Het meisje uit de trein - Irma Joubert

Een verhaal over oorlog, bevrijding en liefde

Jakób, een jonge Poolse verzetsstrijder, heeft zijn aanslag op een Duitse trein tot in de puntjes voorbereid. De trein blijkt alleen niet gevuld met oorlogsmaterieel, maar met Joden op weg naar Auschwitz...

De zesjarige Gretl is de enige overlevende. Verteerd door schuldgevoelens neemt Jakób het kleine meisje mee. Drie jaar lang woont ze bij zijn familie, en houden Gretl en Jakób elkaars geheim verborgen.

Na de oorlog stuurt Jakób haar naar Zuid-Afrika in de hoop haar een goede toekomst te geven. Gretl vindt een thuis bij een warm gezin en is er gelukkig - totdat Jakób haar achterna reist, en Gretl opnieuw met de geheimen van haar verleden wordt geconfronteerd.

***

Irma Joubert (Pretoria, 1947) studeerde geschiedenis aan de universiteit van Pretoria en UNISA (afstandsonderwijs) waarna ze Afrikaans en geschiedenisles gaf op een middelbare school. Na haar pensionering in 2004 volgde ze schrijverscursussen en in 2006 verscheen dan haar debuutroman. Het meisje uit de trein is de eerste in Nederlandse vertaling waarna er nog acht verschenen in vertaling.

Joubert verwerkt in haar romans steeds historische feiten waar ze elke keer heel wat opzoekwerk voor doet en ze vertrekt ook steeds vanuit een waargebeurd verhaal dat ze uit de eerste hand hoorde. De historische achtergrond die in dit boek verwerkt is, was absoluut zeer boeiend. Hoe Polen zo vaak overrompeld werd door andere mogendheden is bijna hallucinant te noemen. Hier begint het verhaal tijdens de Tweede Wereldoorlog maar het is vooral het naoorlogse gebeuren met de Russische overheersing dat primeert. En dan verplaatst het verhaal zich na een viertal jaren naar Zuid-Afrika, naar de streek van de schrijfster. Ondertussen is Gretl 11 jaar geworden en dan volgen we haar tot aan haar 21ste verjaardag. De houding van de Afrikaners tegenover Rusland en Polen was mij totaal onbekend. Er kwamen ook verschillende geloofsovertuigingen aan bod, het was in de jaren veertig en vijftig natuurlijk ook een heel andere tijd dan nu. Heel boeiend.

Daarrond heeft de auteur een verhaal geweven dat veelbelovend begon. Maar hoe verder je kwam hoe flauwer het verhaal begon te worden en uiteindelijk eindigde het zelfs als een feelgood roman. Het las wel heel erg vlotjes dat wel. De personages bleven ook al even oppervlakkig als het verhaal. Dat was toch een beetje een tegenvaller, temeer omdat het boek vele goede quoteringen krijgt.

Het meisje uit de trein eindigde dus in een teleurstellend en oppervlakkig verhaal maar wegens de heel erg interessante historische inslag krijgt het toch een derde ster.

Uitgeverij: VBK Media (2011) - 480 blz.

Oorspronkelijke titel: Tussen stasies (2007)

Vertaling: Dorienke de Vries

Simone de Beauvoir: een leven - Kate Kirkpatrick

Toen Simone De Beauvoir haar nu beroemde woorden in De tweede sekse schreef - "Je komt niet ter wereld als vrouw, je wordt vrouw" - wist ze niet hoe groot de invloed van dat boek zou zijn op de rest van haar leven of de levens van degenen die na haar kwamen.

Er is veel geschreven over de betekenis van die zin, over wat dat betekent: vrouw "worden". Dit boek is gewijd aan de vraag hoe De Beauvoir zelf is geworden wie ze werd.

Filosoof, schrijver en feministisch icoon - Simone de Beauvoir was het allemaal. Biografe Kate Kirkpatrick had voor het eerst toegang tot nooit eerder beschikbare dagboeken en correspondentie. Het resultaat is een echte pageturner: diepgravend, verrassend en ontroerend.

