Kongokorset - Herlinde Leyssens

Gabrielle Deman zal als eerste blanke vrouw ooit Kongo-Vrijstaat doorkruisen. Ze groeit op in het Brussel van 1900 tussen de kunstenaarsvrienden van haar vader Edmond, uitgever en boekhandelaar: oncle Théo (van Rysselberghe), oncle Maurice (Maeterlinck), Léon (Spilliaert). Maar zij droomt ervan de wereld te ontdekken.

Albert Sillye, commandant van de Force publique, is haar ticket naar Kongo. Na hun voorbarige verloving vertrekt hij naar Afrika om zijn bruidsschat bij elkaar te verdienen. Terwijl Gabrielles minutieuze voorbereidingen op een koloniale wetenschapscarrière haar naar Engeland en Frankrijk brengen, houden ze er een passionele correspondentie op na.

Op 2 juni 1904 is het eindelijk zover: samen reizen ze naar Afrika voor een huwelijksreis vol kleurrijke figuren en donkere gevaren. Kan Gabrielle er haar grenzeloze ambities vervullen? Hoever gaat ze om haar naam in de geschiedenisboeken te doen verschijnen? Wie is de Gabrielle die drie jaar later terugkeert naar het oude Europa?

***

Herlinde Leyssens (Anderlecht, 1968) studeerde taal- en letterkunde aan de universiteit van Leuven, deed een lerarenopleiding en volgde ook nog een cursus creatief schrijven net voor ze haar debuut Kongokorset uitbracht.

Het boek kan je opdelen in twee delen. Het boek start dan wel met het vertrek van de SS Anversville op 2 juni 1904 naar Congo met Gabrielle Sillye aan boord samen met haar echtgenoot Albert maar voor het vervolg van deze reis is het dan wachten tot nogal ver in het boek. Tot dan wordt het levensverhaal van Gabrielle verteld voornamelijk vanaf het jaar 1899 met haar ontmoeting met Albert Sillye. Haar droom is om wetenschapster te worden maar als vrouw is dit geen evidentie en vlot niet zoals ze zou willen. Dus stelt ze alles in het werk om toch naar Congo te kunnen reizen en daarvoor informeert ze zich en leert ze fotograferen en waagt ze zich aan taxidermie, verrassende keuzes. In dit deel lezen we echter ook over Congo zelf en dit door de ogen van Albert die voor drie jaar vertrokken is voor een derde termijn. En dit door middel van de brieven die hij schrijft aan Gabrielle, zijn verloofde. Interessante keuze van de auteur.

Deel twee is dan eindelijk de eigenlijke reis van het echtpaar naar Congo waar Albert een opdracht te vervullen heeft voor koning Leopold II. Wat een verhaal vanaf hier! Als lezer kan je niet anders dan onder de indruk zijn van deze reis en dat schitterend verteld is door de auteur, voornamelijk in proza met tussendoor dan toch nog enkele brieven van en naar het thuisfront.

Deze roman is gebaseerd op historische gegevens uit het Afrikamuseum in Tervuren. Leyssens kreeg per toeval een doos in handen met de nalatenschap van Gabrielle Deman, documenten, foto's, liefdesbrieven en krantenartikelen en dit van de allereerste vrouw die te voet door Congo trok. In het begin van het boek staat er een getekend kaartje met de reis en dit is een heel leuk detail in het boek. Het is dus een waargebeurd verhaal waarrond de auteur dan een verhaal heeft geweven.

Wat me zeker frappeerde was dat de misbruiken die ook toen al bestonden, zo weinig bekend waren. De houding tegenover de Afrikaanse bevolking vanuit de kolonialen en militairen is schrijnend, hun levens tellen niet en ze worden behandeld als objecten. Het is nu niet voor te stellen dat deze onwetendheid zo lang heeft kunnen voortduren. En als ze er dan toch iets van hoorden genegeerd werd, maar voor de meeste kolonialen was het de normale gang van zaken waar ze niet over nadachten. Dat heeft de auteur zeer goed naar voor gebracht in het boek.

