Mathilde van Vlaanderen - Marijke Verbeke & Fernand Dacquin

Koningin van Engeland, de grootste Vlaming ooit?

Wie is de grootste Vlaming ooit? Pater Damiaan, Ambiorix, Vesalius, Mercator? Keizer Karel misschien, maar kan je die een Vlaming noemen, ook al is hij geboren in Gent? Wie in de lijstjes nooit voorkomt, is Mathilde van Vlaanderen, echtgenote van Willem de Veroveraar en koningin van Engeland van 1066 tot 1983. Wie doet beter?

Al zo lang is het oorverdovend stil rond Mathilde, terwijl zij zo'n grote rol speelde als historische figuur. De auteurs herstellen dit onrecht. De bronnen zijn schaars, maar voldoende om de figuur van Mathilde van Vlaanderen uitgebreid te schetsen in de context van het graafschap van Vlaanderen en het Anglo-Normandische Rijk van bijna duizend jaar geleden.

Fernand Dacquin is al enkele decennia journalist, schreef voor vakbladen uit de reiswereld en zelfs verscheidene whiskymagazines, over whisky schreef hij enkele boeken waarvoor hij de Keeper of the Quaich onderscheiding kreeg, een prestigieuze erkenning in de whiskywereld. Verder is hij ook auteur van historische werken.

Marijke Verbeke is geschiedkundige en werkte als wetenschappelijk medewerker aan de Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen in Gent en aan aan de afdeling Vrouwenstudie van de Universiteit Antwerpen.

En samen brachten ze dus een historisch non-fictie boek uit over Mathilde van Vlaanderen, een vrouw dus en wat voor één, ze was zowaar zelfs koningin van Engeland. Als er al iets heel erg duidelijk wordt in dit boek is dat vrouwen historisch gezien zwaar onderschat zijn wat grotendeels te wijten is aan het feit dat vrouwen niet interessant bevonden werden om zelfs maar over te schrijven, het zijn voornamelijk mannen die door de eeuwen heen de dienst uitmaakten. Daardoor was er weinig materiaal om op terug te vallen, schreven de auteurs.

En inderdaad gaat het boek slechts gedeeltelijk over de persoon van Mathilde zelf. De auteurs vertellen haar geschiedenis aan de hand van de historische context en deze werd zéér ruim gemeten, Vikingen, Normandiërs en nog zovelen meer komen aan bod en het blijft ook niet beperkt tot de 11e eeuw. Dit was zeker interessant en er valt een en ander op te steken maar het is echt wel heel breed genomen. Zodanig zelfs dat de persoon van Mathilde ondergesneeuwd raakte in dit boek, ze probeerden haar er altijd wel ergens bij te betrekken maar vaker was het toch een geschiedenisles, want inderdaad kwam het soms zo over. Er passeren wel verschillende geschiedenisverhalen ook en deze lezen dan weer erg vlot maar zoals gezegd was het véél. Boeiend was wel dat de auteurs de tijd heel erg kleurrijk hebben neergezet zodat je helemaal mee was en je bijna zelf vertoefde in die tijd.

Met Mathilde van Vlaanderen hebben Verbeke en Dacquin een verhaal proberen te vertellen, de tijd komt helemaal tot leven en de streek ook. Mijn verwachtingen lagen toch enigszins anders, verschillende keren verloren de auteurs zich in details en kreeg je een resem aan namen en gebeurtenissen voorgeschoteld. Op geschiedenisvlak valt er heel veel op te steken en dat was echt interessant maar over Mathilde zelf was er minder te lezen, het zal wel te maken hebben met de schaarse informatie over haar en omdat ze historisch gezien helemaal correct wilden blijven, maar voor mij miste het toch. Als geschiedenis voor dummies is dit boek beslist een aanrader.

Uitgeverij: Borgerhoff & Lamberigts (2025) - 207 blz.

Honderd miljoen jaar en een dag - Jean-Baptiste Andrea

In 1954 roept Stan, professor in de paleontologie aan de universiteit van Parijs, in een afgelegen bergdorp tussen Frankrijk en Italië zijn vriend en voormalige assistent Umberto op, die hij voorstelt zich bij hem te voegen om de droom te realiseren die hem obsedeert: het vinden van het skelet van een veronderstelde dinosaurus bevroren in het ijs.

