Geschenken van het krentenboompje - Robin Wall Kimmerer

Wat de natuur ons leert over geven en nemen

In Geschenken van het krentenboompje gaat botanicus Robin Wall Kimmerer dieper in op de thema's van haar bestseller Een vlecht van heilig gras en verkent ze de geschenkeconomie, die is gebaseerd op wederkerigheid en overvloed. Aan de hand van rijke beschrijvingen van de natuur, waaronder de oogst van de bessen van het krentenboompje, laat Kimmerer zien hoe we wederzijdse relaties met de natuur en elkaar kunnen opbouwen. Met haar reflecties prikkelt ze lezers om anders naar consumptie te kijken en inspireert ze tot een bewuster en respectvoller gebruik van hulpbronnen.

Robin Wall Kimmerer (Upstate New York, 1953) stamt af van de Potawatomi een inheemse gemeenschap in de Verenigde Staten. Ze is professor in bosecologie, botanicus en ze gebruikt haar wetenschappelijke kennis maar ook inheemse kennis in haar werk. Ze is auteur van wetenschappelijke artikelen en boeken en geeft lezingen. Ze zet zich in voor de aarde en de natuur met een grote dankbaarheid en respect voor wat deze ons geven.

In dit kleine boekje werkt ze haar visie uit over de geschenkeconomie. Eerder las ik al Een vlecht van heilig gras van haar en ook hierin had ze het erover. Ze maakt gebruik van de wetenschap maar hier voornamelijk van haar kennis die ze overgedragen kreeg via haar gemeenschap maar zeker ook van haar ervaringen met mensen die ze mocht ontmoeten en die haar volop inspireerden en nog steeds doen. Er straalt liefde uit dit boekje maar dat neemt niet weg dat ze op een Westerse manier de manier ook probeert uit te leggen. Daar heeft ze het zelf moeilijk mee, ze is immers botanicus en geen economiste, maar daardoor klinkt het net zeer begrijpelijk, het boek is natuurlijk bedoeld voor een ruim publiek.

Geschenken van het krentenboompje is een liefdevol boek maar het is meer dan dat, het doet je ruim nadenken over de stappen die jezelf zou kunnen nemen of misschien al neemt voor een respectvolle houding tegenover de aarde en natuur. En je wordt er dan zelf ook nog beter van omdat je op persoonlijk vlak groeit naar een liefdevolle en duurzame aanwezigheid op deze aarde mét de natuur en anderen. De geschenkeconomie is een prachtig streven waarvan ieder van ons zeker al mee in aanraking is gekomen, denk bijvoorbeeld maar aan de bibliotheek en aan de boekenkastjes die overal verschijnen. Een fantastisch boekje en ook heel mooi vormgegeven met zeer mooie illustraties van John Burgoyne, een prijzenwinnend illustrator. Je kan niet anders dan je te laten inspireren door dit boekje.

Eerder: Een vlecht van heilig gras

Uitgeverij: Altamira (2025) - 119 blz.

Oorspronkelijke titel: Serviceberry

Vertaling: Nicole Seegers

Witte vleugels, zwarte vleugels - Sue Monk Kidd

Voor haar elfde verjaardag krijgt Sarah het tienjarige slavenmeisje Hetty 'Handful' cadeau. Er ontstaat een gecompliceerde maar hechte vriendschap, die hun levens zal beïnvloeden. Gedurende vijfendertig jaar worden de meisjes gevolgd op hun levensweg. Ze worden geconfronteerd met verdriet, hoop, geschonden vertrouwen, onbeantwoorde liefde en haat. Hetty weet haar kracht en levenslust te behouden, terwijl Sarah de moed vindt om zich samen met haar jongere zus Angelina in te zetten voor de afschaffing van de slavernij en de rechten van de vrouw.

***

Sue Monk Kidd (Sylvester, Georgia, 1948) begon te schrijven nadat een essay van haar dat ze voor een schrijfcursus geschreven had, werd gepubliceerd. Ze schreef vanaf 1988 een zestal non-fictieboeken en in 2001 verscheen dan haar eerste roman The Secret Life of Bees. Ze schreef er in totaal vier die vaak thema's als ras, feminisme en religie behandelen. Alle drie thema's zijn in Witte vleugels, zwarte vleugels aanwezig.