Kongokorset is geen slecht boek maar ik moet zeggen dat het pas vanaf de tweede helft interessant en goed werd, ik had zelfs even getwijfeld om het aan de kant te leggen en dat zou toch spijtig geweest zijn. Leyssens heeft het boek heel mooi opgebouwd, met tijdssprongen en terugblikken en ook de brieven waren een goede stijlkeuze. Spijtig van de eerste helft van het boek dat zelfs wat saai was en dit voornamelijk door de vele brieven van Albert aan zijn 'Gabije', zijn verloofde dus. Het gaf wel een beetje een beeld van de tijdsgeest tegenover de plaatselijke bevolking maar dit deel had gerust veel beknopter gekund. Het tweede deel van het boek was dus wel heel goed en absoluut goed geschreven.

Uitgeverij: Vrijdag (2018) - 415 blz.

De wand - Marlen Haushofer

'De herinnering, het verdriet en de angst zullen blijven en ook het zware werk, zolang ik leef.'

Een vrouw staat op het punt een weekend door te brengen in de jachthut van haar nicht Luise, gelegen in een bergdal. Als Luise en haar echtgenoot na een avondje uit de volgende ochtend niet blijken te zijn thuisgekomen, gaat ze op onderzoek uit. Dan blijkt zich iets onverklaarbaars te hebben voorgedaan: het dal is door een glazen wand afgescheiden van de rest van de wereld.

In gezelschap van een hond, een koe en een kat gaat ze hard aan het werk om te overleven. Ze inventariseert de bestaande voorraden, zoekt naar een plek voor een aardappelakker, struint het bos af op zoek naar eetbare planten, ze jaagt. En ze vervreemdt van zichzelf; om niet gek te worden en grip te houden op de tijd schrijft ze. Glashelder en minutieus laat Haushofer een vrouw verslag doen van haar dagelijkse strijd met de elementen en zichzelf. Zal haar isolement ooit worden doorbroken?

****

Marlen Haushofer (Frauenstein, 1920-1970) schreef tot haar 19e verhalen, gedichten en romanhoofdstukken en na de oorlog begon ze te schrijven met de bedoeling te publiceren. Vanaf 1946 schreef ze stukken in Oostenrijkse kranten, week- en maandbladen en in 1951 kwam dan haar eerste boek uit, de novelle Das fünfte Jahr en in 1954 haar eerste roman waarmee ze succes oogstte.

Haar doorbraak kwam dan in 1963 met de roman Die Wand (De wand), waarvoor ze de Arthur Schnitzler-prijs kreeg maar ze kreeg voor haar werk meerdere onderscheidingen en prijzen. Die wand werd in 1987 vertaald door Ria van Hengel en in 2010 verscheen er een herziene vertaling. Het boek kende vele herdrukken bij verschillende uitgeverijen, de laatste in 2021 door Uitgeverij Orlando als Orlando Klassieker.

Dit boek mag dan wel al dik 60 jaar geleden verschenen zijn, het leest alsof het een recent boek zou kunnen zijn, misschien zit de vertaling daar wel voor iets tussen, dat kan ik niet beoordelen. En het was een dikke verrassing zo goed als het verhaal is, het verveelt echt nergens, steeds wil je doorlezen en het blijft interessant. Het heeft dan ook een originele plot en verrassende wendingen. De auteur blikt af en toe vooruit en je weet dus dat er iets te gebeuren staat, het zorgt voor een sterk spanningsgevoel.

Het is niet alleen een goed verhaal want uiteindelijk gaat het slechts over 1 plaats, 1 vrouw en enkele dieren zodat je je afvraagt hoe je daar een boek mee kan vullen. Marlen Haushofer poneert ook stellingen om over na te denken zoals bijvoorbeeld eenzaamheid en de waarde van het leven op zich. Ook weet ze de streek heel goed te beschrijven op een sterk filmische manier.

De wand is een verrassend goed en interessant boek gebleken dat enorm vlot leest en ik ben zeer benieuwd naar de verfilming die het boek kreeg in 2012. Het boek is alleszins een aanrader.

Uitgeverij: Van Gennep (2009) - 224 blz.

Oorspronkelijke titel: Die Wand (1963)

Vertaling: Ria van Hengel

De zerk - Louis van Dievel en Britt Droog

 

'Wie lest lacht, best lacht, Francine.'

