Petite - Edward Carey

In 1761 wordt in de Elzas een klein, onooglijk meisje geboren: Marie Grosholtz, die al snel de bijnaam 'Petite' krijgt. De zonderlinge Zwitserse anatoom dr. Curtius neemt haar onder zijn hoede en brengt haar de beginselen van het werken met was bij. Het lot brengt de arts en zijn leerling naar de onderbuik van Parijs, waar ze hun bijzondere creaties voor het eerst tentoonstellen. De Franse Revolutie staat voor de deur, maar het volk komt in groten getale de wassen hoofden van beroemde en beruchte Fransmannen van dichtbij bekijken. De wereld van was blijkt een gouden toekomst te hebben.

Van de straten prerevolutionair Parijs tot aan het hof van Versailles; Petite vertelt het onvergetelijke levensverhaal van een wonderlijk, klein meisje voor wie niemand een stuiver gaf maar dat uitgroeide tot de beroemdste vrouw die de wereld in beelden wist te vangen: Madame Tussaud.

*****

Edward Carey (North Walsham, Engeland, 1970) is beeldend kunstenaar en schrijver. Hij studeerde drama aan de Hull University, schreef verschillende toneelbewerkingen en eigen toneelstukken en is docent creative writing aan de University of Texas en de University of Iowa. Edward Carey werkte na zijn studie bij Madame Tussauds in Londen waar hem haar levensverhaal ter ore kwam. Het kostte hem vijftien jaar om het neer te pennen omdat hij ook de illustraties maakte die vaak niet aansloten op het verhaal en wat eerst in orde gebracht moest worden. Petite is zijn eerste in het Nederlands vertaalde roman, zijn eerste verscheen in 2000.

Petite is een historische roman waarin we Anne Marie Grosholtz, later Madame Tussaud, leren kennen vanaf haar geboorte tot aan haar dood maar voornamelijk tot ze vrijgelaten wordt uit de gevangenis waarin ze belandde tijdens de Franse Revolutie en dus nog een tijd vooraleer ze naar Londen verhuisde waar haar succesverhaal begon. De auteur heeft zich gebaseerd op historische gebeurtenissen en echte personen maar informatie over de persoonlijke feiten waren eerder schaars, vaag en onbetrouwbaar en dus heeft hij er zelf verhalen van gemaakt. En dat heeft hij met verve gedaan. In het begin moest je er wat inkomen maar eenmaal het zover was, was er geen stoppen meer aan en werd je helemaal in het verhaal gezogen. En ook al was er toch wel wat kommer en kwel, Carey slaagt er in om het op een luchtige manier te vertellen, met humor zelfs.

Maar ook de geschiedenis van Parijs zoals ten tijde van de Franse Revolutie, het leven aan het hof in Versailles alsook het leven in de stad en op straat beschrijft hij uitvoerig, op een levendige manier zodat je het helemaal voor je ziet. Er waren toch een aantal dingen die verrasten, zoals bijvoorbeeld dat bedienden wel eens in kasten woonden en sliepen tot ze opgeroepen werden. En de manier waarop de koninklijke familie zich moest te kijk stellen voor mensen, onverwachte feitjes die zeer tot de verbeelding spreken.

Petite was een onverwacht pareltje van een boek. Zowel het historische als het roman deel heeft Edward Carey zeer goed weten te verhalen. Er zitten ook een heleboel mooie schetsen doorheen heel het boek zodat het nog visueler werd dan het al was, het is dus ook een mooi boek met een prachtige cover. Een boeiend levensverhaal met een interessant tijdsbeeld en vlot en humorvol geschreven. Deze historische roman kan ik iedereen aanbevelen.

Uitgeverij: Ambo|Anthos (2019) - 443 blz.

Oorspronkelijke titel: Little

Vertaling: Karina van Santen

Doodgewoon - Peter James

Geen lijk

Geen spoor

Geen misdaad?

Niall en Eden Paternoster hebben zo hun vaste gewoontes, dus ook deze zondag maken ze een mooie, lange autorit. Op weg naar huis stoppen ze bij de lokale supermarkt, waar Niall wacht in de auto terwijl eden boodschappen doet.

Maar deze zondag blijkt anders te verlopen dan alle andere hiervoor. Eden komt niet terug uit de supermarkt. En ze wacht Niall ook niet thuis op. Geen van hun vrienden of familie heeft iets van haar vernomen. Ze is vermist, zonder enig spoor.

Niall wordt gearresteerd als verdachte bij haar verdwijning, of haar mogelijke dood. Inspecteur Roy grace realiseert zich al snel dat niets is wat het lijkt in deze zaak...