Deze baanbrekende biografie werpt een geheel nieuw licht op de Beauvoir, die definitief neergezet wordt als een van de belangrijkste denkers van de twintigste eeuw.

***

Kate Kirkpatrick is altijd gefascineerd geweest door filosofie en werd lector Religie, Filosofie en Cultuur aan het King's College in Londen en in Oxford. Haar werk focust op de Post-Kantiaanse en feministische filosofie. Ze schreef meerdere boeken en artikelen over Sartre, de Beauvoir en het existentialisme. Deze biografie is haar eerste boek dat vertaald is in het Nederlands.

De auteur heeft een heel volledig portret van Simone de Beauvoir geschreven. Haar interesse in de Beauvoir werd gewekt door haar doctoraat over Jean Paul Sartre. Als je het boek leest, weet je dat hun beider levens enorm hard vervlochten zijn. Kirkpatrick heeft met dit boek willen aantonen dat de Beauvoir in de eerste plaats filosofe was, ze was er al wat jaren mee bezig voor ze zelfs maar Sartre ontmoet had. En dat ze een eigen filosofie ontwikkelde en niet dat ze zoals in de media geschreven en gezegd wordt, dat ze deze van Sartre had. Maar daarnaast was ze ook schrijfster, in boekvorm schreef ze voornamelijk romans en haar mémoires maar zeker ook vele artikelen, essays, brieven en ze was  werkzaam als journaliste.

Er zit heel wat filosofie in dit boek en zo krijg je weliswaar beknopt een duidelijk beeld van de Beauvoir's visie op de filosofie, de maatschappij en zelfs politiek waarin ze ook actief was. Maar ze is toch vooral bekend voor haar feministische werk. Ze streed voor een gelijke behandeling tussen de seksen en het is toch wel frappant dat haar werk ook nu nog relevant is ook al was het in die tijd nog vele malen erger, er was amper stemrecht en nog geen sprake van voorbehoedsmiddelen.

De lezer krijgt dus een goed beeld van heel het leven van deze filosofe en schrijfster. Er werd echter ook heel veel aandacht besteed aan de vele relaties die Simone de Beauvoir onderhield en dit is in feite ook waar zij vaak op afgerekend werd, door mannen maar ook door vrouwen. Daarmee is het spijtig dat dit in dit boek zo uitgebreid aan bod komt. Misschien wilde Kirkpatrick alles zo volledig mogelijk beschreven hebben? Wat me soms ook stoorde was dat ze letterlijk in de persoon van de Beauvoir kroop en haar gevoelens en gedachten beschreef, maar dit kan toch alleen maar giswerk zijn geweest. Ze put dan wel uit bronnen maar wat de Beauvoir schreef hoeft daarom niet haar werkelijke gevoel te zijn.

Deze biografie is er in geslaagd om de lezer Simone de Beauvoir te leren kennen met veel waardering voor haar persoon, filosofie en leven. Je krijgt absoluut een genuanceerde visie op haar en het was boeiend. Soms las het zelfs als een roman maar evengoed was het soms doorbijten, toch blij dat ik het gelezen heb en ik heb zeker interesse gekregen in de Beauvoir's werk.

Uitgeverij: Ten Have (2020) - 434 blz. (435-495 Noten, literatuur, dankwoord, verantwoording en register)

Oorspronkelijke titel: Becoming Beauvoir; A Life

Vertaling: Karl van Klaveren, Indra Nathoe en Michel Meynen

De laatste sessie - Saskia de Coster

Soms is een sessie van vijftig minuten in een zucht voorbij, soms voelt de therapeut zich al na vijf minuten uitgewrongen. Maar vandaag is alles anders.

In de spreekkamer stapt een vrouw binnen, vijfenzeventig jaar. Kristien. Doodgewoon, benadrukt ze zelf. Twee volwassen kinderen, een trouwe echtgenoot en een kat. Ze gaat terug naar de millenniumwisseling, naar het huis dat jarenlang leegstond, maar plots weer werd bewoond. Naar een wereld die niet de hare was, zwemlessen, chocoladetruffels. Ze is gekomen om te praten. Over Tove. Maar woorden hebben gevolgen.