Op de begraafplaats van het Kempense dorp Wiekevorst blijkt 'eeuwige rust' een hol begrip te zijn. Lang geleden waren Flor en Ireen van Donink - broer en zus - verliefd op dezelfde vrouw, Francine. Flor dwong zijn zus tot een huwelijk met een man. Uit wraak richtte zij zijn veevoederbedrijf te gronde, en zo ook zijn kansen op een huwelijk met Francine. Vijftig jaar later is de haat tussen Flor en Ireen nog steeds zichtbaar op hun grafstenen.

Maar er is nog meer aan de hand. Het dorp komt in opstand wanneer meer dan vierhonderd graven moeten worden geruimd. Er wordt geprotesteerd op het kerkhof tegen de kille aanpak van de gemeentelijke bureaucratie. Maar uiteindelijk gaan de betogers tegen de middag naar huis, want er moet warm eten zijn.

Uiteraard gaat De zerk ook over leven, sterven en begraven worden, en alles wat daarbij komt kijken.

****

Louis van Dievel (Mechelen, 1953) is vertaler Italiaans en Engels van opleiding en werkte als journalist bij de Vlaamse publiekszender VRT. Sinds zijn auteursdebuut in 2002 schreef hij een twintigtal boeken die veelal zeer Vlaams zijn, hij schreef echter ook toneelteksten en andere. Britt Droog studeerde orthopedagogie en na jaren ervaring in de geestelijke gezondheidszorg heeft ze nu een eigen praktijk in de Kempen waar ze als therapeut werkt in een unieke therapeutruimte, het bevat een grot met zoetwatervissen. Samen schreven ze eerder al de roman Madeleine en nu dus De Zerk.

De Zerk is een zeer Vlaams boek geworden dat zich afspeelt in de jaren zeventig en specifiek in Wiekevorst. Het was leuk om zelfs mijn eigen woonplaats tegen te komen in het boek en enkele andere plaatsen die hier bekend zijn, zoals de dancings in Rillaar.

Die jaren zeventig waren toch een totaal andere tijd dan nu en al helemaal in het boerendorp waar zo goed als het hele verhaal zich afspeelt. Lijfstraffen waren nog niet uit den boze om nog maar te zwijgen over de houding tegenover kinderen en al helemaal tegenover vrouwen, niet voor te stellen nu! En dan die oeroude dorpsmentaliteit, de auteurs hebben echt wel alle registers open getrokken om dit dorp tot leven te brengen. Het werkte soms op de lachspieren om dan om te slaan in ergernis over die mentaliteit. Het is echt een 'tragikomedie' zoals ze zeggen en zo levendig als in dit boek maak je het niet vaak mee in romans. Het verhaal is vaak toch schrijnend ook, je kan niet anders dan compassie voelen en dit met zowat alle personages.

De zerk is een zeer onderhoudend boek geworden dat je toch ook doet nadenken over mensen en hun gevoelens en gedragingen. Goed en vlot geschreven en zo leest het ook. Een aanrader, en de dikte kan je alleszins niet tegenhouden om het te lezen met zijn 170 pagina's.

Eerder van Louis van Dievel: Hof van assisen, De laatste ronde, De koers

Uitgeverij: Manteau (2026) - 170 blz.

Pink Lady - Saskia De Coster

Een wandeling

Twintig jaar geleden ontsnapte een gedetineerde met levenslang tijdens een jaarlijks uitstapje aan zijn bewaker. Hij ging aan de wandel in de Luxemburgse Ardennen, maar in plaats van te verdwijnen in de wouden keerde hij terug. Het is een geheim uit de Belgische doofpot.

Samen met haar geliefde rijdt Saskia De Coster naar Esch-sur-Sûre om met deze Raf en een bewaker die beslissende wandeling opnieuw te maken. Wat bezielde hem om terug te lopen? Aanvankelijk is Raf weinig spraakzaam, maar de achteloosheid van de natuur schudt herinneringen en aanvechtingen in hem wakker. Hoe dieper ze in het bos geraken, hoe meer de wandeling als een true-crimepodcast begint te voelen.

In het haar zo vertrouwde gebied tussen feit en fictie legt De Coster in Pink Lady vlijmscherp bloot waar de oeroude angst van meisjes en vrouwen voor vreemde mannen vandaan komt - en hoe bevrijdend het kan zijn om het gevaar in de ogen te kijken.