***

Peter James (Brighton, 1948) is met dit boek reeds aan zijn 17e Roy Grace-thriller toe en zoals steeds spelen ze in zijn geboortestad. Hij was naast auteur ook filmproducent en dat is te merken aan zijn boeken die zeer filmisch geschreven zijn en ook effectief verfilmd zijn.

De auteur heeft in dit boek een originele plot bedacht welke in eerste instantie verrassend was. Naarmate je echter verder in het boek kwam, begon je toch dingen te vermoeden en was het verrassende er een beetje af. Daarnaast heeft Peter James ook plaats ingeruimd voor een tweede verhaallijn die over zijn persoonlijke levenssfeer gaat en een maatschappelijk thema aankaart waar over nagedacht kan worden, dit was zeker wel verrassend en interessant.

Door deze afwisseling en de iets wat trage opbouw van de misdaadverhaallijn is er wel geknibbeld aan de spanningsboog, juist aan het einde knalde het verhaal, op zijn Amerikaans een beetje voor de goede verstaander.

Doodgewoon is een misdaadverhaal zoals het betaamt en leest zoals de meeste boeken van Peter James, vlot dus, in geen tijd haal je het einde van het boek en als ontspanning is dit dus top. Hij blijft een van mijn favoriete auteurs.

Eerder: Op sterven na dood, Ten dode opgeschreven, Doodskus, Dodemansrit, Perfectie, Schijndood, Doodsklok, Als de dood, Tot in de dood, Dodelijke affaire, Doodsangst, Ultiem bewijs, Een date met de dood, Een dodelijke gok, Doodvonnis

Uitgeverij: De Fontein (2025) - 377 blz.

Oorspronkelijke titel: Left You Dead

Vertaling: Lia Belt

Denken als een berg - Aldo Leopold

Een jaar rond op de zandgronden

In deze meeslepende, nog altijd actuele klassieker uit 1948 beschrijft Aldo Leopold het leven en de natuur om hem heen. Hij neemt ons mee door de seizoenen en toont aan de hand van concrete voorbeelden hoe alles met alles is verbonden.

Hij nodigt ons uit om onze diepe band met de natuur te onderkennen. "Op de dag dat we de aarde zien als een gemeenschap waartoe wij behoren, zullen we misschien met liefde en respect met haar omgaan." Met dit boek legde Leopold de filosofische basis van wat we nu 'milieu-ethiek' noemen.

Aldo Leopold (Burlington, Iowa, 1887-1948) was een Amerikaans bosbeheerder, ecoloog, natuurbeschermer en auteur. Hij studeerde in 1909 af aan de Yale Forest School waarna hij bij de United States Forest Service ging werken en zo rolde hij in het jachtbeheer, later werkte hij aan de vorming van wildernisgebieden. Zijn visie op de jacht en wildernis veranderden grondig doorheen de jaren wat ook te lezen is in dit boek. Hij was hoogleraar aan de University of Wisconsin en werd een invloedrijk figuur in de ontwikkeling van de moderne milieu-ethiek en de beweging voor de bescherming van wildernisgebieden.

Er zijn drie grote delen in het boek. Vooreerst 'Het jaar rond op de zandgronden' waarin hij maand per maand beschrijft wat er zoal te zien is op hun weekendverblijf in Wisconsin, de 'hut' zoals ze zelf zeggen en een voormalige boerderij. Er komt heel wat aan bod wat betreft de bomen die er staan, de planten en dieren en hun onderlinge relaties. Zo ontdekt hij dat ze vaak in symbiose met elkaar leven en dit door te bestuderen wat hij ziet, in de bossen en op het land.

In deel twee 'Schetsen van her en der' lees je hoe Leopold door voorvallen en wat hij ziet langzamerhand zelf bijleert en evolueert gedurende zijn veertigjarige loopbaan. Hij ontwikkelt een ecocentrische en holistische visie over mens en natuur, hoe ze zich tot elkaar verhouden of één zijn en ook daarmee is hij zijn tijd ver vooruit. Bij het lezen van dit boek bedenk je je dikwijls dat dit boek ook nu nog geschreven had kunnen worden, voor een bijna 80 jaar geleden geschreven boek klinkt het zéér actueel.

In het derde deel 'Aanzet tot milieu-ethiek' komt meer de filosofische benadering aan bod en licht hij een aantal ideeën toe. Hij is wat een ecosoof of milieufilosoof genoemd wordt, ecoloog en filosoof tegelijk. Aldo Leopold trekt van leer tegen de pure economische benadering van natuur en dier welke tot op heden toch nog altijd de voornaamste manier van het kijken is. En dit geldt ook voor de manieren van bosbeheer, hij pleit voor een holistische benadering.

