Onze natuur - Peter Wohlleben

Fascinerende inzichten voor een leven in harmonie met de natuur

Peter Wohlleben onderzoekt de vraag hoe het kan dat het schijnbaar meest ontwikkelde wezen op deze planeet zijn eigen leefomgeving vernietigt.

Op meeslepende wijze onthult Peter Wohlleben de ware aard van de mens. Aan de hand van verrassende vergelijkingen tussen mensen, dieren en planten laat hij zien dat we verre van de kroon op de schepping zijn, en dat evolutie nog steeds een cruciale rol speelt in ons bestaan. Alleen door ons verleden en onze plaats in de natuurlijke wereld te begrijpen, kunnen we wegen inslaan die naar een duurzame toekomst leiden.

Peter Wohlleben (Bonn, 1964) studeerde bosbouw en werkte 20 jaar als ambtenaar bij de bosbeheerdienst in Rijnland. Hij nam echter ontslag omdat hij het niet eens was met de conventionele en vaak economisch gedreven bosbouwmethoden en is nu beheerder van een bos in de Eifel in opdracht van de gemeente Hümmel. Ook richtte hij de Wohlleben Waldakademie op om boseigenaren en het publiek te onderwijzen in ecologische en economisch duurzaam bosbeheer. Hij zet zich wereldwijd in voor de terugkeer van oerbossen. Met het verschijnen van Het verborgen leven van bomen in 2015 kwam hij wereldwijd in de belangstelling en sindsdien schreef hij meerdere boeken, treedt hij op in tv-programma's en geeft lezingen en seminars.

Onze natuur is, voor zover ik het kan beoordelen, het boek waarin hij zich het meest uitgesproken richt op de klimaatscrisis. Het is een zeer omvattend boek waarin hij enorm veel thema's aanraakt die te maken hebben met bomen, natuur en dier en dit steeds in relatie met de mens en de klimaatproblematiek. Dan heeft hij het evenzeer over bacteriën en virussen, de kleinste eencelligen tot planten en dieren en mens, maar hij benadrukt steeds dat de mens niet te onderscheiden is van natuur en dier. Daarmee relativeert hij het menselijk kunnen en denken aangezien we gewoon een onderdeel zijn en in de tijdsspanne van het bestaan van de aarde maar een speldenprikje.

In drie delen benadert hij de vraag waarom de mens als schijnbaar meest ontwikkelde wezen zijn eigen leefomgeving dreigt te vernietigen. Met behulp van wat Wohlleben ontdekte over bomen, natuur en dieren deelt hij zijn kennis en inzichten met de lezer en dit op een zeer interessante en leuke manier. Maar het is soms ook best wat nadenken omdat de auteur de problemen of vaststellingen op een filosofische manier benadert wat door de ene als baanbrekend wordt gezien en de andere als onwetenschappelijk. Feit is wel dat het zeer boeiend is en de lezer doet nadenken en doordat Peter Wohlleben voor een brede insteek koos, zijn er vele actuele problemen die besproken worden zoals bijvoorbeeld de verminderde vruchtbaarheid.

In het eerste deel stelt hij dat we nog steeds dieren zijn, in het tweede vraagt hij zich af of we de kroon op de schepping zijn en helemaal bovenaan in de keten staan en in deel drie schenkt hij aandacht aan de oplossingen die al bedacht zijn, welke voor- of nadelen ze hebben en wat de betere oplossingen zouden zijn.

Onze natuur is een boek dat me heel erg verrast heeft vooral door de brede kijk op de klimaatcrisis. Maar er waren evengoed interessante weetjes en onderzoeken die hij opgenomen heeft waardoor je geboeid blijft verder lezen zelfs in een vlug tempo.

Eerder: Het verborgen leven van bomen, De tuin, De geheime band tussen mens en natuur, De lange adem van bomen

Uitgeverij: A.W. Bruna (2024) - 234 blz.

Oorspronkelijke titel: Unser Wildes Erbe

Vertaling: Michel Bolwerk

De winter van de heks - Katherine Arden

Eén meisje kan het verschil maken...

Moskou brandt - de bewoners eisen antwoorden en zoeken een zondebok. Vasilisa, een meisje met buitengewone gaven, moet vluchten voor haar leven; ze wordt achtervolgd door de mensen die haar en haar magie verantwoordelijk houden voor hun tegenspoed.

Maar dan keert een wraakzuchtige demon terug, sterker dan ooit en vastbesloten de wereld in chaos te doen storten, samen met zijn verschillende bondgenoten, mens én geest.

Het lot van de mensheid en de magische wezens die hen omringen ligt in de handen van Vasya. Maar ze kan hen misschien niet allemaal redden...

****

Katherine Arden (Austin, Texas, 1987) schreef met dit boek het laatste deel in de Winternacht-trilogie en door haar interesse in de geschiedenis en cultuur van Rusland en haar studie van de Russische literatuur is het weer een levensecht verhaal geworden waarin ze historische feiten verwerkt heeft.

Vasilisa is een heel erg mooi personage en doorheen de trilogie zie je ze sterker worden en komen haar krachten langzaam tot wasdom. Ze wordt neergezet als een vrouw die het iedereen naar de zin wil maken maar dan toch uitgroeit tot een sterke, krachtige figuur hoewel ze ook weet dat ze nog veel te leren heeft, een mooi voorbeeld voor iedereen.

Het was heel interessant om te lezen over de historische situatie van het Middeleeuwse Rusland en over de folkloristische verhalen en sprookjes die er in verweven zijn. Dit boek leest zeker als een sprookje, meer nog dan in de overige delen is de magie aanwezig.

De winter van de heks is een heel mooi slotdeel in deze magische trilogie en leest als een trein. Er zit heel wat actie in en zelfs een heuse veldslag. Door al de hindernissen die Vasilisa tegenkomt en de tegenwerking van zo goed als alle inwoners van Moskou, wordt het een spannende strijd richting 'vrede' en samenleven van mensen én 'tsjerti', de collectieve aanduiding voor alle geesten in de Russische folklore. Katherine Arden heeft een mooie trilogie bijeen geschreven en het is absoluut een aanrader als je openstaat voor buitenmenselijke elementen en sprookjesfiguren.

Eerder: De beer en de nachtegaal, Het meisje in de toren

Uitgeverij: Luitingh-Sijthoff (2019) - 441 blz.

Oorspronkelijke titel: The Winter of the Witch

Vertaling: Inge Boesewinkel

De saboteur - Ingar Johnsrud

De dreiging van een dodelijk vergif brengt de democratie in gevaar

De beste aanval is er een waarvan niemand weet dat hij heeft plaatsgevonden...

In Noorwegen is het een groep terroristen gelukt een van de dodelijkste gifstoffen ter wereld te produceren. De verkiezingen staan voor de deur en de terroristen dreigen een totale ontwrichting te veroorzaken. Martin Tong, een ervaren terrorismebestrijder, werkt inmiddels niet meer bij de veiligheidsdienst, maar wordt gevraagd terug te keren. Samen met zijn nieuwe collega Liselott Benjamins moet hij een aanslag zien te voorkomen.

Jens Meidel, een alleenstaande vader en de zoon van een voormalig leider van de Arbeiderspartij, heeft een duister verleden. Tegen beter weten in zegt hij ja wanneer de nieuwste aanwinst van de partij, Christina Nielsen, hem vraagt deel uit te maken van haar team. Jens is echter niet voorbereid op een genadeloze en smerige strijd om politieke macht.

Al snel kruisen de paden van Martin, Liselott en Jens. De democratie staat onder druk, zowel van binnenuit als vanbuiten. Hoever zijn ze bereid te gaan om de democratie te redden?

***

Ingar Johnsrud (Oslo, 1974) studeerde journalistiek en filmwetenschap en werkte 15 jaar als journalist bij een van de grootste Noorse mediaconcerns. Hij schreef eerder De broederschap-trilogie en met succes, hij kreeg er naamsbekendheid mee in het Nederlandse taalgebied en ondertussen is hij fulltime schrijver en wordt zijn werk in verschillende landen uitgegeven.

De politiek en de spelletjes die er gespeeld worden in aanloop naar de verkiezingen staan in dit boek centraal en de auteur heeft er ook heel wat actie in verwerkt. Wat hij schrijft klinkt heel erg realistisch en dat is zoals het hoort in een thriller maar langs de andere kant is dit toch ook een spijtige zaak. De manier waarop het er aan toegaat in de politiek is helemaal niet zo netjes en ook hier blijkt weerom dat de media er een grote rol in speelt. Maar het was wel fantastisch om een kijk achter de schermen te krijgen.

Het verhaal wordt vanuit verschillende personages verteld en dat is heel interessant. Van psychologische uitwerking is er wel geen sprake maar het is dan ook een actiethriller en dus absoluut geen noodzaak, het zou wel meer diepte hebben gegeven aan het verhaal. Jens Meidell is diegene waar wel wat dieper wordt ingegaan, in functie van het verhaal weliswaar, en hij blijkt dan ook in een volgende boek van de auteur op te treden. En dat klinkt zeker goed, hij is een intrigerende figuur, gewiekst maar evengoed menselijk.