De laatste sessie is een roman over dubbellevens, over vormen van liefde, obsessie, manipulatie en controle. Een verhaal dat blootlegt hoe we onze versie van de werkelijkheid telkens opnieuw scheppen, gedreven door onze eigen verlangens en angsten.

**

Saskia de Coster (Leuven, 1976) studeerde Germaanse Talen aan de KU Leuven en daarna literatuurwetenschap aan het UBC in Vancouver, Canada. Van jongs af was ze al actief bezig met schrijven en in 2000 debuteerde ze met Onder elkaar en in 2002 met een eerste boek Vrije val. Ze is daarnaast bezig met beeldende kunst en maakt films en video's maar ze is evengoed te vinden op festivals, geeft lezingen en neemt deel aan vraaggesprekken, gespreksavonden en debatten. Ze ontving verschillende prijzen en erkenningen voor haar werken. Als auteur is ze veelzijdig, ze waagt zich aan romans en verhalen maar evengoed aan filmscenario's, theaterteksten, columns en zelfs songteksten voor muzikanten.

De laatste sessie is het eerste boek dat ik las van haar, ze kwam in mijn vizier door de podcast Leesbaar van Annelies Moons en Joris Hessels. Het is een dun boek dat je sowieso in korte tijd uithebt maar het leest niet altijd even gemakkelijk. Saskia de Coster daagt de lezer uit doordat ze voortdurend van perspectief verspringt alsook in de tijd waardoor je toch beter bij de les kan blijven, ik moet zeggen dat het me niet altijd even goed lukte.

Het grote struikelpunt was voor mij het verhaal op zich, het interesseerde me maar matig. Er werd toegewerkt naar een bepaald slot en dat intrigeerde me om verder te lezen. Maar misschien lagen mijn verwachtingen te hoog, het kwam me niet geloofwaardig voor en ontgoochelde.

De laatste sessie bleek een boek te zijn dat mij persoonlijk niet kon bekoren maar dit wil niet zeggen dat het niet goed zou geschreven zijn, integendeel. De auteur weet de lezer te intrigeren en verwacht er wat inspanning van en dat is absoluut een pluspunt. En haar schrijfstijl is zeer mooi en goed. Misschien waag ik nog wel eens een poging.

Uitgeverij: Borgerhoff & Lamberigts (2025) - 153 blz.

Een dodelijke blik - peter James

Kunst en moord kruisen elkaar op dodelijke wijze

Harry en Freya zijn op zoek naar een kunstkoopje wanneer ze per ongeluk op een verloren meesterwerk stuiten. Wat aanvankelijk een geweldige vondst lijkt, verandert al snel in een nachtmerrie. Het schilderij blijkt de sleutel te zijn tot een gevaarlijk geheim, en er zijn mensen die koste wat het kost willen voorkomen dat het onthuld wordt.

Rechercheur Roy Grace wordt op de zaak gezet en ontdekt dat kunst niet alleen waardevol, maar ook dodelijk kan zijn. Terwijl de dreiging toeneemt, moet hij alles op alles zetten om de waarheid te achterhalen voordat het te laat is.

****

Peter James (Brighton, 1948) is als auteur vooral bekend van de serie met Roy Grace, een rechercheur in Brighton. Dit is reeds de 18e in de reeks waarvan trouwens ook verfilmingen zijn, maar hij schreef ook verschillende andere boeken. Daarnaast is hij ook nog filmproducent.

Deze auteur is al heel wat jaren geleden in mijn vizier gekomen door de eerste Roy Grace Doodsimpel uit 2005 en daar was ik toen stevig van onder de indruk. Nu een twintigtal boeken later ben ik nog steeds fan van de auteur. Hij heeft meestal een goed geconstrueerde plot en Roy Grace en de andere terugkerende spelers voelen als thuiskomen, telkens weer. En als je dan af en toe ook nog eens de mondhoeken omhoog kan trekken, is het helemaal af. En dit alles was in dit boek zeer aanwezig.