Denken als een berg mag dan wel een 80 jaar oud boek zijn maar het is absoluut nog een zeer actueel boek. En daarbij is de auteur ook een heel vlotte schrijver, zeer beeldend waardoor hij soms grappig uit de hoek komt, de vergelijkingen die hij maakt, zijn om duimen en vingers van af te likken, het is een boek dat zich dus ook nu nog heel erg goed laat lezen. Ook interessant is dat je zijn eigen evolutie te weten komt en zijn veranderende manier van kijken. Natuur verandert en niet in het minst door toedoen van de mens, ook dit beschrijft hij uitbundig en is zeer interessant om lezen. Dit boek is absoluut een aanrader, boeiend en het leest dus ook nog eens vlot.

Uitgeverij: Noordboek (2025) - 293 blz.

Oorspronkelijke titel: A Sand County Almanac; And Sketches Here and There (1949)

Vertaling: Joris Capenberghs

Essays: Johan Braeckman & Hans Van Dyck

Er werd eens - Britt Bakker

'Spring!' herhaalde mijn achternicht en ze maakte een onweerstaanbare atletische spagaat. Met een grote zuigende beweging plopte ik los van mijn familie en sprong. Helemaal vrij, aan alle kanten van mijn lichaam onaangeraakt, dreef ik in de koude open zee. Voor het eerst in mijn leven was ik planktonisch.

Er werd eens neemt de lezer mee naar het prilste begin van ons bestaan. Een tijd waarin bacteriën op wonderlijke wijze de basis voor de wereld schiepen zoals we die vandaag kennen. Met één been in de wetenschap en het andere in de fictie, haalt Britt Bakker herinneringen op van een paar miljard jaar geleden.

***

Britt Bakker is Nederlandse maar ze bleef na haar studie aan het KASK in België wonen, in de Vlaamse Ardennen waar ze samen met haar vriend een bioboerderij heeft waar ze cider maken van fruit uit de buurt en ze een eigen boom- en wijngaard hebben. Het microbieel leven fascineert haar mateloos en dit resulteerde onder andere in het boek Er werd eens. Daarnaast is ze actief als actrice en schrijver.

Dit is absoluut een heel origineel boek met verrassende protagonisten: bacteriën. Doorheen een fictief verhaal waarin het ik-personage vertelt wat ze meemaakt doorheen de miljarden jaren van het bestaan van onze planeet. Vooreerst was er de grote Big Bang, het allereerste begin en waarna uiteindelijk het eerste eencellige leven voortkwam, de allereerste voorouder van bacteriën en archaea en van daaruit al het leven op aarde, de biologische Big Bang. De auteur neemt je dus mee op een fascinerende reis doorheen de ontstaansgeschiedenis van het leven op onze planeet en dan voornamelijk naar de periode van 3 miljard tot 1.5 miljard jaar geleden om dan in vogelvlucht te eindigen in het nu, bij de mens.

Het voornaamste dat duidelijk wordt, is dat er veel, maar dan ook echt heel veel jaren nodig waren om tot het leven te komen waar we nu staan en dat de huidige situatie slechts een speldenprikje is op heel deze tijdslijn. Dit heeft Britt Bakker op een hele visuele manier weten te vertellen waardoor je toch enigszins een zicht krijgt op de materie ook al vallen er toch heel wat wetenschappelijke termen. Maar deze weet je daardoor toch redelijk goed te plaatsen ook al ben je een leek. En de rol van bacteriën is absoluut nog niet uitgespeeld, integendeel, er zou zonder bacteriën gewoon geen leven zijn, ook dát wordt duidelijk bij het lezen van dit boek.

Er werd eens is een zeer interessant non-fictie boek dat op een fictieve manier verteld is en dat je kan verwonderen en verrassen. Britt Bakker heeft het op een heel leuke, vlotte en humoristische manier geschreven, je leert er iets van bij en tegelijk wordt je goed vermaakt. Een amusant boek.

Uitgeverij: Borgerhoff & Lamberigts (2025) - 189 blz.

Het meisje in de toren - Katherine Arden

Vasilisa groeide op aan de rand van de Russische wildernis, waar de sneeuw zich huizenhoog ophoopte en waar er waarheid school in de sprookjes die rond het vuur werden verteld. Vasilisa's gave om te zien wat anderen niet zien trok de aandacht van Morozko - Vorst, de winterdemon uit de verhalen - en samen redden zij Vasilisa's volk van de ondergang. Maar omdat ze anders is dan de anderen, wordt ze door haar eigen mensen voor heks uitgemaakt.