De saboteur is een goede politieke thriller die vlot leest maar waar je wel je aandacht bij moet houden net zoals in de andere boeken van Ingar Johnsrud. Spannend was hij ook al, ik kon hem absoluut smaken.

Eerder: Zij die volgen, Zij die gaan

Uitgeverij: Meulenhoff Boekerij (2024) - 382 blz.

Oorspronkelijke titel: Patrioter

Vertaling: Annelies de Vroom

De vrouw en zijn hoofd - Benny Lindelauf & Ingrid Godon

Na een bezoek aan de dokter komt een vrouw thuis met alleen nog het hoofd van haar man. Zijn lichaam werkte niet meer, maar het hoofd is nog helemaal in orde...

Een tijdloos en troostrijk sprookje over alles wat je wél hebt.

***

Benny Lindelauf (Sittard, 1964) is een Nederlands schrijver van kinderboeken. Hij studeerde aan de School voor Maatschappelijk Werk in Sittard waar hij 4 jaar lang vakken volgde in allerlei creatieve vakken waardoor hij in plaats van sociaal werker te worden verder ging studeren aan de theaterschool in Amsterdam waar hij een opleiding docent dansexpressie deed. Hij speelde en danste in theaterproducties maar ondertussen schreef hij ook. In 1998 verscheen zijn eerste boek en hij heeft al een goed repertoire bij elkaar geschreven waar hij ook heel wat prijzen mee oogstte. Hij schrijft ook voor het theater. 

Ingrid Godon (Wilrijk, 1958) is een Belgische illustrator van kinderboeken. Ze heeft geen echte opleiding in het vak maar sinds 1981 leerde ze het al doende met te werken voor schoolboeken en -tijdschriften. Ze is het bekendst met haar Nellie & Cezar-boekjes waar ook tekenfilms van gemaakt zijn. Ze is bekend in binnen- en buitenland en ook zij ontving vele prijzen voor haar illustratiewerk.

De vrouw en zijn hoofd kwam op mijn pad doordat het genomineerd was voor De Boon 2026 en uiteindelijk de prijs ook won in de categorie Kinder- en jeugdliteratuur. Het is altijd tof om boeken te ontdekken ook al liggen ze buiten je comfortzone. Het is inderdaad een mooie ontdekking, een mooi en tof verhaal en illustraties die daar wonderwel goed bij passen ook al zijn ze niet per se mooi. Maar de combinatie is heel erg geslaagd.

Het verhaal is zeer goed gevonden en ook goed geschreven, op een ludieke manier. Het heeft inhoudelijk iets te zeggen, een beetje toch maar het is niet echt mijn ding en het gaat precies wat aan mij voorbij. Het boek ligt hier nog en als ik er zo nu en dan in kijk, begint er me wel een en ander duidelijk of toch duidelijker te worden, nog even en ik snap het misschien helemaal, wie weet. Op de prenten was ik eerder vlug uitgekeken.

De vrouw en zijn hoofd is een mooi en interessant boek en zeker eentje om eens ter hand te nemen. Het is een sprookje maar niet voor kinderen, eerder voor jongvolwassenen vanaf de leeftijd van ongeveer 15 jaar en ouder, zelfs veel ouder ook.

Uitgeverij: Querido (2024) - 32 blz.

Na dit leven - Eben Alexander

Een neurochirurg over zijn reis naar het hiernamaals

Eben Alexander gaf al vijftien jaar les in de neurochirurgie toen hij een bijna-doodervaring kreeg na een zeldzame vorm van hersenvliesontsteking. Zeven dagen lang was hij buiten bewustzijn, tot hij onverwacht uit zijn diepe coma ontwaakte. Wat hij zich kan herinneren uit die tijd staat voor altijd in zijn geheugen gegrift: hij is ervan overtuigd geraakt dat er meer is na de dood. In dit fascinerende boek vertelt hij zijn ongelooflijke verhaal.

Eben Alexander (Charlotte, North Carolina, 1953) is professor in de neurochirurgie aan de Harvard Medical School in Boston, Massachusettes, een wetenschapper in hart en nieren. In 2008 ging hij voor 6 dagen in een zeer diepe coma en de kans dat hij hier zou uitkomen was heel klein en werd kleiner met de dag, de zevende dag was het echter wonderbaarlijk genoeg zo ver.

Doorheen het verhaal dat voornamelijk over zijn ziekte, coma, ervaringen en het ontwaken gaat, vertelt de schrijver ook stukken van zijn levensverhaal, met name 1 ding was belangrijk en dat was dat hij geadopteerd was. Het was namelijk een belangrijke schakel in het duiden van zijn ervaringen. Het verhaal is chronologisch opgebouwd zodat je steeds weet wanneer hij welke ervaringen in welk stadium had en zoals hij het ervaren had.

Het boek kwam in 2012 uit en belandde onmiddellijk op de The New York Times-bestsellerlijst en daarmee behaalde hij zeker zijn doelstelling, dat zoveel mogelijk mensen over zijn verhaal moesten horen. Hij was zelf een wetenschapper pur sang maar door zijn reis in deze coma-dagen begon het hem toch te dagen dat er méér is, hij doet niet anders dan benadrukken hoe 'echt' het was. Een wetenschappelijke verklaring kan hij niet vinden en hij doet toch serieus wat pogingen, dat lees je ook allemaal. Tussendoor krijg je wel ook nog wat medische informatie.

Wat vooral indrukwekkend is, is de kracht van gebed of een spiritueel aanwezig zijn of contact met familieleden, vrienden en anderen, daar kun je niet anders dan versteld van staan. Nog iets wat me raakte, was dat ook al was het feit dat hij geadopteerd was een constante in zijn leven en had hij er geen probleem mee, het uiteindelijk iets was wat hem onbewust toch beïnvloedde en raakte in zijn wezen. Hijzelf had dit niet verwacht, hij dacht dat hij daar klaar mee was, maar het maakt toch maar weer duidelijk dat het lichaam niet vergeet en dat het ergens aanwezig is. 

Na dit leven is een boek dat je het belang doet inzien van familie, vrienden en andere sociale contacten. Eben Alexander heeft een zeer vlotte pen en kan zijn gevoelens en ervaringen zeer goed overbrengen. En dat hij zijn leven sindsdien wijdt aan het verspreiden van de liefde die hij tijdens zijn reis voelde, is alleen maar bewonderingswaardig, hij was en is immers een wetenschapper maar nu met een diepere dimensie. Mooi verhaal.

Uitgeverij: A.W. Bruna (2013) - 208 blz.

Oorspronkelijke titel: Proof of Heaven

Vertaling: Elisabeth van Borselen

Elvis, Jezus & Coca-Cola - Kinky Friedman

In Elvis, Jezus & Coca-Cola overlijdt Tom Baker, een jeugdvriend van Kinky, aan een overdosis. Baker werkte aan een documentaire over Elvis-imitatoren. Die blijkt onvindbaar, evenals Baker's assistent Legs, de enige die de film verder gezien heeft. Vervolgens verdwijnt ook nog Kinky's vriendin Judy, en alles wijst erop dat ze is vermoord...

****

Kinky Friedman (Palestine, Texas, 1944-2024) is de alias van Richard Samet Friedman. Hij studeerde psychologie, werkte enkele jaren op Borneo voor het Vredeskorps en hij richtte in 1972 een country-rockband op waarmee hij jaren door heel Amerika toerde. In de jaren 1980 verlegde hij zijn focus naar het schrijven van misdaadromans maar ook op politiek gebied was hij actief.

Dit boek stond in een weggeefkast van boeken en het was de titel die me intrigeerde, zeg nu zelf, Elvis, Jezus & Coca-Cola, wie verzint dit? Het is nu niet zo een geweldig dik boek en ook al heeft het even geduurd, uiteindelijk werd het gelezen, eerst door mijn echtgenoot en nu dus door mij. Ook de cover is best speciaal te noemen, er staan twee items op waar Kinky Friedman, de echte én de protagonist in dit boek, een passie voor heeft, het roken van dikke sigaren en katten, het derde is Ierse whiskey.

Ik moet zeggen dat dit boek absoluut te pruimen was. Vooreerst schrijft Friedman die tevens het hoofdpersonage is in het boek, met ontzettend veel humor, hilarisch zelfs. Je kan dus niet anders dan dit boek lezen met een grote glimlach. Maar ook het verhaal zelf was helemaal niet slecht, achteraf bezien bleek het zelfs een zeer interessante en goed geconstrueerde plot te zijn. De plotwendingen die hij er in steekt zijn grappig, soms op het absurde af, en steevast verrassend. Ik moet zeggen dat het een zeer geslaagde combinatie was. De auteur is er niet vies van om enigszins autobiografisch te schrijven wat betreft personages en de situaties maar ik veronderstel nu wel dat het verhaal zelf volledig verzonnen is.