Het boek is chronologisch opgebouwd en vertelt het slavernijverhaal van 1803 tot 1838 vanuit twee perspectieven. Vooreerst is er Hetty 'Handful' Grimké, het slavenmeisje en zij vertegenwoordigt samen met de andere slaven in het huishouden de kant van de slaven. De kant van de slavenhouders wordt dan verteld vanuit het personage van Sarah Grimké, een dochter van het slavenhouders gezin. Uit het nawoord blijkt dat dit verhaal gebaseerd is op ware gebeurtenissen. En dan hebben we het over de zussen Sarah en Nina Grimké en dit was verrassend. Het waren daadwerkelijk twee vrouwen die opstonden voor de rechten van de slaven en ook die van de vrouw maar zij komen in de geschiedenisboeken niet tot hun recht, zoals trouwens zovele vrouwen. Handful en de andere slaven zijn wel verzonnen personages maar wat zij meemaken is maar al te echt. Verder zijn er nog vele echte personen die voorkomen in het boek. Als historische roman kan dit boek dus tellen.

Het boek bestrijkt een redelijk grote tijdsperiode en het verhaal wordt verteld in sprongen met jaren tussen. De personages worden niet goed uitgediept en zijn tweedimensionaal. Er zijn ook grote delen van het verhaal die blijven hangen bij een enkel thema en zich voortslepen. Niettemin leest het verhaal vlot, het is ook niet zo een moeilijk verhaal dat netjes chronologisch opgebouwd is. Meer in de tweede helft van het boek begon er wat verandering in te sluipen en werd het interessanter.

Witte vleugels, zwarte vleugels geeft een heel erg goede schets van het slavernij verhaal en dit vanuit beide kanten. Verrassend was dus dat er verschillende personages in het boek daadwerkelijk bestaan hebben en dan vooral de zussen Grimké die blijkbaar voor velen een inspiratiebron waren. Als verhaal greep het boek niet echt maar historisch gezien is het wel heel interessant.

Uitgeverij: The House of Books (2014) - 431 blz.

Oorspronkelijke titel: The Invention of Wings

Vertaling: Monique de Vré

Red eerst jezelf en dan pas de planeet - Louis De Jaeger

Waarom we dringend meer egoïsten nodig hebben

Je sorteert braafjes je afval, verruilt je auto soms voor een treinrit en probeert wat minder vlees te eten. Dan lees je over oorlogen en recessies, over hoe microplastics ons drinkwater vervuilen en onze breinen rotten door sociale media. Geen wonder dat je denkt: waarom doe ik eigenlijk nog moeite?

Dezelfde machten die de aarde uitputten, ondermijnen ook onze gezondheid, vervuilen onze omgeving en vertroebelen ons oordeel. Van forever chemicals tot overmedicatie en de ontevredenheidseconomie, de moderne mens wordt systematisch vergiftigd. Maar nu het goede nieuws: je bent minder machteloos dan je denkt.

Dit boek is een hardnekkig optimistische ontgiftingskuur. Met honderden kleine en grotere ingrepen - zo klein als af en toe een raam openzetten, en zo groot als alle PFAS uit je omgeving bannen - leef je gezonder. Wie gezonder leeft, kan helderder denken. Wie helderder denkt, laat zich niet snel manipuleren. En wie zich niet laat manipuleren, brengt echte verandering teweeg, van de supermarkt tot de stembus.

Je hoeft geen martelaar te zijn om het verschil te maken.

Zelfzorg is misschien wel de grootste daad van verzet

Louis De Jaeger (Brugge, 1994) reisde vijf jaar lang de wereld rond waardoor hij in contact kwam met de verschillende wereldproblemen. Hij zocht naar oplossingen en kwam terecht in het duurzaam ondernemen met de focus op natuurlijke landbouw, landschapsontwerp, hernieuwbaar bouwen en transport. Zo richtte hij onder andere Commensalist op, een internationaal landschapsarchitectenbureau. Maar hij wil ook zoveel mogelijk mensen maar ook bedrijven en organisaties inspireren om een zo groot mogelijke positieve impact in de wereld te maken. Hij schreef eerder al twee non-fictie boeken, We eten ons dood en Ontwerp je eigen voedselbos. Hij is een veel gevraagd spreker.