Het was ook interessant omdat je in dit boek ook weer wat nieuws kan opsteken over kunst, dat was alleszins toch bij mij het geval, ik had er nog nooit van gehoord. Het gaat hier over achttiende-eeuwse schilderkunst die men 'fête galante' noemt en dan komen er wat schilders in beeld van dit genre. Watteau bijvoorbeeld die de grondlegger en beroemdste vertegenwoordiger is van dit genre maar de schilder waar het hier voornamelijk om draait is Jean-Honoré Fragonard (1732-1806).

Een van de persoonlijke verhaallijnen die al meegaat vanaf de allereerste met Roy Grace is in dit boek tot een soort van einde gekomen, eindelijk, het begon een beetje veel herhaling te worden ook al is het maar een zijlijntje in de boeken. Verder was het wel weer interessant om de persoonlijke ontwikkelingen van de personages te volgen.

Een dodelijke blik heeft een echt wel zeer goede plot maar het is wel kwestie van wat namen te onthouden aangezien de auteur veelvuldig van personage en verhaallijn verandert in eerder korte hoofdstukken. Het zat heel goed in elkaar en het bleef spannend gedurende het hele boek dat uiteindelijk afstevende op een zeer mooie en ook verrassende ontknoping. Peter James heeft zijn reputatie als misdaadauteur absoluut eer aangedaan en hopelijk wordt deze ook ooit verfilmd.

Eerder: Op sterven na dood, Ten dode opgeschreven, Doodskus, Dodemansrit, Perfectie, Schijndood, Doodsklok, Als de dood, Tot in de dood, Dodelijke affaire, Doodsangst, Ultiem bewijs, Een date met de dood, Een dodelijke gok, Doodvonnis, Doodgewoon

Uitgeverij: De Fontein (2026) - 362 blz.

Oorspronkelijke titel: Picture You Dead

Vertaling: Lia Belt

Half leven - Aya Sabi

Een vrouw die in de keuken gerechten vult met verlangens en verdriet.

Een dochter die in brieven aftelt tot het weerzien met haar geliefde.

Een kleindochter ontrafelt de pijn van haar moeder en grootmoeder en vlecht deze voor het eerst tot een verhaal.

****

Aya Sabi (Roermond, 1995) heeft Marokkaanse roots, groeide op in Roermond en verhuisde op haar dertiende met haar familie naar Genk in België. Ze wist al vroeg dat ze schrijfster wilde worden maar studeerde toch Biomedische Wetenschappen in Maastricht en sinds 2021 Arabistiek en Islamkunde aan de KU Leuven. Ze schrijft sinds 2015, zo blogde ze tweewekelijks op deredactie.be en ze is columniste onder andere bij MO* en De Morgen. In 2017 verscheen een verhalenbundel Verkruimeld land en in 2022 haar debuutroman Half leven.

De auteur heeft hier voor een originele vorm gekozen om het verhaal van de drie vrouwen te brengen, drie generaties ook. De hoofdmoot in het verhaal is dat van Fatna dat op een normale vertelstructuur verhaald wordt. Fatna krijgt haar eerste rondleiding bij haar nieuwe werkgeefster, ze begint immers in de functie van hoofdkokkin, we zijn in het jaar 1955. Ze werkt zich in maar heeft op persoonlijk vlak en in de sociale omgang blijkbaar toch wel wat problemen. Aya Sabi vertelt het verhaal op een meeslepende wijze, langzaam maar zeker leer je Fatna kennen.

Dit verhaal wordt pas na een hele tijd onderbroken door de tweede verhaallijn die we lezen in de vorm van brieven, Hamouda Al Garaji schrijft deze en beginnen in het jaar 1979, al snel wordt duidelijk dat zij de dochter is van Fatna. De brieven zijn geschreven vanuit Nederland en gericht aan haar verloofde die nog in Marokko vertoefd. Het voornaamste dat we hierin lezen is haar relatie tot haar moeder die onder spanning staat, maar we lezen evengoed een stuk van haar levensverhaal doorheen de brieven.