Elvis, Jezus & Coca-Cola is al een oud boek, daar is geen klassieker mee bedoeld, toch leest het nog heel erg goed, juist aan het communicatiegedrag weet je dat het al even geleden geschreven is maar verder zou je het niet zeggen. Aan het exemplaar dat ik in handen had, wist je wel dat het al een oldie was, door de vormgeving en uitvoering maar al helemaal door zijn geur, ah ja, eventjes ruiken aan een boek overkomt me wel eens. In ieder geval heb ik genoten van dit boek en ik zou het je kunnen aanraden maar of hij nog in de handel is, dat is maar de vraag. Tweedehands misschien of je moest hem vinden zoals ik en wat binnenkort kan in de streek waar ik woon, ik laat hem immers met plezier verder reizen.

Uitgeverij: De Harmonie (1996) - 211 blz.

Oorspronkelijke titel: Elvis, Jesus & Coca-Cola (1993)

Vertaling: Herman Mock

Petite - Edward Carey

In 1761 wordt in de Elzas een klein, onooglijk meisje geboren: Marie Grosholtz, die al snel de bijnaam 'Petite' krijgt. De zonderlinge Zwitserse anatoom dr. Curtius neemt haar onder zijn hoede en brengt haar de beginselen van het werken met was bij. Het lot brengt de arts en zijn leerling naar de onderbuik van Parijs, waar ze hun bijzondere creaties voor het eerst tentoonstellen. De Franse Revolutie staat voor de deur, maar het volk komt in groten getale de wassen hoofden van beroemde en beruchte Fransmannen van dichtbij bekijken. De wereld van was blijkt een gouden toekomst te hebben.

Van de straten prerevolutionair Parijs tot aan het hof van Versailles; Petite vertelt het onvergetelijke levensverhaal van een wonderlijk, klein meisje voor wie niemand een stuiver gaf maar dat uitgroeide tot de beroemdste vrouw die de wereld in beelden wist te vangen: Madame Tussaud.

*****

Edward Carey (North Walsham, Engeland, 1970) is beeldend kunstenaar en schrijver. Hij studeerde drama aan de Hull University, schreef verschillende toneelbewerkingen en eigen toneelstukken en is docent creative writing aan de University of Texas en de University of Iowa. Edward Carey werkte na zijn studie bij Madame Tussauds in Londen waar hem haar levensverhaal ter ore kwam. Het kostte hem vijftien jaar om het neer te pennen omdat hij ook de illustraties maakte die vaak niet aansloten op het verhaal en wat eerst in orde gebracht moest worden. Petite is zijn eerste in het Nederlands vertaalde roman, zijn eerste verscheen in 2000.

Petite is een historische roman waarin we Anne Marie Grosholtz, later Madame Tussaud, leren kennen vanaf haar geboorte tot aan haar dood maar voornamelijk tot ze vrijgelaten wordt uit de gevangenis waarin ze belandde tijdens de Franse Revolutie en dus nog een tijd vooraleer ze naar Londen verhuisde waar haar succesverhaal begon. De auteur heeft zich gebaseerd op historische gebeurtenissen en echte personen maar informatie over de persoonlijke feiten waren eerder schaars, vaag en onbetrouwbaar en dus heeft hij er zelf verhalen van gemaakt. En dat heeft hij met verve gedaan. In het begin moest je er wat inkomen maar eenmaal het zover was, was er geen stoppen meer aan en werd je helemaal in het verhaal gezogen. En ook al was er toch wel wat kommer en kwel, Carey slaagt er in om het op een luchtige manier te vertellen, met humor zelfs.

Maar ook de geschiedenis van Parijs zoals ten tijde van de Franse Revolutie, het leven aan het hof in Versailles alsook het leven in de stad en op straat beschrijft hij uitvoerig, op een levendige manier zodat je het helemaal voor je ziet. Er waren toch een aantal dingen die verrasten, zoals bijvoorbeeld dat bedienden wel eens in kasten woonden en sliepen tot ze opgeroepen werden. En de manier waarop de koninklijke familie zich moest te kijk stellen voor mensen, onverwachte feitjes die zeer tot de verbeelding spreken.

Petite was een onverwacht pareltje van een boek. Zowel het historische als het roman deel heeft Edward Carey zeer goed weten te verhalen. Er zitten ook een heleboel mooie schetsen doorheen heel het boek zodat het nog visueler werd dan het al was, het is dus ook een mooi boek met een prachtige cover. Een boeiend levensverhaal met een interessant tijdsbeeld en vlot en humorvol geschreven. Deze historische roman kan ik iedereen aanbevelen.

Uitgeverij: Ambo|Anthos (2019) - 443 blz.

Oorspronkelijke titel: Little

Vertaling: Karina van Santen

Doodgewoon - Peter James

Geen lijk

Geen spoor

Geen misdaad?

Niall en Eden Paternoster hebben zo hun vaste gewoontes, dus ook deze zondag maken ze een mooie, lange autorit. Op weg naar huis stoppen ze bij de lokale supermarkt, waar Niall wacht in de auto terwijl eden boodschappen doet.

Maar deze zondag blijkt anders te verlopen dan alle andere hiervoor. Eden komt niet terug uit de supermarkt. En ze wacht Niall ook niet thuis op. Geen van hun vrienden of familie heeft iets van haar vernomen. Ze is vermist, zonder enig spoor.

Niall wordt gearresteerd als verdachte bij haar verdwijning, of haar mogelijke dood. Inspecteur Roy grace realiseert zich al snel dat niets is wat het lijkt in deze zaak...

***

Peter James (Brighton, 1948) is met dit boek reeds aan zijn 17e Roy Grace-thriller toe en zoals steeds spelen ze in zijn geboortestad. Hij was naast auteur ook filmproducent en dat is te merken aan zijn boeken die zeer filmisch geschreven zijn en ook effectief verfilmd zijn.

De auteur heeft in dit boek een originele plot bedacht welke in eerste instantie verrassend was. Naarmate je echter verder in het boek kwam, begon je toch dingen te vermoeden en was het verrassende er een beetje af. Daarnaast heeft Peter James ook plaats ingeruimd voor een tweede verhaallijn die over zijn persoonlijke levenssfeer gaat en een maatschappelijk thema aankaart waar over nagedacht kan worden, dit was zeker wel verrassend en interessant.

Door deze afwisseling en de iets wat trage opbouw van de misdaadverhaallijn is er wel geknibbeld aan de spanningsboog, juist aan het einde knalde het verhaal, op zijn Amerikaans een beetje voor de goede verstaander.

Doodgewoon is een misdaadverhaal zoals het betaamt en leest zoals de meeste boeken van Peter James, vlot dus, in geen tijd haal je het einde van het boek en als ontspanning is dit dus top. Hij blijft een van mijn favoriete auteurs.

Eerder: Op sterven na dood, Ten dode opgeschreven, Doodskus, Dodemansrit, Perfectie, Schijndood, Doodsklok, Als de dood, Tot in de dood, Dodelijke affaire, Doodsangst, Ultiem bewijs, Een date met de dood, Een dodelijke gok, Doodvonnis

Uitgeverij: De Fontein (2025) - 377 blz.

Oorspronkelijke titel: Left You Dead

Vertaling: Lia Belt

Denken als een berg - Aldo Leopold

Een jaar rond op de zandgronden

In deze meeslepende, nog altijd actuele klassieker uit 1948 beschrijft Aldo Leopold het leven en de natuur om hem heen. Hij neemt ons mee door de seizoenen en toont aan de hand van concrete voorbeelden hoe alles met alles is verbonden.

Hij nodigt ons uit om onze diepe band met de natuur te onderkennen. "Op de dag dat we de aarde zien als een gemeenschap waartoe wij behoren, zullen we misschien met liefde en respect met haar omgaan." Met dit boek legde Leopold de filosofische basis van wat we nu 'milieu-ethiek' noemen.

Aldo Leopold (Burlington, Iowa, 1887-1948) was een Amerikaans bosbeheerder, ecoloog, natuurbeschermer en auteur. Hij studeerde in 1909 af aan de Yale Forest School waarna hij bij de United States Forest Service ging werken en zo rolde hij in het jachtbeheer, later werkte hij aan de vorming van wildernisgebieden. Zijn visie op de jacht en wildernis veranderden grondig doorheen de jaren wat ook te lezen is in dit boek. Hij was hoogleraar aan de University of Wisconsin en werd een invloedrijk figuur in de ontwikkeling van de moderne milieu-ethiek en de beweging voor de bescherming van wildernisgebieden.

Er zijn drie grote delen in het boek. Vooreerst 'Het jaar rond op de zandgronden' waarin hij maand per maand beschrijft wat er zoal te zien is op hun weekendverblijf in Wisconsin, de 'hut' zoals ze zelf zeggen en een voormalige boerderij. Er komt heel wat aan bod wat betreft de bomen die er staan, de planten en dieren en hun onderlinge relaties. Zo ontdekt hij dat ze vaak in symbiose met elkaar leven en dit door te bestuderen wat hij ziet, in de bossen en op het land.

In deel twee 'Schetsen van her en der' lees je hoe Leopold door voorvallen en wat hij ziet langzamerhand zelf bijleert en evolueert gedurende zijn veertigjarige loopbaan. Hij ontwikkelt een ecocentrische en holistische visie over mens en natuur, hoe ze zich tot elkaar verhouden of één zijn en ook daarmee is hij zijn tijd ver vooruit. Bij het lezen van dit boek bedenk je je dikwijls dat dit boek ook nu nog geschreven had kunnen worden, voor een bijna 80 jaar geleden geschreven boek klinkt het zéér actueel.