Samen met Peter, Umberto's jonge assistent aan de universiteit van Turijn, en berggids Gio, beginnen de mannen aan de expeditie. Tijdens de beklimming blijkt de zoektocht, die bij aanvang wetenschappelijk was, breder te zijn dan dat. Want de terugkeer naar de natuur, de ervaring van kou, inspanning en eenzaamheid, is ook een kans om in de oorsprong van de mensheid te duiken; die van de waanzin en de kindertijd. Als Stan na twee maanden in de bergen alleen in het basiskamp achterblijft en de winter begint, moet hij zien te overleven tot het voorjaar om weer af te kunnen dalen naar de bewoonde wereld.

**

Jean-Baptiste Andrea (Saint-Germain-en-Laye, 1971) groeide op in Cannes en deed aan het Institut Stanislas zijn eerste ervaringen op met toneel, schrijven en regisseren. Hij studeerde Communicatie en Human Resources in Parijs en daarna voltooide hij een tweede studie aan de ESCP Business School. Hij startte een carrière als scenarioschrijver en filmregisseur en in 2017 debuteerde hij als auteur met Mijn Koningin waarmee hij vele literaire prijzen won. Zijn definitieve doorbraak kwam in 2019 met Honderd miljoen jaar en een dag en de teller staat nu op vier romans.

De auteur heeft een interessante plot bedacht voor dit toch wel dunne en kleine boek, de zoektocht naar het skelet van een draak die zich ergens hoog in de bergen zou bevinden. Ze hebben slechts een minieme aanduiding waar het zich zou kunnen bevinden en het is daarbij ook al meer dan een eeuw geleden dat het beschreven werd, en het is dan nog niet eens zeker dat het op waarheid berust. En toch beginnen drie mannen en hun gids aan de tocht die helemaal niet zonder gevaren is, de weg ernaartoe behoeft wat alpinistische ervaring en de tijdspanne waarin de tocht mogelijk is, is dan ook nog redelijk kort. Want eenmaal als de sneeuw valt en de koude en stormen huishouden, is het onmogelijk om nog terug te keren. Een boeiend gegeven om over te lezen en bergen zijn sowieso interessant.

Maar het verhaal is veel meer dan dit. Afwisselend krijg je het verhaal van Stan te lezen over zijn kindertijd en zijn ouders, hij draagt nog steeds de gevolgen van zijn ongelukkige jeugd. Ze zijn daarboven echter met vier personen die een taak te vervullen hebben en het verhaal gaat dus ook over hun relaties onderling maar ook over het werk dat hun samen te doen staat. Dit alles loopt niet altijd van een leien dakje.

Honderd miljoen jaar en een dag is zeker een goed geschreven en interessant boek maar het is een echte roman waarin het verhalende veel minder van belang is en dat was buiten mijn verwachting. Ik miste een duidelijke gestructureerde plot, want ook al gebeurde er toch wel wat, het verhaal zelf verdween op de achtergrond. Het was gewoon niet mijn ding dit boek maar ik kan me wel voorstellen dat anderen dit wel appreciëren en daarvan getuigen de vele goede recensies en quoteringen. Voor de liefhebbers dus maar dit boek was aan mij niet besteed.

Uitgeverij: Oevers (2022) - 223 blz.

Oorspronkelijke titel: Cent millions d'années et un jour

Vertaling: Gertrud Maes en Martine Woudt

De Beer en de Nachtegaal - Katherine Arden

Een duister en magisch sprookje voor volwassenen

In een dorp op het randje van de wildernis in het noorden van Rusland, waar de ijskoude wind blaast en het altijd lijkt te sneeuwen, vertelt een oude min sprookjes over de Winterkoning. Verhalen over oude magie verboden door de kerk.

Maar voor het jonge, wilde meisje Vasja zijn het meer dan alleen verhalen. Alleen zij ziet de geesten rondom het huis die haar beschermen. Alleen zij voelt de groeiende krachten van een duistere vorm van magie in het bos...