En de derde lijn is deze van Shams die de kleindochter is van Fatna en dit in de vorm van essays. Een heel erg originele constructie dus. Ook verrassend is de terugwerkende kracht waarop het verhaal van Fatna verteld is. De tijdslijn staat aangegeven boven de hoofdstukken maar binnenin is het uiteraard chronologisch. Pas aan het einde wordt duidelijk waarom dit zo gedaan is en dat was een klapper van formaat, veel verrassender heb ik het nog niet gelezen, ooit.

Je weet dat het boek over drie generaties vrouwen gaat en bij het lezen merk je dat het verhaal over pijn gaat, eentje die de generaties overstijgt. Het is een thema dat mij steeds geïntrigeerd heeft en ik moet zeggen dat de auteur dit op een zeer overtuigende manier in het verhaal verwerkt heeft. En dan met die knallende clou aan het einde, schitterend! Heel het verhaal door wordt er steeds aandacht gegeven aan de verhoudingen tussen moeder en dochter doorheen de drie generaties en ook eventjes over die tussen grootmoeder en kleindochter.

Half leven is echter ook meer want er zijn ook thema's als onrecht, ongelijkheid en vrouwenemancipatie die er in verwerkt zijn alsook wat geschiedenis. Aya Sabi was een onbekende schrijfster voor mij maar ze is gelukkig op mijn pad gekomen op de boekenplatformen ook al omdat de thema's me zeer aanspreken. En daarbij las het boek ook heel vlot. Half leven is dus zeker een boek dat ik kan aanbevelen, mooi geschreven in een originele vorm, boeiend en verrassend.

Uitgeverij: Das Mag (2022) - 309 blz.

Zonnehuis - Marja Pruis

Een wandeling

Na decennia te zijn weggeweest woont Marja Pruis weer in Amsterdam-Noord, en kijkt ze uit over de oude arbeidersbuurt waar haar familie vandaan komt. Waar haar oom op de scheepswerk werkte, worden nu dancefestivals en wijnproeverijen gehouden.

Alles is veranderd, maar als ze door Tuindorp Oostzaan wandelt, wandelt ze als vanzelfsprekend haar jeugd in. Hoe verder ze loopt, hoe sterker ze de aanwezigheid voelt van de mensen die er niet meer zijn - haar ouders, haar ooms en tantes. Maar vooral haar zus: sinds zij er niet meer is, is ze dichterbij dan  ooit.

In Zonnehuis laat Pruis zien waarom ze zo'n geliefd essayist is. Sensitief en intiem, maar met een scherp oog voor de wereld om haar heen, denkt ze na over de grote vragen van het leven. Wie ben je? Wat deel je precies met je familie? Bij wie hoor je, en blijft dat je hele leven zo?

**

Marja Pruis (Amsterdam, 1959) studeerde Nederlands en Algemene Taalwetenschap aan de universiteit van Amsterdam en schrijven werd haar vak. Ze is een Nederlands journalist, criticus, columnist en sinds 1998 literatuurredactrice bij De Groene Amsterdammer. Ze schrijft biografische boeken, essays en romans die nominaties en prijzen wonnen. Haar debuutroman Bloem verscheen in 2002.

Dit essay verscheen in de Terloops-reeks van de uitgeverij Van Oorschot, dit zijn kleine en dunne wandelboekjes waarin bekende schrijvers je meenemen op hun favoriete wandeling en die in je broekzak passen. Het zijn literaire persoonlijke verhalen, herinneringen en observaties.

In Zonnehuis is de wandeling van ondergeschikt belang, de auteur duikt bijna volledig in de herinneringen over haar familie in Tuindorp Oostzaan, een wijk net ten noorden in Amsterdam, slechts miniem kom je wat te weten over plaats waar de wandeling plaatsvindt en het wandelen op zich is al helemaal geen thema.