In het derde deel 'Aanzet tot milieu-ethiek' komt meer de filosofische benadering aan bod en licht hij een aantal ideeën toe. Hij is wat een ecosoof of milieufilosoof genoemd wordt, ecoloog en filosoof tegelijk. Aldo Leopold trekt van leer tegen de pure economische benadering van natuur en dier welke tot op heden toch nog altijd de voornaamste manier van het kijken is. En dit geldt ook voor de manieren van bosbeheer, hij pleit voor een holistische benadering.

Denken als een berg mag dan wel een 80 jaar oud boek zijn maar het is absoluut nog een zeer actueel boek. En daarbij is de auteur ook een heel vlotte schrijver, zeer beeldend waardoor hij soms grappig uit de hoek komt, de vergelijkingen die hij maakt, zijn om duimen en vingers van af te likken, het is een boek dat zich dus ook nu nog heel erg goed laat lezen. Ook interessant is dat je zijn eigen evolutie te weten komt en zijn veranderende manier van kijken. Natuur verandert en niet in het minst door toedoen van de mens, ook dit beschrijft hij uitbundig en is zeer interessant om lezen. Dit boek is absoluut een aanrader, boeiend en het leest dus ook nog eens vlot.

Uitgeverij: Noordboek (2025) - 293 blz.

Oorspronkelijke titel: A Sand County Almanac; And Sketches Here and There (1949)

Vertaling: Joris Capenberghs

Essays: Johan Braeckman & Hans Van Dyck

Er werd eens - Britt Bakker

'Spring!' herhaalde mijn achternicht en ze maakte een onweerstaanbare atletische spagaat. Met een grote zuigende beweging plopte ik los van mijn familie en sprong. Helemaal vrij, aan alle kanten van mijn lichaam onaangeraakt, dreef ik in de koude open zee. Voor het eerst in mijn leven was ik planktonisch.

Er werd eens neemt de lezer mee naar het prilste begin van ons bestaan. Een tijd waarin bacteriën op wonderlijke wijze de basis voor de wereld schiepen zoals we die vandaag kennen. Met één been in de wetenschap en het andere in de fictie, haalt Britt Bakker herinneringen op van een paar miljard jaar geleden.

***

Britt Bakker is Nederlandse maar ze bleef na haar studie aan het KASK in België wonen, in de Vlaamse Ardennen waar ze samen met haar vriend een bioboerderij heeft waar ze cider maken van fruit uit de buurt en ze een eigen boom- en wijngaard hebben. Het microbieel leven fascineert haar mateloos en dit resulteerde onder andere in het boek Er werd eens. Daarnaast is ze actief als actrice en schrijver.

Dit is absoluut een heel origineel boek met verrassende protagonisten: bacteriën. Doorheen een fictief verhaal waarin het ik-personage vertelt wat ze meemaakt doorheen de miljarden jaren van het bestaan van onze planeet. Vooreerst was er de grote Big Bang, het allereerste begin en waarna uiteindelijk het eerste eencellige leven voortkwam, de allereerste voorouder van bacteriën en archaea en van daaruit al het leven op aarde, de biologische Big Bang. De auteur neemt je dus mee op een fascinerende reis doorheen de ontstaansgeschiedenis van het leven op onze planeet en dan voornamelijk naar de periode van 3 miljard tot 1.5 miljard jaar geleden om dan in vogelvlucht te eindigen in het nu, bij de mens.

Het voornaamste dat duidelijk wordt, is dat er veel, maar dan ook echt heel veel jaren nodig waren om tot het leven te komen waar we nu staan en dat de huidige situatie slechts een speldenprikje is op heel deze tijdslijn. Dit heeft Britt Bakker op een hele visuele manier weten te vertellen waardoor je toch enigszins een zicht krijgt op de materie ook al vallen er toch heel wat wetenschappelijke termen. Maar deze weet je daardoor toch redelijk goed te plaatsen ook al ben je een leek. En de rol van bacteriën is absoluut nog niet uitgespeeld, integendeel, er zou zonder bacteriën gewoon geen leven zijn, ook dát wordt duidelijk bij het lezen van dit boek.

Er werd eens is een zeer interessant non-fictie boek dat op een fictieve manier verteld is en dat je kan verwonderen en verrassen. Britt Bakker heeft het op een heel leuke, vlotte en humoristische manier geschreven, je leert er iets van bij en tegelijk wordt je goed vermaakt. Een amusant boek.

Uitgeverij: Borgerhoff & Lamberigts (2025) - 189 blz.

Het meisje in de toren - Katherine Arden

Vasilisa groeide op aan de rand van de Russische wildernis, waar de sneeuw zich huizenhoog ophoopte en waar er waarheid school in de sprookjes die rond het vuur werden verteld. Vasilisa's gave om te zien wat anderen niet zien trok de aandacht van Morozko - Vorst, de winterdemon uit de verhalen - en samen redden zij Vasilisa's volk van de ondergang. Maar omdat ze anders is dan de anderen, wordt ze door haar eigen mensen voor heks uitgemaakt.

Na te zijn weggejaagd uit haar huis heeft Vasilisa nog maar twee opties: trouwen of het klooster in. Een onmogelijke keuze, en dus kiest ze voor het avontuur. Verkleed als jongen trekt ze eropuit op haar schitterende hengst Solovey.

Als Vasilisa echter een stel bandieten te slim af is, verandert alles. De grootvorst van Moskou roemt haar heldendaden, en plots wordt Vasilisa weer herenigd met haar zus en broer, die nu deel uitmaken van de vriendenkring van de vorst. Maar als ze er aan het hof achter komen dat ze eigenlijk een meisje is, zal dat grote gevolgen voor haarzelf en haar familie hebben. voordat ze zich kan bevrijden uit het web van Moskouse intriges - en terwijl Morozko met mogelijk onbetrouwbaar advies komt - wordt Vasilisa geconfronteerd met een gevaar dat heel Moskou bedreigt.

****

Katherine Arden (Austin, Texas, 1987) studeerde in Moskou en met daarbij later nog een specialisatie in Franse en Russische literatuur is de interesse in de Russische cultuur duidelijk. Deze Winternacht-trilogie speelt dan ook in het Middeleeuwse Rusland en er is heel wat van deze cultuur in verwerkt alsook sprookjes die daaruit voortkwamen. Het meisje in de toren is het tweede deel en dit is meer nog dan het vorige deel een verhaal vol actie, magie en duistere wezens maar tevens ook een verhaal over mensen.

Het verhaal vervolgt dadelijk waar het vorige boek geëindigd is, bij de vlucht van Vasilisa uit haar geboortedorp. Er zijn weer wat demonen en kleine huis- of badhuisgeesten die Vasilisa omwille van haar gave kan zien, een erfenis van haar moeder en grootmoeder. Morozko is de wintergod, vorstdemon, god van de dood en de tweelingbroer van de Beer en van hem krijgt ze de broodnodige hulp want af en toe verkeert ze in wel heel penibele situaties.

De algemene tijdsgeest waarin het verhaal zich afspeelt, is er eentje van tegenstellingen en extremen en dit op heel wat vlakken. Vooral de ondergeschikte positie van vrouwen is degoutant te noemen maar evengoed het machtsmisbruik, vrouwen, ondergeschikten, armen, ze krijgen het dikwijls voor hun kiezen waardoor er duchtig getrapt werd op mijn rechtvaardigheidszieltje. Zoveel onrecht en ongelijkheid zorgde er meer dan eens voor dat ik zo in het boek zou duiken om ze het daar eens gaan te zeggen, het toont aan hoe hard je meeleeft met Vasilisa en anderen die onrecht aangedaan worden.

Het meisje in de toren is een heel goed vervolg dat voor heel wat leesplezier zorgt, vlot leest en soms is het ook grappig, op het slapstickachtige af, zeker als de huis- of badhuisgeesten aan bod kwamen, altijd tof. Ook was er heel veel actie waardoor het vaak spannend werd. Laat deel drie maar komen.

Eerder: De Beer en de Nachtegaal

Uitgeverij: Luitingh-Sijthoff (2018) - 373 blz.

Oorspronkelijke titel: The Girl in the Tower

Vertaling: Inge Boesewinkel

Rimpeling - Bibi Dumon Tak

Marthe viel omdat ze het leven van een langpootmug wilde redden. Na die dodelijke val blijft haar huis aan de rand van het bos verweesd achter. Alleen de insecten, de muizen en haar spullen wisten wie ze was. Als haar huis wordt opgeruimd krijgen we Marthes verhaal te horen. Hoe meer spullen er worden aangewezen, hoe completer ze wordt. Aan de hand van de stoel, de tafel, de kast en het bed kom je erachter wie Marthe was. Niets bijzonders, zou Marthe er zelf over hebben gezegd.

*****

Bibi Dumon Tak (Rotterdam, 1964) is een Nederlandse schrijfster van boeken voor kinderen en vooral non-fictie, maar ze heeft ondertussen ook enkele boeken voor volwassenen. Dieren spelen een grote rol in haar boeken en zo ook in dit dunne boekje voor volwassenen.