***

Saskia De Coster (Leuven, 1976) debuteerde in 2000 als auteur kort na haar studie Germaanse Talen in Leuven en Literatuurwetenschappen in Canada. Ze schrijft romans, filmscenario's, theaterteksten, columns en songteksten, geeft lezingen en neemt deel aan gespreksavonden en is daarnaast ook bezig met beeldende kunst, films en video's. Een breed repertoire dus.

Vorig jaar schreef ze dus ook een wandeling voor Uitgeverij Van Oorschot in de Terloops-serie, kleine handige meeneem-boekjes die je zelf zomaar op een wandeling zou kunnen meenemen en waarin de auteur een wandeling beschrijft met haar of zijn bijhorende gedachten. Interessante formule.

Saskia De Coster beschrijft hier wel een speciale wandeling, namelijk deze met de langstzittende gedetineerde in België, de man zit sinds 1974 in de gevangenis. En hierrond reflecteert ze dan maar het was evengoed wel wat spannend. Er was dan wel beveiliging maar gezien zijn prestaties bij zijn eerdere verdwijning was het misschien toch niet helemaal zeker wat er eventueel zou kunnen gebeuren.

Pink Lady is zeker een mooi boekje in deze Terloops-serie, eentje waarover je zelf ook kan reflecteren. Mooi geschreven ook.

Eerder: De laatste sessie

Eerder in de Terloops-serie: Wantij van Jaap Robben, Omwegen van Thomas Heerma van Voss, Zonnehuis van Marja Pruis

Uitgeverij: Van Oorschot (2025) - 63 blz.

Het Droompad - Twan Huys

Het leek een prachtig en krankzinnig idee. Een wandeling van een vader en puberzoon over de hoogste bergen van Europa. Vier weken, 555 kilometer en 22.200 hoogtemeters over het Droompad, een uitdagende route van München naar Venetië. Ondergedompeld in ongerepte natuur, weergaloze panorama's, weg van het wereldnieuws, zou er ruimte komen voor intieme gesprekken. Aarzelend stemt mijn zoon Jack in met dit epische wandelavontuur, gelukkig onwetend wat ons allemaal te wachten staat.

Door ingrijpende gebeurtenissen wordt de tocht onderbroken en een wandeling van een maand uitgesmeerd over een periode van twee jaar. Het zijn de jaren waarin Jack uitvliegt en mijn onrust met moeite wordt bedwongen.

Het plotselinge overlijden van mijn vader en later ook van mijn moeder verweeft zich met een onvergetelijk avontuur van vader en zoon over de mooiste wandelroute van Europa. Het Droompad is een verhaal over vaderschap, rouw en de helende kracht van wandelen.

Twan Huys (Sevenum, 1964) studeerde journalistiek in Tilburg en ging als zodanig ook werken. In 1999 werd hij dan correspondent in de Verenigde Staten met als standplaats New York maar later ook Washington D.C. en dit tot 2007. Verder is hij presentator, televisieproducent en auteur. Hij schreef enkele non-fictie boeken waaronder het succesvolle Wandellust, Ik ben een New Yorker en De Clintons.

In Het Droompad beschrijft hij de wandeling die hij maakte samen met zijn zoon en dat eindigde in juli 2025, nog maar net een jaar geleden dus. Het boek opent met de gebeurtenissen rond een ziekenhuisopname van zijn vader en dat was best verrassend. De toon van het boek was wel meteen gezet, het werd niet puur een boek over wandelen maar de lezer krijgt een inkijk in Twans familieleven met betrekking tot zijn ouders. Een belangrijk deel ging daarna over zijn zoon en zijn relatie tot hem. Een boek over vader- en zoongevoelens volledig bekeken vanuit de tweede generatie van de drie, Twan Huys is immers zowel vader als zoon.

Daarnaast was er dan de wandeling over het Droompad dat ontwikkeld werd door Ludwig Grassler (1925-2019). In 1973 deed hij een eerste poging om de Alpen en de Dolomieten over te steken maar wat net niet lukt. Een jaar later onderneemt hij een tweede poging samen met een goede vriend, de 32-jarige Arnulf Killman en de toen zestienjarige Sylvia Congost, de auteur kon haar voor zijn boek zelfs spreken en interviewen.

