In de ban van de jaarring - Valerie Trouet (samensteller)

Onze oudste bomen en de verhalen die ze vertellen

'Bomen hebben een geheugen. Ze bewaren de geschiedenis, en ze vertellen altijd de waarheid.' (Valerie Trouet)

Een boom vertelt meer dan je denkt. Samen met wetenschappers van over de hele wereld neemt Valerie Trouet je in dit prachtig geïllustreerd boek mee op een fascinerende reis door de tijd aan de hand van jaarringen.

Ze ontrafelen de verhalen van tien bijzondere oerbomen, van de reuzensequoia in Californië en de kauriboom in Nieuw-Zeeland tot de oeroude zomereik in West-Europa. Elke boom vertelt over het klimaat waarin hij groeide, de natuurrampen die hij overleefde en de mensen waarmee hij eeuwenlang in wisselwerking leefde.

In In de ban van de jaarring brengen elf topwetenschappers een ode aan de kracht, wijsheid en veerkracht van bomen. Ze vertellen niet alleen hun eigen verhalen, maar tonen je ook wat bomen ons vertellen over het verleden, het heden en de toekomst van onze aarde.

Valerie Trouet (Heverlee, 1974) is doctor in de bio-ingenieurwetenschappen en is vooral bekend van haar wetenschappelijk onderzoek op het gebied van de dendrochronologie, de datering van jaarringen van bomen. Ze bestudeert al meer dan twintig jaar de klimaatverandering aan de hand van deze jaarringen en daar hoort ook de invloed van het vroegere klimaat op onze ecosystemen en menselijke systemen bij. Ze schreef eerder de bestseller Wat bomen ons vertellen dat bekroond werd met de Jan Wolkersprijs voor beste natuurboek.

In dit boek schreef ze zelf de inleiding maar in de 10 overige hoofdstukken laat ze wetenschappers aan het woord van over de hele wereld en die hun aandacht aan 1 bijzondere boom geven waar ze dan ook jaren grondig onderzoek naar gedaan hebben. En dit zijn absoluut zéér interessante bomen die ons veel kunnen vertellen, niet alleen over de levensloop of het ontstaan of bestaan van de boom zelf en van hun soort maar ook over de klimatologische omstandigheden van vroeger en nu. Zo komt er zelfs wat geschiedenis aan te pas in een aantal van deze hoofdstukken.

Doordat het 10 verhalen zijn in toch wel korte hoofdstukken, lees je af en toe wel eens hetzelfde. Maar langs de andere kant lezen de hoofdstukken door de eigen aanpak van de verschillende wetenschappers telkens weer anders door hun verschillende benaderingen en spreekt het ene je misschien wel meer aan dan de andere. Wat ze wel allemaal gemeen hebben, is dat de focus toch altijd ligt op de relatie van deze bomen tot het klimaat.

In In de ban van de jaarring lees je wel wat interessante dingen maar door de korte hoofdstukken door telkens een andere schrijver is er toch veel overlapping en ze zijn ook niet allemaal even begenadigd als schrijver voor een breder publiek. Het boek is wel heel mooi vormgegeven en er staan schitterende illustraties in, prachtig! Inhoudelijk smaakte dit boek toch minder dan haar eerdere bestseller Wat bomen ons vertellen en dat wél volledig van haar hand is.

Eerder: Wat bomen ons vertellen

Uitgeverij: Lannoo (2025) - 209 blz. (210-224 Galerij, Aanbevolen literatuur, Register, Dankwoord)

Oorspronkelijke titel: In the Circle of Ancient Trees

Vertaling: Fred Hendriks en Nicole Seegers

Illustraties: Blaze Cyan

Elke laatste adem - Michael Robotham

Philomena McCarthy weet als geen ander hoe belangrijk het is om werk en privé gescheiden te houden. Ze werkt hard aan een mooie carrière bij de Metropolitan Police, terwijl haar vader en ooms beruchte Londense gangsters zijn.

Op een nacht treft Phil tijdens een patrouille een kind aan dat in pyjama alleen ronddwaalt. Wanneer ze het meisje terug naar huis brengt, ontdekt ze daar de nasleep van een dodelijke inbraak. Ondertussen wordt een paar kilometer verderop een bekende juwelier gevonden, vastgebonden aan een explosief in zijn geplunderde winkel.