De eerste bladzijde: 'De langpootmug / Marthe / viel.' Toch een schitterende manier om te beginnen? Verder bestaat het boek uit vele korte hoofdstukken met kleine fijne tekeningetjes, soms zelfs over de tekst. Ook al een zeer goede vondst, het maakt het boek 'af', eenvoudig maar zó mooi!

Eenvoud is trouwens een term die je voor het hele boek kan bezigen in de positiefste zin van het woord, het boek doet je vertragen en met andere ogen naar de dingen kijken. En op deze manier leer je het verhaal van Marthe kennen, subtiel, er wordt niets écht uitgesproken en toch zegt het verhaal veel. Op deze manier is het in feite een kunstzinnig boek, inhoudelijk én uiterlijk.

Rimpeling is een verrassend en zeer mooi boek gebleken met gedachten om toch eens over na te denken, mocht je willen. Bibi Dumon Tak slaagt er in om in heel erg weinig bladzijden de lezer te grijpen, subtiel, als een rimpeling en te ontroeren. Kunst in boekvorm.

Eerder: In een groen knollenland, Vandaag houd ik mijn spreekbeurt over de Anaconda

Uitgeverij: De Geus (2024) - 77 blz.

Het woud der verwachting - Hella S. Haasse

Het leven van Charles van Orléans

De roman volgt het levensverhaal van de edelman Charles van Orléans (1394-1465) tijdens de machtsstrijd tussen de concurrerende huizen van Bourgondië en Orléans en de Honderdjarige Oorlog tegen Engeland. Charles werd gevangengenomen en vijfentwintig jaar lang opgesloten in de Londense Tower, waar hij zijn gedichten begon te schrijven.

Haasse laat in beeldende scènes de middeleeuwse banketten en jachtpartijen, de intriges en de hoofse élégance herleven.

****

Hella S. Haasse (Batavia, 1918-2011) groeide op in het toenmalige Nederlands-Indië met afwisselend periodes in Nederland. Na haar middelbare studies verhuisde ze naar Nederland om daar Scandinavische taal- en letterkunde te studeren in Amsterdam maar na drie jaar stopte ze haar studie en begon ze met een opleiding aan de Amsterdamse Toneelschool. Door haar liefde voor toneel en literatuur begon ze te toneelstukken en poëzie te schrijven. In 1948 brak ze door als auteur met de novelle Oeroeg dat ze schreef als Boekenweekgeschenk en dat één van haar bekendste werken is, ook haar historische roman Het woud der verwachting uit 1949 is in vele herdrukken verschenen. Ze is een van de meest gelezen Nederlandse schrijvers in het buitenland en heeft talloze prijzen op haar naam staan. Haar oeuvre is omvangrijk, divers en vernieuwend.

Het woud der verwachting is op en top een historische roman. Je krijgt een zeer levendig beeld van de 70 jaren dat het boek bestrijkt, letterlijk van de geboorte van Charles van Orléans in 1394 tot zijn sterven in 1465. We krijgen de Honderdjarige Oorlog voorgeschoteld en deze oorlog domineert zo goed als het hele leven van Charles d'Orléans. Na de moord op zijn vader in 1407 moet hij immers diens taken overnemen en wordt hij een van de belangrijke feodale heren van Frankrijk. Hij moet zich bezig houden met de politieke strijd tussen de verschillende partijen wat hem eigenlijk niet goed af gaat.

Haasse heeft deze strijd uitvoerig beschreven maar ze heeft er dan een roman van gemaakt met Charles als spilfiguur. Ze heeft de man als persoon heel erg goed weten te treffen, op politiek niveau maar zeker ook op persoonlijk niveau, hij komt helemaal tot leven. Het is geen dun boek en je hebt wel wat tijd nodig om hem te lezen maar ik moet zeggen dat tegen het einde en bij het dichtklappen, ik een beetje een heimwee-gevoel begon te ontwikkelen, je vertoeft als lezer immers helemaal in zijn persoonlijke sfeer, zo voelde ik dat toch en dat is me nog niet vaak overkomen.

Het woud der verwachting was ik verschillende malen als tip tegengekomen waardoor het op mijn leeslijst beland was. Het heeft toch even geduurd tijdens het lezen vooraleer ik er voeling mee kreeg, soms las het heel erg vlot maar dan waren er weer gedeelten waar ik me toch wat doorheen moest worstelen. Maar uiteindelijk begon het dan toch onder mijn huid te kruipen. Het boek is meer dan 75 jaar geleden geschreven en dat voel je toch wel wat maar niet zoveel als je zou denken. Het historische aspect was heel erg interessant en de fictieve kant van het boek kan zeker ook bekoren. Een aanrader voor de liefhebbers.

Uitgeverij: Querido (1990, vijftiende, licht herziene, druk) - 592 blz.

Oorspronkelijke uitgave: Querido (1949)

De butler van God - Ellen de Bruin

In De butler van God, een satirische, ontroerende en spannende roman over familie en over liefde, draait de wereld om kunst. Om het geld dat ermee te verdienen valt, om de status en aandacht die ermee te verkrijgen zijn, om de schimmige spelletjes die ermee te spelen zijn, en natuurlijk om de inspiratie, de schoonheid en de troost.

We reizen van Amsterdam naar Berlijn, Parijs, en vooral Venetië, waar de kunstbiënnale wordt gehouden. We volgen een klimaatactivist die geen soep naar schilderijen wil gooien, een afgewezen tekenares die van haar kunst wil leven, een rijke maar onvervulde galeriehoudster, en nog enkele anderen die proberen hun dromen waar te maken (of niet ten onder te gaan) in de keiharde internationale kunstwereld. Sommigen van hen zijn familie van elkaar en waren dat liever niet geweest. Twee van hen komen om het leven. Maar wie?

En waar is God als je hem nodig hebt?

***

Ellen de Bruin (Den Haag, 1970) studeerde psychologie en promoveerde in de sociale psychologie. Ze werkt bij NRC Handelsblad waar ze redacteur wetenschap was en ze is schrijfster. In 2018 debuteerde ze met Onder het ijs waarmee ze de Anton Wachterprijs won, haar tweede is Kraaien in het paradijs en De butler van God haar derde. Daarvoor schreef ze nog drie non-fictie boeken. In 2025 diende ze 'In blijde verwoesting' in voor de wedstrijd voor het Boekenweekgeschenk en waar ze op de shortlist eindigde. Daarna werkte ze deze novelle uit tot een volwaardige roman die dan De butler van God werd.

Dit was een verrassend boek dat over nogal wat verschillende onderwerpen gaat maar steeds met kunst als rode draad en waar je zeker ook iets van opsteekt. Een ander thema dat terugkomt is milieu, klimaat en klimaatacties, daardoor is het echt een boek van deze tijd. Ook enkele menselijke thema's spelen een rol zoals relaties in families, vriendschappen en liefde. Het is dus nogal een combinatie in dit toch al niet zo dikke boek.

De personages waarvoor de auteur koos, zijn op zijn zachtst gezegd interessant maar wel knap bedacht. Het zijn er echter wel een heleboel en door de veelvuldige afwisseling en doordat je de onderlinge relaties of verhoudingen niet goed weet, is het soms toch even denken wie dit ook al weer was. Pas redelijk ver in het boek kom je de relatie tussen sommige personages te weten en helemaal aan het einde wordt het plaatje pas compleet, ook dit was verrassend en heel erg goed gevonden van de auteur.

Het boek is heel luchtig opgevat, soms zelfs op het absurde af en ook haar schrijfstijl is heel vlot. Ellen de Bruin heeft absoluut een zeer humoristische pen op het hilarische af soms, en het is zo visueel geschreven dat je je in een film waant, je krijgt zomaar de beelden mee. Het is vooral dit dat mij aansprak in dit boek en waardoor ik ervan genoten heb. Maar als verhaal komt het veel minder binnen, er gebeurt niet zo erg veel en de plot, als je daar al van kan spreken, raakt ondergesneeuwd door situatiebeschrijvingen die redelijk vrijblijvend zijn en geen functie hebben in het verhaal, of het moest zijn om de karakters te duiden.

De butler van God is een humoristisch geschreven en verrassend boek dat soms absurd is waardoor het zelfs nog grappiger is. Het is een luchtig boek met weinig verhaal maar boeiende personages en het bevat elementen die tot nadenken stemmen. En de film ervan zou je je zó kunnen voorstellen, een komedie wel te verstaan.

Uitgeverij: Prometheus (2026) - 252 blz.

Een vlecht van heilig gras - Robin Wall Kimmerer

Hoe de natuur, wetenschap en traditionele kennis ons leren respectvol met de aarde om te gaa

In Een vlecht van heilig gras laat Robin Wall Kimmerer ons op inspirerende en indringende wijze zien dat we ons voor ware duurzaamheid opnieuw moeten verbinden met de natuur. Ze deelt in poëtische woorden haar wetenschappelijke kennis over planten, legenden van haar inheems-Amerikaanse voorouders en persoonlijke verhalen om ons ervan bewust te maken dat we liefdevoller met onze planeet om moeten gaan. Als we niet langer alleen maar nemen van de aarde maar haar geschenken met respect en dankbaarheid ontvangen, kunnen we daadwerkelijk bouwen aan een duurzame wereld. Dit boek verandert blijvend je kijk op de natuur en je relatie ermee.