Na te zijn weggejaagd uit haar huis heeft Vasilisa nog maar twee opties: trouwen of het klooster in. Een onmogelijke keuze, en dus kiest ze voor het avontuur. Verkleed als jongen trekt ze eropuit op haar schitterende hengst Solovey.

Als Vasilisa echter een stel bandieten te slim af is, verandert alles. De grootvorst van Moskou roemt haar heldendaden, en plots wordt Vasilisa weer herenigd met haar zus en broer, die nu deel uitmaken van de vriendenkring van de vorst. Maar als ze er aan het hof achter komen dat ze eigenlijk een meisje is, zal dat grote gevolgen voor haarzelf en haar familie hebben. voordat ze zich kan bevrijden uit het web van Moskouse intriges - en terwijl Morozko met mogelijk onbetrouwbaar advies komt - wordt Vasilisa geconfronteerd met een gevaar dat heel Moskou bedreigt.

****

Katherine Arden (Austin, Texas, 1987) studeerde in Moskou en met daarbij later nog een specialisatie in Franse en Russische literatuur is de interesse in de Russische cultuur duidelijk. Deze Winternacht-trilogie speelt dan ook in het Middeleeuwse Rusland en er is heel wat van deze cultuur in verwerkt alsook sprookjes die daaruit voortkwamen. Het meisje in de toren is het tweede deel en dit is meer nog dan het vorige deel een verhaal vol actie, magie en duistere wezens maar tevens ook een verhaal over mensen.

Het verhaal vervolgt dadelijk waar het vorige boek geëindigd is, bij de vlucht van Vasilisa uit haar geboortedorp. Er zijn weer wat demonen en kleine huis- of badhuisgeesten die Vasilisa omwille van haar gave kan zien, een erfenis van haar moeder en grootmoeder. Morozko is de wintergod, vorstdemon, god van de dood en de tweelingbroer van de Beer en van hem krijgt ze de broodnodige hulp want af en toe verkeert ze in wel heel penibele situaties.

De algemene tijdsgeest waarin het verhaal zich afspeelt, is er eentje van tegenstellingen en extremen en dit op heel wat vlakken. Vooral de ondergeschikte positie van vrouwen is degoutant te noemen maar evengoed het machtsmisbruik, vrouwen, ondergeschikten, armen, ze krijgen het dikwijls voor hun kiezen waardoor er duchtig getrapt werd op mijn rechtvaardigheidszieltje. Zoveel onrecht en ongelijkheid zorgde er meer dan eens voor dat ik zo in het boek zou duiken om ze het daar eens gaan te zeggen, het toont aan hoe hard je meeleeft met Vasilisa en anderen die onrecht aangedaan worden.

Het meisje in de toren is een heel goed vervolg dat voor heel wat leesplezier zorgt, vlot leest en soms is het ook grappig, op het slapstickachtige af, zeker als de huis- of badhuisgeesten aan bod kwamen, altijd tof. Ook was er heel veel actie waardoor het vaak spannend werd. Laat deel drie maar komen.

Eerder: De Beer en de Nachtegaal

Uitgeverij: Luitingh-Sijthoff (2018) - 373 blz.

Oorspronkelijke titel: The Girl in the Tower

Vertaling: Inge Boesewinkel

Rimpeling - Bibi Dumon Tak

Marthe viel omdat ze het leven van een langpootmug wilde redden. Na die dodelijke val blijft haar huis aan de rand van het bos verweesd achter. Alleen de insecten, de muizen en haar spullen wisten wie ze was. Als haar huis wordt opgeruimd krijgen we Marthes verhaal te horen. Hoe meer spullen er worden aangewezen, hoe completer ze wordt. Aan de hand van de stoel, de tafel, de kast en het bed kom je erachter wie Marthe was. Niets bijzonders, zou Marthe er zelf over hebben gezegd.

*****

Bibi Dumon Tak (Rotterdam, 1964) is een Nederlandse schrijfster van boeken voor kinderen en vooral non-fictie, maar ze heeft ondertussen ook enkele boeken voor volwassenen. Dieren spelen een grote rol in haar boeken en zo ook in dit dunne boekje voor volwassenen.

De eerste bladzijde: 'De langpootmug / Marthe / viel.' Toch een schitterende manier om te beginnen? Verder bestaat het boek uit vele korte hoofdstukken met kleine fijne tekeningetjes, soms zelfs over de tekst. Ook al een zeer goede vondst, het maakt het boek 'af', eenvoudig maar zó mooi!