In dit boek onderzoekt hij hoe we zo gezond mogelijk kunnen leven en onszelf te redden om zo mee te werken aan een duurzame planeet en dit heeft hij stap voor stap beschreven en uitgewerkt in 9 hoofdstukken. Vooreerst belicht hij een gezonde mindset, dan de gemeenschap, lucht, huishouden, bodem, dieet, het lichaam, klimaat en tenslotte de politiek. Hij belicht telkens eerst het probleem en daarna de oplossing en dit telkens op wat jij, de lezer kan doen, stap voor stap ook, met kleine ingrepen of soms iets grotere maar wel telkens haalbaar.

Louis De Jaeger heeft dit fantastisch goed beschreven met een grote positieve gedrevenheid. Als hij de problemen beschrijft, zou je zomaar een fatalistisch gevoel kunnen krijgen maar de auteur slaagt er in om dit om te zetten in een positief en hoopvol gevoel, en vooral dat jezelf als individu iets kan betekenen naar een duurzame wereld. En ondertussen leer je veel bij over de verschillende thema's.

Red eerst jezelf en dan pas de planeet is een heel interessant en goed onderbouwd en geschreven boek geworden met een zeer brede insteek. Ik kan dit boek aan iedereen aanbevelen, een dikke aanrader!

"Red eerst jezelf. De rest volgt."

Eerder: We eten ons dood

Uitgeverij: Lannoo (2026) - 293 blz.

Perfecte jacht - Helen Fields

Een heel dorp uitgemoord. Waar is de dader? De achtervolging is begonnen...

Cape Wrath is een tijdlang afgesloten geweest van de buitenwereld vanwege een sneeuwstorm. Wanneer de dochter van een inwoner het Schotse gehucht bezoekt, doet zij een lugubere ontdekking: ze treft haar moeder thuis dood aan, en in de andere huizen is het ook angstaanjagend stil. Er zijn geen tekenen van inbraak, geen overlevenden en er is geen duidelijk moordwapen. Wie heeft dit op zijn geweten, en hoe heeft de dader kunnen ontkomen?

De Schotse politie staat voor een raadsel, en Luc Callanach en Ava Turner worden op de zaak gezet. Ze komen erachter dat de moordenaar het dorp kende en elke stap zorgvuldig had voorbereid. De sneeuw verbergt verdere aanwijzingen en Luc en Ava moeten alles op alles zetten om de dader te vinden. Voordat deze weer toeslaat...

*****

Helen Fields (Romsey, Engeland, 1969) schreef uiteindelijk toch nog een thriller in de D.I. Callanagh-serie en dit dankzij de volharding van haar lezers zoals ze schrijft in haar nawoord, het is de achtste. Ondertussen heeft ze nog enkele opzichzelfstaande boeken uitgebracht en een derde in de Connie Woolwine-serie, die laatste zal binnenkort wel op mijn leesstapel terechtkomen, de boeken van Helen Fields zijn altijd heel erg spannend en zorgen voor veel leesplezier. De auteur weet immers waarover ze schrijft, ze studeerde rechten en werkte vele jaren als advocaat maar ze runt samen met haar echtgenoot ook een filmproductiemaatschappij en dit verklaart dan weer het zeer filmische karakter van haar boeken.

Ik was al onmiddellijk geïntrigeerd door de plaats waar de misdaad zich afspeelt, Cape Wrath is namelijk de plaats waar de zwaarste trail van Schotland eindigt The Cape Wrath Trail. Je bent er totaal weg van de beschaving en er heerst een ruige eenzaamheid maar het heeft dan ook fantastische landschappen, dat heb ik me laten vertellen want het is niet dat ik daar al was. Het was trouwens ook inspiratie voor delen van Game of Thrones en Middle-earth in Lord of the Rings, dat wil iets zeggen zeker?