Robin Wall Kimmerer (Upstate New York, 1953) wist al vroeg dat ze plantkunde wilde studeren en dat deed ze dan ook al beoogde ze in eerste instantie minder de wetenschappelijke manier van kennis vergaren te bestuderen maar meer vanuit de inheemse kennis de studie te benaderen wat uiteraard niet kon. Ze stamt af van de Potawatomi, een inheemse stam en dankzij haar studie en haar vele contacten in de inheemse culturen, kon ze uiteindelijk toch ook aansluiten bij deze inheemse kennis en wijsheden. Ze is werkzaam als professor in bosecologie, auteur van wetenschappelijke artikelen en boeken en geeft lezingen. Dit boek kwam op mijn pad met het lezen van 'Leeft een rivier?' van Robert Macfarlane.

Doorheen vijf grote delen met telkens als basis het heilig gras, vertelt de auteur delen van haar levensverhaal maar steeds in functie van haar missie om mensen te leren om respectvol om te gaan met de aarde en de natuur. Maar meer nog heeft ze aandacht voor verschillende planten of bomen en het zijn er velen die hier aan bod komen. Hiervoor combineert ze haar wetenschappelijke met de inheemse kennis over milieu, planten en de natuur en dan heeft ze het vooral over de relatie tussen mens en natuur. Heel het boek door staan termen als dankbaarheid en respect centraal. Het is een heel andere kijk op de samenleving en de economie en dat weet ze heel erg goed over te brengen via verhalen en wijsheden. Maar ze beseft zeker dat de wereld ook gediend is met een wetenschappelijke kijk om toch enigszins tot oplossingen proberen te komen voor de milieu- en klimaatcrisissen.

Een vlecht van heilig gras is een heel erg goed boek met heel interessante inzichten die me verrasten. Ze is inderdaad een uitmuntend verhalenverteller en het was me een genoegen om een boek lang in haar gezelschap te vertoeven. Zoals de achterflap belooft, heeft het ook zeker mijn kijk op de natuur veranderd, het is een zeer inspirerend en vooral 'wijs' boek.

Uitgeverij: Altamira (2020) - 473 blz.

Oorspronkelijke titel: Braiding Sweetgrass: Indigenous Wisdom, Scientific Knowledge, and the Teachings of Plants

Vertaling: Nicole Seegers

Verloren zonen - Yasmina El Messaoudi

Wanneer Yasmina's vader getroffen wordt door een beroerte, duikt haar Brusselse familie na dertig jaar stilte op in het ziekenhuis. Niemand praat over het verleden, maar plots zijn ze er elke dag - met eten, gebeden, knuffels en troost.

Als haar baba sterft, gaat ze met hen naar Marokko voor de begrafenis. Daar bezoekt ze voor het eerst zijn geboortedorp en ontmoet ze de rest van de familie. Ze rouwt, omringd door mensen die tegelijk vertrouwd en vreemd zijn.

Pas na terugkomst ontdekt Yasmina waarom haar baba ooit brak met zijn familie. Het geheim dat hij met zich meedroeg, zet haar hele bestaan op losse schroeven.

****

Yasmina El Messaoudi (Mechelen, 1983) is de dochter van een Vlaamse moeder en een Marokkaanse vader. Ze studeerde journalistiek en werkt in de media onder andere als reporter en nieuwslezer. Momenteel werkt ze als journalist voor de VRT-nieuwsredactie en is ze yogadocent. Ze schrijft ook en in 2022 debuteerde ze met Straatkat, Verloren zonen is haar tweede boek. Het eerste gaat over de dood van haar moeder en haar zoektocht naar een nieuwe thuis en het tweede gaat over haar vader.

Dit boek las ik voor de plaatselijke leesclub, en naar grote tevredenheid want anders zou dit boek niet onder mijn ogen gekomen zijn. Er valt absoluut een en ander te vertellen en te bespreken over dit boek, het is dan wel autobiografisch maar het verkent universele thema's rond familie zoals verlies, identiteit, schuld en geheimen, rond dit laatste is heel het boek gebouwd.

Met de dood van haar vader komt ze een groot geheim op het spoor dat haar bestaan zelf op losse schroeven zet, het heeft een grote lichamelijke en vooral geestelijke en emotionele impact op haar en ook haar werksituatie lijdt eronder. Heel dit proces heeft Yasmina heel open beschreven, haar verdriet, het gemis en het schuldgevoel maar ook hoe ze uiteindelijk er toch in slaagt om hieruit te komen.

Verloren zonen is een zeer goed geschreven boek vol emoties, een zoektocht doorheen rouw en verdriet en over liefde, niet in het minst over liefde van jezelf. Een zeer gelaagd boek ook al bekroop me soms het gevoel of ik dit in feite wel moest lezen, het was alsof je binnenkeek in iemands huis en zelfs ziel. Maar langs de andere kant is dit de kracht van dit boek, Yasmina El Messaoudi is er in geslaagd om haar gevoelens in een universeel gevoel om te zetten zodat de lezer zichzelf hierin kan vinden of er tenminste over na kan denken. Een moedig en mooi boek.

Uitgeverij: Pelckmans (2025) - 251 blz.

Het meesterwerk - Chris Carter

Als moorden een kunst wordt...

'Als ik voordat ik doodga één ding mag kiezen dat ik uit mijn geheugen zou kunnen wissen, dan zou het zijn wat ik daarbinnen heb gezeien', vertelt een collega van de politie in Los Angeles aan rechercheurs Hunter en Garcia als ze aankomen op een van de schokkendste plaatsen delict die ze ooit hebben bezocht.

Om een seriemoordenaar op te sporen wiens jachtterrein geen grenzen kent, bundelen de rechercheurs hun krachten met de FBI. Deze psychopaat houdt van zijn 'werk', want moorden betekent voor hem veel meer dan alleen doden. Hij beschouwt het als een kunstvorm en nodigt iedereen uit om zijn meesterwerk te bekijken...

****

Chris Carter (Brazilië, 1965) maakt nog steeds goed gebruik van zijn voormalige job als forensisch psycholoog in zijn boeken waardoor ze heel erg realistisch zijn en de lezer meeslepen. Dat hij gruwelijke taferelen niet schuwt, blijkt ook nu weer maar gelukkig hoeft de lezer deze zelf niet te zien en kan je er rustig overwalsen tijdens het lezen, je leest zo nauwgezet als je zelf wil uiteraard. Het meesterwerk is het negende boek in de Robert Hunter-serie.

Zoals altijd heeft hij een geweldig goede plot uitgedokterd waarbij het onderzoeksteam serieus zijn best moet doen om de puzzel gelegd te krijgen, want veel krijgen ze niet, het was zelfs al moeilijk om de doden in het vizier te krijgen als van één dader, een seriemoordenaar dus voor de goede verstaander. Van persoonlijke besognes is er zo goed als geen sprake ook al zijn Hunter en Garcia een team dat alle boeken al meegaat en van karakteruitdieping ook al niet. De auteur legt de volledige focus op het verhaal.

Chris Carter is een gemakkelijke schrijver en daarmee is de schrijfstijl bedoeld maar zeker ook de rechttoe rechtaan manier waarop hij het verhaal vertelt, niks moeilijk. Maar het is niet gemakkelijk om dan altijd even origineel uit de hoek te komen. Hij heeft wel wat interessante plotwendingen in het verhaal maar na dit negende boek met Hunter en Garcia is het soms toch ook wat voorspelbaar. De opbouw is dezelfde en dan gaat het over de korte hoofdstukken waarin afwisselend vanuit Hunter en de seriemoordenaar gekeken wordt en vaak eindigt elk hoofdstuk met een cliffhanger, een kleintje dan wel. Een minpunt was dat de ontknoping er zomaar ineens was en waar dus niet naartoe gewerkt was, daar had de auteur best wat meer werk ingestoken wat de lezer toch meer voldoening had geschonken. 

Het meesterwerk is een mooi deel in deze Robert Hunter-serie met een goede plot dat heel erg vlot leest, spannend is en een hoog leesplezier-gehalte heeft. Het boek eindigt trouwens ook met een cliffhanger naar het volgende boek, de auteur is absoluut fan van dit trucje. De tiende in de serie is dit jaar in Nederlandse vertaling verschenen.

Eerder: De Crucifix Killer, Gezicht van het kwaad, Jager in de nacht, De beeldhouwer, Een voor een, De beste vriend, Ik ben de dood, De beller

Uitgeverij: Harper Collins (2025) - 396 blz.