****

Katherine Arden (Austin, Texas, 1987) studeerde twee jaar in Moskou en terug in Vermont specialiseerde ze zich in Franse en Russische literatuur. Ze woonde ook in Frankrijk en Hawaï en nu in Vermont. De Beer en de Nachtegaal is haar debuutroman en het eerste deel in de Winternacht-trilogie, de serie speelt in het Middeleeuwse Rusland en is een fictief verhaal met wat al dan niet aangepaste historische feiten, een winters sprookje vol magie en duistere wezens.

Dit boek belandde op mijn leeslijst om ook nog eens een ander genre te proberen, dit kan tegenvallen maar evengoed meevallen en dat was hier het geval. Ik betrapte me er op dat ik altijd veel zin had om verder te lezen na een leesstop, een mens kan uiteraard niet altijd aan het lezen zijn, er moet soms ook nog eens iets anders gedaan worden. Maar een dikke meevaller dus en de twee volgende boeken staan ondertussen ook op de leeslijst.

Het verhaal begint iets voor de geboorte van Vasja en vertelt haar verhaal tot ver in haar tienerjaren. Ze merkt dat ze toch enigszins anders is dan de rest van haar dorp en al helemaal omdat ze een meisje is, van gelijkheid tussen de seksen was toen echt helemaal geen sprake, we bevinden ons immers in de Middeleeuwen en in Rusland dan nog. Ze ontdekt dat ze zich niet ondergeschikt wil of kan voelen maar dat ze daardoor ook buiten haar gemeenschap komt te staan, enkel bij haar familie vindt ze enige aansluiting op haar stiefmoeder na dan, haar moeder overleed immers bij haar geboorte. Maar ze blijkt een échte dochter van haar moeder en zelfs grootmoeder te zijn, ze bezit krachten die ze langzamerhand ontdekt maar die zeker nog niet op volle kracht zijn gekomen.

De strijd die ze moet voeren tegenover haar gemeenschap en zelfs tegenover haar familie is niet gemakkelijk maar ze groeit hier in, daardoor is het ook een beetje een volwassenwordingsverhaal maar het is voornamelijk toch een spannend en zelfs actieverhaal geworden dat je geen minuut moet vervelen. Naarmate het verhaal vordert leer je de geheimzinnige krachten en wezens kennen en je kan niet anders dan zeggen dat de auteur dit zeer fantasievol gedaan heeft.

De Beer en de Nachtegaal is een mooi en spannend verhaal dat toch ook een beetje gestoeld is op een historische Russische periode maar wel met enkele verhaaltechnische aanpassingen. Je leert dus een beetje bij maar het is toch vooral een mooi verhaal waar je niet anders dan leesplezier aan kan beleven.

Uitgeverij: Luitingh-Sijthoff (2017) - 349 blz.

Oorspronkelijke titel: The Bear and the Nightingale

Vertaling: Inge Boesewinkel

De poppenmeester - Sam Holland

Hij houdt je in de gaten

Hij neemt je leven over

Op een schijnbaar doodgewone maandagochtend komt een man onder de wielen van een locomotief terecht. Het lijkt een duidelijk geval van zelfmoord. Inspecteur Cara Elliot wordt naar de plaats delict geroepen en zet haar vraagtekens bij het sterfgeval. Ze haalt haar broer, ex-rechercheur Nate Griffin, over om te helpen, maar hij heeft zijn eigen problemen.

Dan volgen er meer opmerkelijke sterfgevallen: een schizofrene man, een vrouw die haar dementerende moeder verzorgt en een slachtoffer van verkrachting. Heeft iemand hen de dood ingejaagd? En wat hebben ze met elkaar gemeen? Kunnen Cara en Nate de waarheid achterhalen voordat er meer slachtoffers vallen?

****

Sam Holland noemt zichzelf 'serial killer nerd', ze had altijd al een fascinatie voor het kwaad. Het resultaat is dat ze in 2022 startte met de Major Crime series waarvan De echoman, de eerste is, De poppenmeester de derde en dit jaar verschijnt de vijfde. Onder andere namen publiceerde ze echter al boeken van 2018.