De misdaden lijken met elkaar verbonden te zijn en al het bewijs leidt naar Philomena's vader. Phils twee werelden botsen en ze komt midden in een gemene bendeoorlog terecht die een gevaar vormt voor haarzelf, haar carrière en iedereen van wie ze houdt.

*****

Michael Robotham (Casino, Nieuw-Zuid-Wales, 1960) heeft met dit boek dan toch een vervolg geschreven op de thriller Als je van mij bent en daar kan ik niet anders dan héél blij mee te zijn. De Australische thrillerauteur en journalist debuteerde in 2004 met De verdenking en sindsdien ben ik absoluut fan van deze auteur. En nu voert hij Philomena McCarthy toch terug ten tonele samen met haar 'maffia-familie' en ik ben ook nu weer stevig onder de indruk van het schrijverstalent van de auteur wat betreft het schrijven van een spannend en humorvol boek met een stevige plot.

Als meesterverteller weet de auteur je van in het begin aan het boek te kluisteren en dit blijft zo tot je het boek dichtslaat. Zijn personages zijn schitterend en vooral de keuze voor een misdaadfamilie is een fantastisch goede vondst gebleken. Robotham weet je regelmatig op de lachspieren te werken met deze excentrieke familie, de discussies en conversaties zijn fantastisch om te lezen.

Maar evenzo de plot, de lezer blijft lange tijd in het ongewisse en ook al krijg je stilletjes aan wat vermoedens, toch zijn er wendingen die je helemaal niet ziet aankomen. En spannend werd het ook.

Elke laatste adem is een boek met een fantastische plot, mooie personages, het is spannend en zeer vlot geschreven met humor. Michael Robotham blijft een van mijn favoriete auteurs. Dikke aanrader maar lees zeker eerst het vorige boek met Philomena McCarthy.

Eerder: Gebroken, Vuurvast, Boetedoening, De afrekening, Zeg dat het je spijt, Door mijn ogen, Leven of dood, Sluit je ogen, Verwachting, De andere vrouw, Meisje zonder verleden, Meisje zonder leugens, Als je van mij bent, Meisje zonder hoop

Uitgeverij: De Bezige Bij (2025) - 430 blz.

Oorspronkelijke titel: The White Crow

Vertaling: Daniëlle Stensen

Jonkvrouw - Jean-Claude van Rijckegem & Pat van Beirs

Marguerite van Male is veertien en een half. Ze is de erfgename van Vlaanderen. Ze droomt van een witte ridder die haar naar een kasteel in de wolken zal voeren. Maar de ridders die ze ontmoet zijn allemaal sufferds die niet bestand zijn tegen haar pittige karakter en haar opvliegende aard. Op een dag beslist haar vader met wie ze die zomer zal huwen...

In haar eigen woorden vertelt Marguerite over haar vreselijke vossenhaar dat nooit in vorm blijft, over Willem die een meester is in de zoenkunde, over Roderik uit wiens kaakbeen ze een tand heeft geslagen, over de monnik Zannekin die stinkt als een varkenskot, over de vrije stad Brugge met haar knarsende uithangborden, over de boeken van haar moeder met hun smachtende liefdesverhalen, over de rode zweertjes in het gezicht van haar toekomstige echtgenoot en over de zwarte haat die ze voelt voor haar bloedeigen vader.

****

Jean-Claude van Rijckeghem (Gent, 1963) is voornamelijk bekend als scenarist en filmproducent maar hij is ook auteur. In eerste instantie schreef hij samen met Pat van Beirs 2 junior boeken rond het personage Spijker en het derde en vierde boek van hen beiden zijn de 2 historische jeugdromans Jonkvrouw en Galgenmeid. Daarna schreef van Rijckeghem nog vier junior en young adult boeken maar dan solo. Pat van Beirs (Gent, 1954) is scenarioschrijver, vertaler, leraar en auteur. Ook hij schreef na de vier gezamenlijke boeken nog enkele boeken op eigen naam. Jonkvrouw won net als Galgenmeid verschillende prijzen zoals de Prijs van de Kinder- en Jeugdjury Vlaanderen en de Boekenleeuw.