Het verhaal heeft een erg goede plot met mooie personages en het team van Callanagh en Ava Turner is een goede mix waar je met plezier in vertoeft. De auteur weet de lezer handig naar het einde te manoeuvreren met goede plotwendingen en het leest zo vlot dat je er bent voor je het weet. En dan is er tussendoor nog de persoonlijke verhaallijn van de twee hoofdrolspelers, in het vorige boek kwam het tot een soort van einde maar Fields heeft er een 'perfect' vervolg aan weten te breien. Alleen voor hun vrienden is er dit keer weinig rol weggelegd en er is minder humor te bespeuren.

Perfecte jacht is een schitterend einde van deze heel erg goede reeks. Helen Fields is een schrijfster naar mijn hart en ik hoop nog vele boeken van haar te lezen.

Eerder: Perfecte resten, Perfecte prooi, Perfecte dood, Perfecte stilte, Perfecte misdaad, Perfecte moord, Perfecte wraak, De laatste die sterft, De schaduwman, De kliniek, Profiel M

Uitgeverij: Ambo|Anthos (2026) - 361 blz.

Oorspronkelijke titel: No One Left Alive

Vertaling: Ernst de Boer en Ankie Klootwijk

De schuilplaats - Chris Carter

Hij komt je halen. Wanneer dan ook...

Na jarenlang in een gewelddadig huwelijk te hebben gezeten verzamelt Sam Stewart eindelijk de moed om haar man voor de rechter te slepen. Nelson wordt veroordeeld, maar voordat hij de gevangenis in gaat, doet hij haar een belofte: 'Waar je ook naartoe gaat, op een dag weet ik je te vinden.' En Sam weet dat hij geen loze beloftes doet...

Sam krijgt een nieuwe identiteit, maar de angst blijft. Ze weet waartoe Nelson in staat is en dat zijn invloed veel verder reikt dan de gevangenismuren. Wat een nieuw begin had moeten zijn, verandert in een huiveringwekkend kat-en-muisspel, waarin niets is wat het lijkt...

****

Chris Carter (Brazilië, 1965) heeft nu voor de eerste maal een opzichzelfstaande thriller geschreven en dus is het niet met Robert Hunter uit de serie waarmee de auteur bekend werd. Hij beaamt zelf dat dit niet gemakkelijk is en het is inderdaad iets anders geworden maar evengoed geslaagd.

In eerste instantie leest het verhaal als een psychologische thriller of zelfs als een roman, het is niet echt spannend te noemen maar het intrigeert toch wel en het leestempo lag hoog. Een heel stuk verder in het boek ontpopt het boek zich dan tot een echte thriller en ditmaal mét spanning. En als je dan richting de ontknoping komt, ontvouwt zich een schitterende plot en volgt de ene verrassing na de andere.

De auteur schrijft in een eenvoudige en toegankelijke stijl met korte hoofdstukken en zijn personages staan geheel in functie van het verhaal zonder verdere uitdieping. Dit is ook geen must in een spannend verhaal maar wel de reden dat zijn boeken zeer vlot lezen en in sneltreinvaart, een hoge snelheidstrein dan nog wel en daar is niets mis mee.

Zoals gezegd heeft het verhaal een heel erg ingenieuze plot die prachtig om te volgen is. Lang dacht ik dat het boek vijf sterren zou krijgen maar het was diezelfde plot die uiteindelijk de vijfde ster nekte. De plot was zo sterk doorgedreven dat het uiteindelijk ongeloofwaardig werd en begon te wringen.

De schuilplaats is niettemin een sterk boek dat met veel plezier gelezen werd en in geen tijd uit was. Chris Carter is en blijft toch een van mijn favoriete auteurs.

Eerder: De Crucifix Killer, Gezicht van het kwaad, Jager in de nacht, De beeldhouwer, Een voor een, De beste vriend, Ik ben de dood, De beller, Het meesterwerk, De kamergenoot

Uitgeverij: Harper Collins (2026) - 428 blz.