Het tweede boek in de serie, De 20, las ik al eerste en achteraf gezien bleek dit niet zo heel erg dat ik haar eerste niet las omdat er andere spelers aan zet waren en er slechts wat verwijzingen waren naar haar eerste. Bij dit derde boek was het absoluut wel een groot voordeel dat De echoman al op mijn gelezen lijst staat, we zien hier immers dezelfde personages terug uit dit eerste boek en dit boek sluit er inhoudelijk op aan.

Sam Holland heeft er een origineel verhaal van gemaakt met verrassende plotwendingen ook al is het niet altijd even spannend. Ook wat betreft gruwelijkheid heeft ze zich serieus ingehouden. Er is wel een betere inhoudelijke uitwerking van het verhaal en dat geldt ook voor de psychologische uitdieping, zowel wat betreft het verhaal als de personages. Cara Elliot en Nate Griffin hebben elk hun persoonlijke problemen en ook hun verhouding onderling wordt onder de loep genomen. Hun setting in het rechercheursteam kent wat problemen maar ook deze horde wordt zo langzamerhand genomen. Aan het einde blijken ze een mooi team te vormen dat je zeker wil terugzien.

De poppenmeester is een zeer goed derde deel geworden met een interessante plot en verrassende wendingen en heeft een zeer goede psychologische uitdieping. Je wordt onmiddellijk in het verhaal getrokken ook al verliep het voor een deel redelijk traag maar er was zoveel afwisseling dat je er helemaal in bleef. Meer naar het einde toe werd het dan wel super spannend. Een zéér mooi derde deel in een heel goede serie dat doet verlangen naar meer, en dat komt goed.

Eerder: De 20, De echoman

Uitgeverij: HarperCollins (2024) - 394 blz.

Oorspronkelijke titel: The Puppet Master

Vertaling: Ingrid Zweedijk

 

Vandaag houd ik mijn spreekbeurt over de anaconda - Bibi Dumon Tak & Annemarie van Haeringen

Vandaag houd ik mijn spreekbeurt over de anaconda

De dieren in dit boek houden spreekbeurten over andere dieren. En reken maar dat die spreekbeurten een stuk interessanter, leuker en grappiger zijn dan wanneer ze door mensen worden gehouden.

Bibi Dumon Tak (Rotterdam, 1964) schrijft voornamelijk voor kinderen en vaak non-fictie. Ze won verschillende prijzen voor haar boeken, zoals de Woutertje Pieterse Prijs 2023 en een Zilveren Griffel 2023 voor dit boek. Ze stond er ook mee op de shortlist van de Boon kinder- en jeugdliteratuur 2024, daardoor kwam deze auteur in mijn vizier.

Annemarie van Haeringen (Haarlem, 1959) volgde een opleiding tekenen, handvaardigheid en illustratie waarna ze onmiddellijk aan de slag ging als illustratrice van kinder- en jeugdboeken en in 1985 debuteerde ze. Ze werkte voor de VPRO en verschillende kranten en tijdschriften. Ook zij won verschillende prijzen, in 2025 werd ze onderscheiden met de Max Velthuijsprijs voor haar gehele oeuvre.

Samen hebben ze dus dit originele boek uitgebracht. In 20 spreekbeurten komen het dubbel aantal dieren aan bod en nog anderen krijgen een klein rolletje toebedeeld. Er is een dier dat een spreekbeurt geeft over een ander maar vertelt ook wat over zichzelf. De keuze van de dieren is schitterend, er waren toch een hoop dieren waar je nog niet over gehoord hebt, ik toch niet. En daarbij werden er vele interessante dingen verteld die ook menig volwassene zal intrigeren. En dit werd op een zeer toegankelijke en ludieke wijze verteld.

Elk dier krijgt een mooie tekening, die waarover de spreekbeurt gaat een pagina vullende maar ook diegene die ze geeft wordt afgebeeld, en het zijn zeer mooie illustraties. Af en toe ga je de dieren dan toch eens opzoeken en de illustraties zijn absoluut treffend.

Vandaag houd ik mijn spreekbeurt over de anaconda is dus een zeer móói boek maar zeker ook een leerrijk boek. Het is dan wel non-fictie, toch zit er een zekere verhaallijn in, dat het boek alleen maar aangenamer maakt om te lezen. Er zijn dus alleen maar pluspunten voor dit boek. Het is zeker voor te stellen dat je een kind hieruit voorleest, de ene spreekbeurt is wat korter dan de andere maar ze zijn allen behapbaar. Een aanrader voor iedereen, jong of wat minder jong.