Het boek schetst een goed beeld van de tocht en vooral ook van de moeilijkheden die onderweg opdoken, het weer kan in het hooggebergte immers razendsnel omslaan. Het was interessant om te lezen hoe de auteur hiermee omging, want het is niet altijd en voor iedereen evident om flexibel te zijn. Het boek gaat voor een deel dus ook over acceptatie en beslissingen nemen. Het bleek een tocht te zijn die zeker niet zonder gevaren is en als je dan verantwoordelijk bent voor een zestienjarige jongen die je zoon is?

Het Droompad is een mooi boek geworden en dan heb ik het niet alleen over de inhoud, ook vormelijk is het heel erg mooi vormgegeven met hardcover en verrassende tekeningen. Als je al iets kan zeggen, is dat het boek een beetje teveel schippert tussen wandelboek en familieaangelegenheden en daardoor op beide vlakken diepgang miste. Er staan ook verschillende foto's uit de oude doos in die best intrigerend zijn maar weinig duiding krijgen en er niet in lijken thuis te horen, foto's van de eigenlijke tocht hadden interessanter geweest. Mijn persoonlijke verwachting ging meer in de richting van een echt wandelboek waarin de route zelf en de natuur meer aan bod zouden komen, meer een soort van wandelverslag met persoonlijke ervaringen hieromtrent en niet van familiale aangelegenheden. Niettemin is er heel wat te genieten in dit boek, vooral de kunst om af te wijken van het pad omwille van gevaren was mooi om te lezen en iets om van te leren. En van de wandelroute zelf was ik helemaal onder de indruk.

Uitgeverij: Prometheus (2026) - 240 blz.

Wolfsjong - Hans Rosenfeldt

Na een jaar van rouw keert rechercheur Hannah Wester terug naar haar werk en wordt ze meteen betrokken bij het onderzoek naar een dood kind dat is gevonden op de oude begraafplaats buiten Salmis. Wie is de moeder van het kind en waar is ze gebleven?

Tegelijkertijd vertelt een jonge politicus op televisie openhartig hoe hij en zijn vrouw worstelden met ongewilde kinderloosheid. Tijdens de uitzending doet hij echter een verrassende mededeling: ze verwachten een kind. Diezelfde avond krijgt hij een telefoontje. Een vrouw, die gebrekkig Engels spreekt, dreigt de ware identiteit van de draagmoeder van de baby te onthullen.

De gebeurtenissen staan niet los van elkaar en onthullen een huiveringwekkend verband tussen de Russische georganiseerde misdaad en de hoogste machtskringen in Stockholm. Hannah Wester zal alles op alles moeten zetten om jonge vrouwen te redden van meedogenloze mensenhandelaren.

****

Hans Rosenfeldt (Borås, Zweden, 1964) had allerlei jobs zoals zeehonden trainer en chauffeur tot hij besloot om acteur te worden. Nu is hij daarnaast ook filmproducent, radiopresentator en scenarist, hij bedacht onder andere The Bridge. Maar hij is ook auteur. Samen met Michael Hjorth schreef hij de Sebastian Bergman-serie waarvan er acht verschenen, de laatste in 2024. Nu heeft hij als solo-auteur een tweede boek uit in de Hannah Wester-serie, het eerste Wolfzomer bracht hij eind 2020 uit.

Wolfsjong is het vervolg op dit boek, het heeft een eigen verhaallijn maar borduurt er toch serieus op verder, het is absoluut een aanrader om de boeken op volgorde te lezen. Er zit vijf jaar tussen het verschijnen van de twee boeken en dat is best veel. Ondertussen is het eerste boek verfilmd als televisieserie, Cry Wolf (Vargasommar) en dat ik zag waardoor het inhoudelijk vlug terugkwam, dat viel me goed mee. En bij het dichtklappen van dit tweede boek kreeg ik sterk het vermoeden dat er nog wel een vervolg op komt, laat ons hopen dat dit nu weer geen vijf jaar meer duurt. Of het moest ook verfilmd worden, want wat je op zijn minst kan zeggen van de boeken van de auteur is dat ze zéér filmisch geschreven zijn en dat valt absoluut te appreciëren. Als filmproducent en scenarioschrijver lijkt dit uiteraard ook wel logisch.