Oorspronkelijke titel: Hide and Seek

Vertaling: Karin de Haas

Kongokorset - Herlinde Leyssens

Gabrielle Deman zal als eerste blanke vrouw ooit Kongo-Vrijstaat doorkruisen. Ze groeit op in het Brussel van 1900 tussen de kunstenaarsvrienden van haar vader Edmond, uitgever en boekhandelaar: oncle Théo (van Rysselberghe), oncle Maurice (Maeterlinck), Léon (Spilliaert). Maar zij droomt ervan de wereld te ontdekken.

Albert Sillye, commandant van de Force publique, is haar ticket naar Kongo. Na hun voorbarige verloving vertrekt hij naar Afrika om zijn bruidsschat bij elkaar te verdienen. Terwijl Gabrielles minutieuze voorbereidingen op een koloniale wetenschapscarrière haar naar Engeland en Frankrijk brengen, houden ze er een passionele correspondentie op na.

Op 2 juni 1904 is het eindelijk zover: samen reizen ze naar Afrika voor een huwelijksreis vol kleurrijke figuren en donkere gevaren. Kan Gabrielle er haar grenzeloze ambities vervullen? Hoever gaat ze om haar naam in de geschiedenisboeken te doen verschijnen? Wie is de Gabrielle die drie jaar later terugkeert naar het oude Europa?

***

Herlinde Leyssens (Anderlecht, 1968) studeerde taal- en letterkunde aan de universiteit van Leuven, deed een lerarenopleiding en volgde ook nog een cursus creatief schrijven net voor ze haar debuut Kongokorset uitbracht.

Het boek kan je opdelen in twee delen. Het boek start dan wel met het vertrek van de SS Anversville op 2 juni 1904 naar Congo met Gabrielle Sillye aan boord samen met haar echtgenoot Albert maar voor het vervolg van deze reis is het dan wachten tot nogal ver in het boek. Tot dan wordt het levensverhaal van Gabrielle verteld voornamelijk vanaf het jaar 1899 met haar ontmoeting met Albert Sillye. Haar droom is om wetenschapster te worden maar als vrouw is dit geen evidentie en vlot niet zoals ze zou willen. Dus stelt ze alles in het werk om toch naar Congo te kunnen reizen en daarvoor informeert ze zich en leert ze fotograferen en waagt ze zich aan taxidermie, verrassende keuzes. In dit deel lezen we echter ook over Congo zelf en dit door de ogen van Albert die voor drie jaar vertrokken is voor een derde termijn. En dit door middel van de brieven die hij schrijft aan Gabrielle, zijn verloofde. Interessante keuze van de auteur.

Deel twee is dan eindelijk de eigenlijke reis van het echtpaar naar Congo waar Albert een opdracht te vervullen heeft voor koning Leopold II. Wat een verhaal vanaf hier! Als lezer kan je niet anders dan onder de indruk zijn van deze reis en dat schitterend verteld is door de auteur, voornamelijk in proza met tussendoor dan toch nog enkele brieven van en naar het thuisfront.

Deze roman is gebaseerd op historische gegevens uit het Afrikamuseum in Tervuren. Leyssens kreeg per toeval een doos in handen met de nalatenschap van Gabrielle Deman, documenten, foto's, liefdesbrieven en krantenartikelen en dit van de allereerste vrouw die te voet door Congo trok. In het begin van het boek staat er een getekend kaartje met de reis en dit is een heel leuk detail in het boek. Het is dus een waargebeurd verhaal waarrond de auteur dan een verhaal heeft geweven.

Wat me zeker frappeerde was dat de misbruiken die ook toen al bestonden, zo weinig bekend waren. De houding tegenover de Afrikaanse bevolking vanuit de kolonialen en militairen is schrijnend, hun levens tellen niet en ze worden behandeld als objecten. Het is nu niet voor te stellen dat deze onwetendheid zo lang heeft kunnen voortduren. En als ze er dan toch iets van hoorden genegeerd werd, maar voor de meeste kolonialen was het de normale gang van zaken waar ze niet over nadachten. Dat heeft de auteur zeer goed naar voor gebracht in het boek.