Eerder: In een groen knollenland

Uitgeverij: Querido (2022) - 20 spreekbeurten

Erfenis van een moordenaar - Ben Kegels

Dertig jaar na de eerste moord, begint de nachtmerrie opnieuw...

Een vervallen landhuis.

Een vergeten bloedbad.

Een kwaad dat nooit is verdwenen.

Dertig jaar na een gruwelijk familiedrama gaan zeven studenten naar het afgelegen landgoed voor een documentaire rond de gebeurtenissen. Wat begint als een spannende uitdaging, ontaardt al snel in een nachtmerrie. Twee van hen worden dood teruggevonden. Van de rest ontbreekt elk spoor.

Rechercheur Casteels wordt op de zaak gezet, net wanneer een verwoestende storm het gebied van de buitenwereld afsluit. Hij tast letterlijk in het duister.

Oude wraakzucht, een vergeten vloek en een mysterieus erfgoed dat generaties lang slachtoffers eist, komen opnieuw tot leven. Ontsnappen is geen optie.

****

Ben Kegels (Bornem, 1983) is journalist van opleiding en sinds zijn debuutroman Jeugdzonden in 2020 ook auteur, in 2022 verscheen zijn tweede boek en nu is er dan zijn thrillerdebuut. Zijn vorige twee boeken waren romans met een zekere spanning en verder schreef hij nog kortverhalen.

De auteur houdt het graag dicht bij huis en dus speelt het verhaal in Puurs-Sint-Amands, een gemeente in het uiterste west-zuiden in de provincie Antwerpen. In zijn nawoord schrijft hij trouwens dat hij door een echt bestaand huis geïnspireerd werd, zodoende kan hij de streek zeer realistisch neerzetten wat alleen maar voordelen heeft voor het verhaal. Zijn personages zijn gefingeerd maar ook deze heeft hij geweldig goed neergezet. Zoals in zijn eerdere boeken zijn het ook nu jongeren die de dienst uitmaken en de hoofdrol spelen in het drama. Kegels moet nog voeling hebben met deze leeftijd want het komt allemaal heel echt over ook al klinkt het in de ogen van de lezer misschien wel wat puberaal soms.

De plotopbouw is heel erg goed gevonden. Enerzijds hebben we het politieteam met rechercheur Rick Casteels dat op de zaak gezet wordt en afwisselend is er dan anderzijds de inkijk die de lezer heeft in de gebeurtenissen voorafgaand aan de moorden. Dit komt door het feit dat de jongeren alles opgenomen hebben voor hun project. Het is absoluut een mooie constructie waardoor er heel wat afwisseling is en de lezer geïntrigeerd is en blijft en zich niet hoeft te vervelen. Het verhaal bevat ook heel wat plotwendingen waarvan sommigen heel erg verrassend zijn.

En dan is er nog wat te zeggen over de schrijfstijl en taal van de auteur, deze is in één woord schitterend! Het was me in zijn vorige boeken al opgevallen maar ook nu maakte Kegels hier weer indruk mee. Uit zijn beeldende schrijfstijl en woord- en taalkeuze spreekt een grote verbeeldingskracht die dan ook nog eens doorspekt is met humor.

Ik was al fan van deze auteur vanaf zijn eerste roman en Erfenis van een moordenaar bevestigt alleen maar dat we met Ben Kegels een fantastisch auteur rijker zijn in Vlaanderen. Het boek heeft een heel goede plotopbouw met verrassende plotwendingen, mooie personages, een zeer goede schrijfstijl, het is gewoon een heel erg goed verhaal dat ik iedereen kan aanbevelen. Een volgende boek zit in de pijplijn en dat valt alleen maar toe te juichen.

Eerder: Jeugdzonden, Schaduw

Uitgeverij: Hamley Books (2026) - 376 blz.

Marie Curie en haar dochters - Claudine Monteil

Marie Curie werd geboren in Polen, zorgde voor haar zieke moeder, reisde als arme jonge vrouw naar de universiteit in Parijs - en veroorzaakte een revolutie in de geneeskunde en het onderzoek naar radioactiviteit. Ze kreeg de Nobelprijs voor natuurkunde en die voor scheikunde.