Oorspronkelijke titel: Gallery of the Dead (2018)

Vertaling: Marike Groot & Sander Brink

Noodsein - Linwood Barclay

Sommig speelgoed kun je maar beter met rust laten

Annie Blunt heeft een onvoorstelbaar moeilijk jaar achter de rug. Een van de kinderboeken waarop ze haar carrière als schrijver en illustrator heeft gebouwd veroorzaakte een groot schandaal, en daarna kwam haar man om het leven bij een aanrijding. In de hoop op herstel en een nieuwe start verhuist ze voor de zomermaanden met haar zoon Charlie naar een klein, charmant dorp ten noorden van New York. Maar haar jaar zal nog erger worden.

Charlie verveelt zich in hun nieuwe omgeving, die nogal afgelegen is, dus als hij een vergeten treinstel vindt in een afgesloten schuur op hun terrein is Annie blij dat hij iets heeft gevonden om zich mee te vermaken. Toch is er iets verontrustends aan zijn nieuwe speeltje. Vreemde geluiden houden haar 's nachts wakker - ze zou zweren dat ze een trein hoort, maar de nabijgelegen spoorlijn wordt al jaren niet meer gebruikt. En er gebeuren bizarre dingen in de omgeving. Ook lijkt Annie het niet te kunnen laten om een verontrustend nieuw personage te tekenen dat niet in een kinderboek thuishoort.

Verdriet kan vreemde dingen met je mentale gesteldheid doen, maar Annie begint te denken dat ze uit de ene nachtmerrie rechtstreeks in de andere is beland. Alleen is deze nog veel angstaanjagender...

****

Linwood Barclay (Darien, Connecticut, 1955) studeerde literatuur aan de Trent University in Ontario, Canada en ontdekte al vroeg dat hij graag schreef. Hij kwam hier echter niet mee aan de slag en toen ging hij werken voor enkele lokale kranten. Hij begon een succesvolle humoristische column en schreef toch enkele boeken maar zijn doorbraak kwam in 2007 met Zonder een woord dat onmiddellijk een bestseller werd. Sindsdien is hij fulltime auteur.

Hij schrijft spannende boeken en durft daarbij variëren en ditmaal heeft hij gekozen voor een meer fantasievol en zelfs horrorachtig genre, je bent ervoor of niet. Omdat Barclay verschillende boeken geschreven heeft die helemaal mijn ding waren, wilde ik ook deze een kans geven. In eerste instantie dacht ik niet dat het wat was voor mij en had ik zelfs al wat spijt, maar op een of andere manier is Barclay er toch in geslaagd om me helemaal in het verhaal te trekken dat ook leest als een 'trein', om in de sfeer van het verhaal te blijven.

Het boek heeft twee grote verhaallijnen in 5 grote delen, afwisselend is er eerst het verhaal met Annie en daarna het verhaal van Harry, het boek eindigt met Annie dat het verhaal is dat zich in het nu afspeelt. Tot ver in het boek weet je niet goed wat de verhouding tussen de twee verhaallijnen is maar je hebt al wel vlug door dat er een tijdsverschil zit tussen de twee. En hoe ze zich dan tot elkaar verhouden daar heb je ook lang het raden naar maar het moet gezegd dat de auteur de twee lijnen vakkundig geconstrueerd heeft waardoor je aan het einde een aha-momentje hebt van 'zo zit dat in elkaar'.

Het verhaal komt traag op gang en is lange tijd ook helemaal niet spannend, je leest eerder een roman. Maar dan sluipen er mysterieuze elementen in en hoe langer hoe meer waardoor het uiteindelijk zelfs heel erg spannend wordt. Je moet er voor zijn en ook al is het in feite helemaal mijn ding niet, toch heeft het boek me zeer gecharmeerd.

Noodsein is een boek dat aanvankelijk leest als een roman maar zich verder ontpopt tot een spannend verhaal met in crescendo-stijl aandacht voor bovennatuurlijke en horror-elementen. Ik moet zelfs zeggen dat het verhaal me vannacht bezocht in mijn dromen en dat gebeurt niet zo vaak. Een diepgravend boek is het niet maar af en toe valt er toch eens iets om over na te denken. Voor de liefhebbers. 

Eerder: Zonder een woord, Dicht bij huis, Vrees het ergste, Kijk niet weg, Het ongeluk, Geloof je ogen, Een tik op het raam, Geen veilige plek, Onhoudbaar, Niemand hoort het, Lift, Ik zal je vinden

Uitgeverij: Meulenhoff (2026) - 427 blz.

Oorspronkelijke titel: Whistle

Vertaling: Pauline Akkerhuis en Ans van der Graaff

Mathilde van Vlaanderen - Marijke Verbeke & Fernand Dacquin

Koningin van Engeland, de grootste Vlaming ooit?

Wie is de grootste Vlaming ooit? Pater Damiaan, Ambiorix, Vesalius, Mercator? Keizer Karel misschien, maar kan je die een Vlaming noemen, ook al is hij geboren in Gent? Wie in de lijstjes nooit voorkomt, is Mathilde van Vlaanderen, echtgenote van Willem de Veroveraar en koningin van Engeland van 1066 tot 1983. Wie doet beter?

Al zo lang is het oorverdovend stil rond Mathilde, terwijl zij zo'n grote rol speelde als historische figuur. De auteurs herstellen dit onrecht. De bronnen zijn schaars, maar voldoende om de figuur van Mathilde van Vlaanderen uitgebreid te schetsen in de context van het graafschap van Vlaanderen en het Anglo-Normandische Rijk van bijna duizend jaar geleden.

Fernand Dacquin is al enkele decennia journalist, schreef voor vakbladen uit de reiswereld en zelfs verscheidene whiskymagazines, over whisky schreef hij enkele boeken waarvoor hij de Keeper of the Quaich onderscheiding kreeg, een prestigieuze erkenning in de whiskywereld. Verder is hij ook auteur van historische werken.

Marijke Verbeke is geschiedkundige en werkte als wetenschappelijk medewerker aan de Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen in Gent en aan aan de afdeling Vrouwenstudie van de Universiteit Antwerpen.

En samen brachten ze dus een historisch non-fictie boek uit over Mathilde van Vlaanderen, een vrouw dus en wat voor één, ze was zowaar zelfs koningin van Engeland. Als er al iets heel erg duidelijk wordt in dit boek is dat vrouwen historisch gezien zwaar onderschat zijn wat grotendeels te wijten is aan het feit dat vrouwen niet interessant bevonden werden om zelfs maar over te schrijven, het zijn voornamelijk mannen die door de eeuwen heen de dienst uitmaakten. Daardoor was er weinig materiaal om op terug te vallen, schreven de auteurs.

En inderdaad gaat het boek slechts gedeeltelijk over de persoon van Mathilde zelf. De auteurs vertellen haar geschiedenis aan de hand van de historische context en deze werd zéér ruim gemeten, Vikingen, Normandiërs en nog zovelen meer komen aan bod en het blijft ook niet beperkt tot de 11e eeuw. Dit was zeker interessant en er valt een en ander op te steken maar het is echt wel heel breed genomen. Zodanig zelfs dat de persoon van Mathilde ondergesneeuwd raakte in dit boek, ze probeerden haar er altijd wel ergens bij te betrekken maar vaker was het toch een geschiedenisles, want inderdaad kwam het soms zo over. Er passeren wel verschillende geschiedenisverhalen ook en deze lezen dan weer erg vlot maar zoals gezegd was het véél. Boeiend was wel dat de auteurs de tijd heel erg kleurrijk hebben neergezet zodat je helemaal mee was en je bijna zelf vertoefde in die tijd.

Met Mathilde van Vlaanderen hebben Verbeke en Dacquin een verhaal proberen te vertellen, de tijd komt helemaal tot leven en de streek ook. Mijn verwachtingen lagen toch enigszins anders, verschillende keren verloren de auteurs zich in details en kreeg je een resem aan namen en gebeurtenissen voorgeschoteld. Op geschiedenisvlak valt er heel veel op te steken en dat was echt interessant maar over Mathilde zelf was er minder te lezen, het zal wel te maken hebben met de schaarse informatie over haar en omdat ze historisch gezien helemaal correct wilden blijven, maar voor mij miste het toch. Als geschiedenis voor dummies is dit boek beslist een aanrader.

Uitgeverij: Borgerhoff & Lamberigts (2025) - 207 blz.

Honderd miljoen jaar en een dag - Jean-Baptiste Andrea

In 1954 roept Stan, professor in de paleontologie aan de universiteit van Parijs, in een afgelegen bergdorp tussen Frankrijk en Italië zijn vriend en voormalige assistent Umberto op, die hij voorstelt zich bij hem te voegen om de droom te realiseren die hem obsedeert: het vinden van het skelet van een veronderstelde dinosaurus bevroren in het ijs.

Samen met Peter, Umberto's jonge assistent aan de universiteit van Turijn, en berggids Gio, beginnen de mannen aan de expeditie. Tijdens de beklimming blijkt de zoektocht, die bij aanvang wetenschappelijk was, breder te zijn dan dat. Want de terugkeer naar de natuur, de ervaring van kou, inspanning en eenzaamheid, is ook een kans om in de oorsprong van de mensheid te duiken; die van de waanzin en de kindertijd. Als Stan na twee maanden in de bergen alleen in het basiskamp achterblijft en de winter begint, moet hij zien te overleven tot het voorjaar om weer af te kunnen dalen naar de bewoonde wereld.