Marja Pruis heeft een mooie pen en door haar observaties weet ze enkele keren mijn glimlach tevoorschijn te toveren, dat is wel knap. Het essay is echter één lange mijmering met als leidraad haar tocht door de wijk en gaat voor een groot stuk over haar familie. Daarbij springen haar gedachten constant heen en weer tussen de straten van de wandeltocht, de gebouwen, de mensen die ze ziet en haar herinneringen.

Zonnehuis is een essay dat mij persoonlijk niet kon bekoren, ik miste gedachten over het wandelen en de wandeltocht zelf en uiteindelijk weet ik ook niet goed waar het boek over ging en wat ik nu precies gelezen had, het was wel goed geschreven.

Eerder in de Terloops-serie: Wantij van Jaap Robben, Omwegen van Thomas Heerma van Voss

Uitgeverij: Van Oorschot (2026) - 62 blz.

De kamergenoot - Chris Carter

De gevaarlijkste seriemoordenaar ooit is net ontsnapt...

Ze waren kamergenoten op de universiteit en de twee slimste studenten van hun jaar. Later werd Robert Hunter hoofd van de afdeling Moordzaken en Lucien Folter de gevaarlijkste seriemoordenaar die Hunter ooit is tegengekomen.

Nadat Lucien Folter door Robert Hunter in de gevangenis belandde, heeft hij niet stilgezeten. In zijn cel heeft hij zijn wraak tot in de puntjes voorbereid. Nu is het tijd om die uit te voeren. Na drieënhalf jaar eenzame opsluiting is Lucien er eindelijk in geslaagd te ontsnappen.

Eén persoon moet voor alles boeten: zijn oude kamergenoot Robert Hunter...

****

Chris Carter (Brazilië, 1965) is met dit boek toe aan zijn tiende Robert Hunter-thriller, hij waarschuwt dit keer wel dat De kamergenoot aansluit op De beste vriend, het zesde boek in de serie en gelukkig zat het nog redelijk goed in mijn geheugen. Moest je dit nog niet gelezen hebben is het zeker een aanrader om dit eerst te doen maar het is sowieso een goed idee om zijn boeken op volgorde te lezen zodat je mee bent met de persoonlijke ontwikkeling van de personages.

Carter was forensisch psycholoog en van deze kennis maakt hij steevast gebruik in zijn boeken waardoor je als lezer helemaal mee bent in het verhaal en er zelfs nog wat van opsteekt. Ze klinken daardoor ook zeer realistisch.

Hij heeft een interessante en boeiende plot ontwikkeld met soms verrassende plotwendingen, als je meerdere boeken van hem gelezen hebt, weet je dat hij zich houdt aan een soort stramien om deze op te bouwen en er spanning in te brengen. En de gruwelijkheden zijn zeker ook hier aanwezig wat je al kan opmaken uit de ondertitel op de cover. Al goed dat ik een vermogen ontwikkeld heb om daar redelijk over te lezen zodat de maag in orde blijft want anders zou die wel eens kunnen opspelen.

De auteur heeft dus een constante schrijfstijl, gemakkelijk en eenvoudig maar ook het verhaal is zoals altijd goed te volgen zonder veel moeite wat het leestempo bevordert.

De kamergenoot is een heel erg goed vervolg in de serie en staat volledig in het teken van actie en spanning. Wat betreft diepgang moet je niet te veel verwachten maar dat hoeft ook niet in dit genre, het bezorgt je toch wel wat uren spannend leesplezier, het hoeft niet altijd ingewikkeld te zijn, er valt absoluut iets te zeggen voor een rechttoe rechtaan thriller.

Eerder: De Crucifix Killer, Gezicht van het kwaad, Jager in de nacht, De beeldhouwer, Een voor een, De beste vriend, Ik ben de dood, De beller, Het meesterwerk

Uitgeverij: Harper Collins (202) -  blz.

Oorspronkelijke titel: Hunting Evil (2019)

Vertaling: Eric de Vries