Haar dochter Irène trad in de voetsporen van Marie. Vanaf haar zeventiende verrichtte ze heldendaden tijdens de Eerste wereldoorlog door gewonde soldaten te redden met de nieuwste medische technieken. Ook zij kreeg de Nobelprijs voor scheikunde. (De familie Curie won vijf nobelprijzen.) In 1936, toen vrouwen nog niet eens actief stemrecht hadden, werd ze het eerste vrouwelijk lid van de Franse regering.

De andere dochter, Ève, werd een succesvol pianiste en verdiende haar sporen in de literatuur en de diplomatie. Ze schreef een bestseller over haar moeder, en lobbyde om de Verenigde Staten te betrekken in de Tweede Wereldoorlog. Ze was bevriend met Franklin en Eleanor Roosevelt, met Gandhi en Churchill. Later bekleedde ze hoge posities in de NAVO.

In dit boek brengt Claudine Monteil deze drie briljante, vrijgevochten en sterke vrouwen op een indringende manier tot leven.

****

Claudine Monteil (Parijs, 1949) is auteur, historica en voormalig Franse diplomate. Ze werd geboren in een academische en wetenschappelijke familie waardoor ze goed bekend was met de familie Curie. Monteil is heel erg geïnteresseerd in vrouwenrechten en zo raakte ze bevriend met Simone en Hélène de Beauvoir. Ze schreef verschillende boeken over de zussen de Beauvoir en later schreef ze ook een boek over Ève Curie (2016) en nog enkele jaren later Marie Curie en haar dochters (2021). Ze werkte voor UNICEF en UNESCO.

Met dit verleden weet je dat ze met kennis van zaken dit boek heeft geschreven, de wetenschappelijke stukken maar meer nog de politieke delen maken indruk. Haar focus op vrouwenrechten komen doorheen heel het boek naar voor maar dit maakte ook deel uit van het leven van de vrouwen Curie en dan is dit niet verwonderlijk. Simone de Beauvoir wordt ook af en toe vernoemd.

Het boek is zoals een biografie betaamt volledig chronologisch opgebouwd met regelmatig verwijzingen naar de toekomst. Het is speciaal dat het een biografie is over drie vrouwen en ze worden alle drie goed uit de doeken gedaan. Monteil heeft dit op een organische natuurlijke manier opgebouwd. En wat ook belangrijk is in dit werk is dat de historische context er een enorm grote rol in speelt. Op die manier krijg je een volledig geschiedkundig beeld van meer dan een eeuw, een wereldbeeld zelfs want er komen toch verschillende continenten aan bod.

Er valt in dit boek enorm veel bij te leren, over de familie Curie maar ook over de wereldgeschiedenis dus. Marie Curie kende ik uiteraard maar ik moet zeggen dat ik totaal niet bekend was met de twee dochters, Irène en Ève. Maar wat een vrouwen! Mijn ogen zijn alleszins duchtig opengegaan met het lezen van de indrukwekkende levens van deze drie uitzonderlijke vrouwen die zoveel betekend hebben voor de mensheid en meer specifiek voor vrouwen.

Marie Curie en haar dochters is een zeer vlot geschreven boek waarin de drie vrouwen tot leven komen. Als ik al iets kan zeggen, is dat de auteur het geschreven heeft alsof ze in het hoofd van hen zat en weet wat ze denken en voelen, dit had nu wel niet gehoeven. Maar buiten dit is zeker te zeggen dat Claudine Monteil een goed en indringend portret van de familie Curie gemaakt heeft rekening houdend met de historische context. Nu kon het ook moeilijk anders omdat de vrouwen volledig in het leven van die tijd stonden en er uitbundig aan deelnamen. Niettemin was het een enorme verrijking in de biografie, het kan niet anders of je steekt er iets van op, of veel zelfs. Marie Curie en haar dochters is absoluut een aanrader!

Uitgeverij: Querido (2022) - 285 blz. (286-302 Dankwoord, Noten en Beknopte bibliografie)

Oorspronkelijke titel: Marie Curie et ses filles

Vertaling: Mieke Maassen en Jacqueline Wermers