**

Jean-Baptiste Andrea (Saint-Germain-en-Laye, 1971) groeide op in Cannes en deed aan het Institut Stanislas zijn eerste ervaringen op met toneel, schrijven en regisseren. Hij studeerde Communicatie en Human Resources in Parijs en daarna voltooide hij een tweede studie aan de ESCP Business School. Hij startte een carrière als scenarioschrijver en filmregisseur en in 2017 debuteerde hij als auteur met Mijn Koningin waarmee hij vele literaire prijzen won. Zijn definitieve doorbraak kwam in 2019 met Honderd miljoen jaar en een dag en de teller staat nu op vier romans.

De auteur heeft een interessante plot bedacht voor dit toch wel dunne en kleine boek, de zoektocht naar het skelet van een draak die zich ergens hoog in de bergen zou bevinden. Ze hebben slechts een minieme aanduiding waar het zich zou kunnen bevinden en het is daarbij ook al meer dan een eeuw geleden dat het beschreven werd, en het is dan nog niet eens zeker dat het op waarheid berust. En toch beginnen drie mannen en hun gids aan de tocht die helemaal niet zonder gevaren is, de weg ernaartoe behoeft wat alpinistische ervaring en de tijdspanne waarin de tocht mogelijk is, is dan ook nog redelijk kort. Want eenmaal als de sneeuw valt en de koude en stormen huishouden, is het onmogelijk om nog terug te keren. Een boeiend gegeven om over te lezen en bergen zijn sowieso interessant.

Maar het verhaal is veel meer dan dit. Afwisselend krijg je het verhaal van Stan te lezen over zijn kindertijd en zijn ouders, hij draagt nog steeds de gevolgen van zijn ongelukkige jeugd. Ze zijn daarboven echter met vier personen die een taak te vervullen hebben en het verhaal gaat dus ook over hun relaties onderling maar ook over het werk dat hun samen te doen staat. Dit alles loopt niet altijd van een leien dakje.

Honderd miljoen jaar en een dag is zeker een goed geschreven en interessant boek maar het is een echte roman waarin het verhalende veel minder van belang is en dat was buiten mijn verwachting. Ik miste een duidelijke gestructureerde plot, want ook al gebeurde er toch wel wat, het verhaal zelf verdween op de achtergrond. Het was gewoon niet mijn ding dit boek maar ik kan me wel voorstellen dat anderen dit wel appreciëren en daarvan getuigen de vele goede recensies en quoteringen. Voor de liefhebbers dus maar dit boek was aan mij niet besteed.

Uitgeverij: Oevers (2022) - 223 blz.

Oorspronkelijke titel: Cent millions d'années et un jour

Vertaling: Gertrud Maes en Martine Woudt

De Beer en de Nachtegaal - Katherine Arden

Een duister en magisch sprookje voor volwassenen

In een dorp op het randje van de wildernis in het noorden van Rusland, waar de ijskoude wind blaast en het altijd lijkt te sneeuwen, vertelt een oude min sprookjes over de Winterkoning. Verhalen over oude magie verboden door de kerk.

Maar voor het jonge, wilde meisje Vasja zijn het meer dan alleen verhalen. Alleen zij ziet de geesten rondom het huis die haar beschermen. Alleen zij voelt de groeiende krachten van een duistere vorm van magie in het bos...

****

Katherine Arden (Austin, Texas, 1987) studeerde twee jaar in Moskou en terug in Vermont specialiseerde ze zich in Franse en Russische literatuur. Ze woonde ook in Frankrijk en Hawaï en nu in Vermont. De Beer en de Nachtegaal is haar debuutroman en het eerste deel in de Winternacht-trilogie, de serie speelt in het Middeleeuwse Rusland en is een fictief verhaal met wat al dan niet aangepaste historische feiten, een winters sprookje vol magie en duistere wezens.

Dit boek belandde op mijn leeslijst om ook nog eens een ander genre te proberen, dit kan tegenvallen maar evengoed meevallen en dat was hier het geval. Ik betrapte me er op dat ik altijd veel zin had om verder te lezen na een leesstop, een mens kan uiteraard niet altijd aan het lezen zijn, er moet soms ook nog eens iets anders gedaan worden. Maar een dikke meevaller dus en de twee volgende boeken staan ondertussen ook op de leeslijst.

Het verhaal begint iets voor de geboorte van Vasja en vertelt haar verhaal tot ver in haar tienerjaren. Ze merkt dat ze toch enigszins anders is dan de rest van haar dorp en al helemaal omdat ze een meisje is, van gelijkheid tussen de seksen was toen echt helemaal geen sprake, we bevinden ons immers in de Middeleeuwen en in Rusland dan nog. Ze ontdekt dat ze zich niet ondergeschikt wil of kan voelen maar dat ze daardoor ook buiten haar gemeenschap komt te staan, enkel bij haar familie vindt ze enige aansluiting op haar stiefmoeder na dan, haar moeder overleed immers bij haar geboorte. Maar ze blijkt een échte dochter van haar moeder en zelfs grootmoeder te zijn, ze bezit krachten die ze langzamerhand ontdekt maar die zeker nog niet op volle kracht zijn gekomen.

De strijd die ze moet voeren tegenover haar gemeenschap en zelfs tegenover haar familie is niet gemakkelijk maar ze groeit hier in, daardoor is het ook een beetje een volwassenwordingsverhaal maar het is voornamelijk toch een spannend en zelfs actieverhaal geworden dat je geen minuut moet vervelen. Naarmate het verhaal vordert leer je de geheimzinnige krachten en wezens kennen en je kan niet anders dan zeggen dat de auteur dit zeer fantasievol gedaan heeft.

De Beer en de Nachtegaal is een mooi en spannend verhaal dat toch ook een beetje gestoeld is op een historische Russische periode maar wel met enkele verhaaltechnische aanpassingen. Je leert dus een beetje bij maar het is toch vooral een mooi verhaal waar je niet anders dan leesplezier aan kan beleven.

Uitgeverij: Luitingh-Sijthoff (2017) - 349 blz.

Oorspronkelijke titel: The Bear and the Nightingale

Vertaling: Inge Boesewinkel

De poppenmeester - Sam Holland

Hij houdt je in de gaten

Hij neemt je leven over

Op een schijnbaar doodgewone maandagochtend komt een man onder de wielen van een locomotief terecht. Het lijkt een duidelijk geval van zelfmoord. Inspecteur Cara Elliot wordt naar de plaats delict geroepen en zet haar vraagtekens bij het sterfgeval. Ze haalt haar broer, ex-rechercheur Nate Griffin, over om te helpen, maar hij heeft zijn eigen problemen.

Dan volgen er meer opmerkelijke sterfgevallen: een schizofrene man, een vrouw die haar dementerende moeder verzorgt en een slachtoffer van verkrachting. Heeft iemand hen de dood ingejaagd? En wat hebben ze met elkaar gemeen? Kunnen Cara en Nate de waarheid achterhalen voordat er meer slachtoffers vallen?

****

Sam Holland noemt zichzelf 'serial killer nerd', ze had altijd al een fascinatie voor het kwaad. Het resultaat is dat ze in 2022 startte met de Major Crime series waarvan De echoman, de eerste is, De poppenmeester de derde en dit jaar verschijnt de vijfde. Onder andere namen publiceerde ze echter al boeken van 2018.

Het tweede boek in de serie, De 20, las ik al eerste en achteraf gezien bleek dit niet zo heel erg dat ik haar eerste niet las omdat er andere spelers aan zet waren en er slechts wat verwijzingen waren naar haar eerste. Bij dit derde boek was het absoluut wel een groot voordeel dat De echoman al op mijn gelezen lijst staat, we zien hier immers dezelfde personages terug uit dit eerste boek en dit boek sluit er inhoudelijk op aan.

Sam Holland heeft er een origineel verhaal van gemaakt met verrassende plotwendingen ook al is het niet altijd even spannend. Ook wat betreft gruwelijkheid heeft ze zich serieus ingehouden. Er is wel een betere inhoudelijke uitwerking van het verhaal en dat geldt ook voor de psychologische uitdieping, zowel wat betreft het verhaal als de personages. Cara Elliot en Nate Griffin hebben elk hun persoonlijke problemen en ook hun verhouding onderling wordt onder de loep genomen. Hun setting in het rechercheursteam kent wat problemen maar ook deze horde wordt zo langzamerhand genomen. Aan het einde blijken ze een mooi team te vormen dat je zeker wil terugzien.

De poppenmeester is een zeer goed derde deel geworden met een interessante plot en verrassende wendingen en heeft een zeer goede psychologische uitdieping. Je wordt onmiddellijk in het verhaal getrokken ook al verliep het voor een deel redelijk traag maar er was zoveel afwisseling dat je er helemaal in bleef. Meer naar het einde toe werd het dan wel super spannend. Een zéér mooi derde deel in een heel goede serie dat doet verlangen naar meer, en dat komt goed.

Eerder: De 20, De echoman

Uitgeverij: HarperCollins (2024) - 394 blz.

Oorspronkelijke titel: The Puppet Master

Vertaling: Ingrid Zweedijk