een heimwee-gevoel begon te ontwikkelen, je vertoeft als lezer immers helemaal in zijn persoonlijke sfeer, zo voelde ik dat toch en dat is me nog niet vaak overkomen.

Het woud der verwachting was ik verschillende malen als tip tegengekomen waardoor het op mijn leeslijst beland was. Het heeft toch even geduurd tijdens het lezen vooraleer ik er voeling mee kreeg, soms las het heel erg vlot maar dan waren er weer gedeelten waar ik me toch wat doorheen moest worstelen. Maar uiteindelijk begon het dan toch onder mijn huid te kruipen. Het boek is meer dan 75 jaar geleden geschreven en dat voel je toch wel wat maar niet zoveel als je zou denken. Het historische aspect was heel erg interessant en de fictieve kant van het boek kan zeker ook bekoren. Een aanrader voor de liefhebbers.

Uitgeverij: Querido (1990, vijftiende, licht herziene, druk) - 592 blz.

Oorspronkelijke uitgave: Querido (1949)

De butler van God - Ellen de Bruin

In De butler van God, een satirische, ontroerende en spannende roman over familie en over liefde, draait de wereld om kunst. Om het geld dat ermee te verdienen valt, om de status en aandacht die ermee te verkrijgen zijn, om de schimmige spelletjes die ermee te spelen zijn, en natuurlijk om de inspiratie, de schoonheid en de troost.

We reizen van Amsterdam naar Berlijn, Parijs, en vooral Venetië, waar de kunstbiënnale wordt gehouden. We volgen een klimaatactivist die geen soep naar schilderijen wil gooien, een afgewezen tekenares die van haar kunst wil leven, een rijke maar onvervulde galeriehoudster, en nog enkele anderen die proberen hun dromen waar te maken (of niet ten onder te gaan) in de keiharde internationale kunstwereld. Sommigen van hen zijn familie van elkaar en waren dat liever niet geweest. Twee van hen komen om het leven. Maar wie?

En waar is God als je hem nodig hebt?

***

Ellen de Bruin (Den Haag, 1970) studeerde psychologie en promoveerde in de sociale psychologie. Ze werkt bij NRC Handelsblad waar ze redacteur wetenschap was en ze is schrijfster. In 2018 debuteerde ze met Onder het ijs waarmee ze de Anton Wachterprijs won, haar tweede is Kraaien in het paradijs en De butler van God haar derde. Daarvoor schreef ze nog drie non-fictie boeken. In 2025 diende ze 'In blijde verwoesting' in voor de wedstrijd voor het Boekenweekgeschenk en waar ze op de shortlist eindigde. Daarna werkte ze deze novelle uit tot een volwaardige roman die dan De butler van God werd.

Dit was een verrassend boek dat over nogal wat verschillende onderwerpen gaat maar steeds met kunst als rode draad en waar je zeker ook iets van opsteekt. Een ander thema dat terugkomt is milieu, klimaat en klimaatacties, daardoor is het echt een boek van deze tijd. Ook enkele menselijke thema's spelen een rol zoals relaties in families, vriendschappen en liefde. Het is dus nogal een combinatie in dit toch al niet zo dikke boek.

De personages waarvoor de auteur koos, zijn op zijn zachtst gezegd interessant maar wel knap bedacht. Het zijn er echter wel een heleboel en door de veelvuldige afwisseling en doordat je de onderlinge relaties of verhoudingen niet goed weet, is het soms toch even denken wie dit ook al weer was. Pas redelijk ver in het boek kom je de relatie tussen sommige personages te weten en helemaal aan het einde wordt het plaatje pas compleet, ook dit was verrassend en heel erg goed gevonden van de auteur.