Dit boek bekwam me precies wel veel beter dan het eerste, de auteur heeft een fantastisch verhaal geconstrueerd met ook een zekere maatschappelijke inslag. Hij heeft sterke figuren neergezet en in de familiale zijlijn kwam hij verrassend uit de hoek. Het werd zeer zeker een spannend boek dat je in geen tijd uit hebt en dat voor heel wat leesplezier zorgt. Er zit veel actie in dit boek en door de verschillende perspectieven van waaruit Rosenfeldt het opbouwde blijft het boeiend. Er is minder ruimte gereserveerd voor het onderzoekswerk naar de ontrafeling van de misdaden maar des te meer dus voor actie.

Wolfsjong is een boek dat zeer aan te bevelen is, maar let wel dat je dus zeker Wolfszomer eerst gelezen hebt, dat is wel een voorwaarde om volop te genieten van dit boek.

Eerder: Wolfzomer

Eerder met Michael Hjorth: Wat verborgen is, De discipel, Het familiegraf, Het stille meisje, De test, Het oordeel, De oogst, De schuld

Uitgeverij: De Bezige Bij (2026) - 399 blz.

Oorspronkelijke titel: Skördebarn

Vertaling: Edith Sybesma

Het meisje uit de trein - Irma Joubert

Een verhaal over oorlog, bevrijding en liefde

Jakób, een jonge Poolse verzetsstrijder, heeft zijn aanslag op een Duitse trein tot in de puntjes voorbereid. De trein blijkt alleen niet gevuld met oorlogsmaterieel, maar met Joden op weg naar Auschwitz...

De zesjarige Gretl is de enige overlevende. Verteerd door schuldgevoelens neemt Jakób het kleine meisje mee. Drie jaar lang woont ze bij zijn familie, en houden Gretl en Jakób elkaars geheim verborgen.

Na de oorlog stuurt Jakób haar naar Zuid-Afrika in de hoop haar een goede toekomst te geven. Gretl vindt een thuis bij een warm gezin en is er gelukkig - totdat Jakób haar achterna reist, en Gretl opnieuw met de geheimen van haar verleden wordt geconfronteerd.

***

Irma Joubert (Pretoria, 1947) studeerde geschiedenis aan de universiteit van Pretoria en UNISA (afstandsonderwijs) waarna ze Afrikaans en geschiedenisles gaf op een middelbare school. Na haar pensionering in 2004 volgde ze schrijverscursussen en in 2006 verscheen dan haar debuutroman. Het meisje uit de trein is de eerste in Nederlandse vertaling waarna er nog acht verschenen in vertaling.

Joubert verwerkt in haar romans steeds historische feiten waar ze elke keer heel wat opzoekwerk voor doet en ze vertrekt ook steeds vanuit een waargebeurd verhaal dat ze uit de eerste hand hoorde. De historische achtergrond die in dit boek verwerkt is, was absoluut zeer boeiend. Hoe Polen zo vaak overrompeld werd door andere mogendheden is bijna hallucinant te noemen. Hier begint het verhaal tijdens de Tweede Wereldoorlog maar het is vooral het naoorlogse gebeuren met de Russische overheersing dat primeert. En dan verplaatst het verhaal zich na een viertal jaren naar Zuid-Afrika, naar de streek van de schrijfster. Ondertussen is Gretl 11 jaar geworden en dan volgen we haar tot aan haar 21ste verjaardag. De houding van de Afrikaners tegenover Rusland en Polen was mij totaal onbekend. Er kwamen ook verschillende geloofsovertuigingen aan bod, het was in de jaren veertig en vijftig natuurlijk ook een heel andere tijd dan nu. Heel boeiend.

Daarrond heeft de auteur een verhaal geweven dat veelbelovend begon. Maar hoe verder je kwam hoe flauwer het verhaal begon te worden en uiteindelijk eindigde het zelfs als een feelgood roman. Het las wel heel erg vlotjes dat wel. De personages bleven ook al even oppervlakkig als het verhaal. Dat was toch een beetje een tegenvaller, temeer omdat het boek vele goede quoteringen krijgt.

Het meisje uit de trein eindigde dus in een teleurstellend en oppervlakkig verhaal maar wegens de heel erg interessante historische inslag krijgt het toch een derde ster.

Uitgeverij: VBK Media (2011) - 480 blz.

Oorspronkelijke titel: Tussen stasies (2007)

Vertaling: Dorienke de Vries