Eenvoud is trouwens een term die je voor het hele boek kan bezigen in de positiefste zin van het woord, het boek doet je vertragen en met andere ogen naar de dingen kijken. En op deze manier leer je het verhaal van Marthe kennen, subtiel, er wordt niets écht uitgesproken en toch zegt het verhaal veel. Op deze manier is het in feite een kunstzinnig boek, inhoudelijk én uiterlijk.

Rimpeling is een verrassend en zeer mooi boek gebleken met gedachten om toch eens over na te denken, mocht je willen. Bibi Dumon Tak slaagt er in om in heel erg weinig bladzijden de lezer te grijpen, subtiel, als een rimpeling en te ontroeren. Kunst in boekvorm.

Eerder: In een groen knollenland, Vandaag houd ik mijn spreekbeurt over de Anaconda

Uitgeverij: De Geus (2024) - 77 blz.

Het woud der verwachting - Hella S. Haasse

Het leven van Charles van Orléans

De roman volgt het levensverhaal van de edelman Charles van Orléans (1394-1465) tijdens de machtsstrijd tussen de concurrerende huizen van Bourgondië en Orléans en de Honderdjarige Oorlog tegen Engeland. Charles werd gevangengenomen en vijfentwintig jaar lang opgesloten in de Londense Tower, waar hij zijn gedichten begon te schrijven.

Haasse laat in beeldende scènes de middeleeuwse banketten en jachtpartijen, de intriges en de hoofse élégance herleven.

****

Hella S. Haasse (Batavia, 1918-2011) groeide op in het toenmalige Nederlands-Indië met afwisselend periodes in Nederland. Na haar middelbare studies verhuisde ze naar Nederland om daar Scandinavische taal- en letterkunde te studeren in Amsterdam maar na drie jaar stopte ze haar studie en begon ze met een opleiding aan de Amsterdamse Toneelschool. Door haar liefde voor toneel en literatuur begon ze te toneelstukken en poëzie te schrijven. In 1948 brak ze door als auteur met de novelle Oeroeg dat ze schreef als Boekenweekgeschenk en dat één van haar bekendste werken is, ook haar historische roman Het woud der verwachting uit 1949 is in vele herdrukken verschenen. Ze is een van de meest gelezen Nederlandse schrijvers in het buitenland en heeft talloze prijzen op haar naam staan. Haar oeuvre is omvangrijk, divers en vernieuwend.

Het woud der verwachting is op en top een historische roman. Je krijgt een zeer levendig beeld van de 70 jaren dat het boek bestrijkt, letterlijk van de geboorte van Charles van Orléans in 1394 tot zijn sterven in 1465. We krijgen de Honderdjarige Oorlog voorgeschoteld en deze oorlog domineert zo goed als het hele leven van Charles d'Orléans. Na de moord op zijn vader in 1407 moet hij immers diens taken overnemen en wordt hij een van de belangrijke feodale heren van Frankrijk. Hij moet zich bezig houden met de politieke strijd tussen de verschillende partijen wat hem eigenlijk niet goed af gaat.

Haasse heeft deze strijd uitvoerig beschreven maar ze heeft er dan een roman van gemaakt met Charles als spilfiguur. Ze heeft de man als persoon heel erg goed weten te treffen, op politiek niveau maar zeker ook op persoonlijk niveau, hij komt helemaal tot leven. Het is geen dun boek en je hebt wel wat tijd nodig om hem te lezen maar ik moet zeggen dat tegen het einde en bij het dichtklappen, ik een beetje een heimwee-gevoel begon te ontwikkelen, je vertoeft als lezer immers helemaal in zijn persoonlijke sfeer, zo voelde ik dat toch en dat is me nog niet vaak overkomen.

Het woud der verwachting was ik verschillende malen als tip tegengekomen waardoor het op mijn leeslijst beland was. Het heeft toch even geduurd tijdens het lezen vooraleer ik er voeling mee kreeg, soms las het heel erg vlot maar dan waren er weer gedeelten waar ik me toch wat doorheen moest worstelen. Maar uiteindelijk begon het dan toch onder mijn huid te kruipen. Het boek is meer dan 75 jaar geleden geschreven en dat voel je toch wel wat maar niet zoveel als je zou denken. Het historische aspect was heel erg interessant en de fictieve kant van het boek kan zeker ook bekoren. Een aanrader voor de liefhebbers.

Uitgeverij: Querido (1990, vijftiende, licht herziene, druk) - 592 blz.

Oorspronkelijke uitgave: Querido (1949)