Het boek is heel luchtig opgevat, soms zelfs op het absurde af en ook haar schrijfstijl is heel vlot. Ellen de Bruin heeft absoluut een zeer humoristische pen op het hilarische af soms, en het is zo visueel geschreven dat je je in een film waant, je krijgt zomaar de beelden mee. Het is vooral dit dat mij aansprak in dit boek en waardoor ik ervan genoten heb. Maar als verhaal komt het veel minder binnen, er gebeurt niet zo erg veel en de plot, als je daar al van kan spreken, raakt ondergesneeuwd door situatiebeschrijvingen die redelijk vrijblijvend zijn en geen functie hebben in het verhaal, of het moest zijn om de karakters te duiden.

De butler van God is een humoristisch geschreven en verrassend boek dat soms absurd is waardoor het zelfs nog grappiger is. Het is een luchtig boek met weinig verhaal maar boeiende personages en het bevat elementen die tot nadenken stemmen. En de film ervan zou je je zó kunnen voorstellen, een komedie wel te verstaan.

Uitgeverij: Prometheus (2026) - 252 blz.

Een vlecht van heilig gras - Robin Wall Kimmerer

Hoe de natuur, wetenschap en traditionele kennis ons leren respectvol met de aarde om te gaa

In Een vlecht van heilig gras laat Robin Wall Kimmerer ons op inspirerende en indringende wijze zien dat we ons voor ware duurzaamheid opnieuw moeten verbinden met de natuur. Ze deelt in poëtische woorden haar wetenschappelijke kennis over planten, legenden van haar inheems-Amerikaanse voorouders en persoonlijke verhalen om ons ervan bewust te maken dat we liefdevoller met onze planeet om moeten gaan. Als we niet langer alleen maar nemen van de aarde maar haar geschenken met respect en dankbaarheid ontvangen, kunnen we daadwerkelijk bouwen aan een duurzame wereld. Dit boek verandert blijvend je kijk op de natuur en je relatie ermee.

Robin Wall Kimmerer (Upstate New York, 1953) wist al vroeg dat ze plantkunde wilde studeren en dat deed ze dan ook al beoogde ze in eerste instantie minder de wetenschappelijke manier van kennis vergaren te bestuderen maar meer vanuit de inheemse kennis de studie te benaderen wat uiteraard niet kon. Ze stamt af van de Potawatomi, een inheemse stam en dankzij haar studie en haar vele contacten in de inheemse culturen, kon ze uiteindelijk toch ook aansluiten bij deze inheemse kennis en wijsheden. Ze is werkzaam als professor in bosecologie, auteur van wetenschappelijke artikelen en boeken en geeft lezingen. Dit boek kwam op mijn pad met het lezen van 'Leeft een rivier?' van Robert Macfarlane.

Doorheen vijf grote delen met telkens als basis het heilig gras, vertelt de auteur delen van haar levensverhaal maar steeds in functie van haar missie om mensen te leren om respectvol om te gaan met de aarde en de natuur. Maar meer nog heeft ze aandacht voor verschillende planten of bomen en het zijn er velen die hier aan bod komen. Hiervoor combineert ze haar wetenschappelijke met de inheemse kennis over milieu, planten en de natuur en dan heeft ze het vooral over de relatie tussen mens en natuur. Heel het boek door staan termen als dankbaarheid en respect centraal. Het is een heel andere kijk op de samenleving en de economie en dat weet ze heel erg goed over te brengen via verhalen en wijsheden. Maar ze beseft zeker dat de wereld ook gediend is met een wetenschappelijke kijk om toch enigszins tot oplossingen proberen te komen voor de milieu- en klimaatcrisissen.

Een vlecht van heilig gras is een heel erg goed boek met heel interessante inzichten die me verrasten. Ze is inderdaad een uitmuntend verhalenverteller en het was me een genoegen om een boek lang in haar gezelschap te vertoeven. Zoals de achterflap belooft, heeft het ook zeker mijn kijk op de natuur veranderd, het is een zeer inspirerend en vooral 'wijs' boek.

Uitgeverij: Altamira (2020) - 473 blz.

Oorspronkelijke titel: Braiding Sweetgrass: Indigenous Wisdom, Scientific Knowledge, and the Teachings of Plants

Vertaling: Nicole Seegers