Kongokorset is geen slecht boek maar ik moet zeggen dat het pas vanaf de tweede helft interessant en goed werd, ik had zelfs even getwijfeld om het aan de kant te leggen en dat zou toch spijtig geweest zijn. Leyssens heeft het boek heel mooi opgebouwd, met tijdssprongen en terugblikken en ook de brieven waren een goede stijlkeuze. Spijtig van de eerste helft van het boek dat zelfs wat saai was en dit voornamelijk door de vele brieven van Albert aan zijn 'Gabije', zijn verloofde dus. Het gaf wel een beetje een beeld van de tijdsgeest tegenover de plaatselijke bevolking maar dit deel had gerust veel beknopter gekund. Het tweede deel van het boek was dus wel heel goed en absoluut goed geschreven.

Uitgeverij: Vrijdag (2018) - 415 blz.

De wand - Marlen Haushofer

'De herinnering, het verdriet en de angst zullen blijven en ook het zware werk, zolang ik leef.'

Een vrouw staat op het punt een weekend door te brengen in de jachthut van haar nicht Luise, gelegen in een bergdal. Als Luise en haar echtgenoot na een avondje uit de volgende ochtend niet blijken te zijn thuisgekomen, gaat ze op onderzoek uit. Dan blijkt zich iets onverklaarbaars te hebben voorgedaan: het dal is door een glazen wand afgescheiden van de rest van de wereld.

In gezelschap van een hond, een koe en een kat gaat ze hard aan het werk om te overleven. Ze inventariseert de bestaande voorraden, zoekt naar een plek voor een aardappelakker, struint het bos af op zoek naar eetbare planten, ze jaagt. En ze vervreemdt van zichzelf; om niet gek te worden en grip te houden op de tijd schrijft ze. Glashelder en minutieus laat Haushofer een vrouw verslag doen van haar dagelijkse strijd met de elementen en zichzelf. Zal haar isolement ooit worden doorbroken?

****

Marlen Haushofer (Frauenstein, 1920-1970) schreef tot haar 19e verhalen, gedichten en romanhoofdstukken en na de oorlog begon ze te schrijven met de bedoeling te publiceren. Vanaf 1946 schreef ze stukken in Oostenrijkse kranten, week- en maandbladen en in 1951 kwam dan haar eerste boek uit, de novelle Das fünfte Jahr en in 1954 haar eerste roman waarmee ze succes oogstte.

Haar doorbraak kwam dan in 1963 met de roman Die Wand (De wand), waarvoor ze de Arthur Schnitzler-prijs kreeg maar ze kreeg voor haar werk meerdere onderscheidingen en prijzen. Die wand werd in 1987 vertaald door Ria van Hengel en in 2010 verscheen er een herziene vertaling. Het boek kende vele herdrukken bij verschillende uitgeverijen, de laatste in 2021 door Uitgeverij Orlando als Orlando Klassieker.

Dit boek mag dan wel al dik 60 jaar geleden verschenen zijn, het leest alsof het een recent boek zou kunnen zijn, misschien zit de vertaling daar wel voor iets tussen, dat kan ik niet beoordelen. En het was een dikke verrassing zo goed als het verhaal is, het verveelt echt nergens, steeds wil je doorlezen en het blijft interessant. Het heeft dan ook een originele plot en verrassende wendingen. De auteur blikt af en toe vooruit en je weet dus dat er iets te gebeuren staat, het zorgt voor een sterk spanningsgevoel.

Het is niet alleen een goed verhaal want uiteindelijk gaat het slechts over 1 plaats, 1 vrouw en enkele dieren zodat je je afvraagt hoe je daar een boek mee kan vullen. Marlen Haushofer poneert ook stellingen om over na te denken zoals bijvoorbeeld eenzaamheid en de waarde van het leven op zich. Ook weet ze de streek heel goed te beschrijven op een sterk filmische manier.

De wand is een verrassend goed en interessant boek gebleken dat enorm vlot leest en ik ben zeer benieuwd naar de verfilming die het boek kreeg in 2012. Het boek is alleszins een aanrader.

Uitgeverij: Van Gennep (2009) - 224 blz.

Oorspronkelijke titel: Die Wand (1963)

Vertaling: Ria van Hengel