In Jonkvrouw vertelt Marguerite in de ik-vorm en in de tegenwoordige tijd over haar jeugd op het slot van Male bij Brugge. Het boek is gebaseerd op de historische figuur Margaretha van Male (1350-1405), een sleutelfiguur in de Vlaamse geschiedenis door haar huwelijk met de Bourgondische hertog Filips de Stoute. Over haar jeugd is heel weinig bekend en daar hebben de auteurs dan maar een verhaal rond gemaakt. Het werd een heel erg avontuurlijk boek van een meisje dat eigenlijk een jongen had moeten zijn en het werd zowaar een echt kwajongens boek, Marguerite moest absoluut niet onderdoen voor de jonge ridders in spe, integendeel, ze steekt ze meer dan eens de loef af.

Het verhaal speelt in de tweede helft van de 14e eeuw en dit bleek zeer zeker een boeiende periode. En dit valt goed te lezen in het boek, het mag dan soms wel op een schelmenroman lijken, de historische achtergrond komt heel goed naar voren waardoor je een zeer realistisch beeld krijgt van de tijdsgeest van toen.

Het werd zeker ook een spannend boek dat je reikhalzend doet verder lezen en het was daarbij vaak ook nog grappig en zelfs hilarisch soms, als je tenminste je fantasie laat gaan, ik zag het alleszins zó voor me en een verfilming van dit boek zou niet misstaan.

Jonkvrouw was voor mij een verrassende kennismaking met deze auteurs. De tip kwam van een bibliotheekmedewerkster en dat heb ik me absoluut niet beklaagd. Het is een spannend en humorvol boek met een gedegen historische achtergrond met ware basisfeiten ook al is het verhaal op zich verzonnen. Een mooi en vlot boek.

Uitgeverij: Facet (2005) - 280 blz.

Doodvonnis - Peter James

De dochter van Meg Magellan is voor een tussenjaar in Zuid-Amerika. Wanneer Meg wordt opgeroepen als jurylid bij een rechtszaak waarin een drugsbaron uit Brighton terechtstaat, is dat voor haar een welkome afleiding.

Maar dan krijgt ze een telefoontje waarin haar te kennen wordt gegeven dat als de rechtszaak niet eindigt in een vrijspraak, ze haar dochter nooit meer zal zien.

Een nieuwe zaak voor inspecteur Roy Grace.

***

Peter James (Brighton, 1948) is een Brits filmproducent en auteur van heel wat boeken waarvan de meesten behoren tot de Roy Grace-serie en welke al voor een deel verfilmd zijn. Brighton is de plaats waar het verhaal zich afspeelt zoals in alle Roy Grace-boeken en aangezien de auteur zelf afkomstig is van daar weet je dat hij geen moeite heeft om het geheel zeer realistisch te beschrijven.

Ditmaal is het boek toch enigszins anders opgevat dan we gewoon zijn. Vooreerst is er een zeer grote plaats ingeruimd voor het rechtbankgebeuren en dat is fijn om te lezen alhoewel gezegd moet worden dat er schrijvers zijn die hier beter voor in de wieg zijn gelegd. Niettemin heeft het zeker zijn goede momenten.

Ten tweede is er in dit boek toch maar een kleine rol toegewezen aan Roy Grace en is er weinig plaats voor een politieonderzoek, slechts her en der wordt er wat onderzoek gevoerd en dat is wel spijtig want Peter James is hier goed in.

Het boek leest vlotjes maar spannend wordt het niet. Het boek oogt ook niet als een geheel maar is eerder versnippert, veel rechtbank maar dan vooral gezien vanuit Meg Magellan als jurylid en haar verhaal buiten de rechtbank en wat veel herhaling bevat. Dan zijn er weer wat hoofdstukken met Roy Grace en Glenn Branson en verder nog wat hoofdstukken waarin de misdadigers aan bod komen. Het persoonlijke leven van Grace ontwikkelt zich ook nog minimaal wat verder.

Peter James heeft met Doodvonnis een andere piste proberen in te slaan maar persoonlijk vind ik dit toch minder geslaagd. Het boek begon heel erg goed, er zat zeker ook humor in en de plot was goed bedacht. De uitwerking en zeker deze van het rechtbankgebeuren vond ik minder goed geslaagd en ik miste het recherchewerk. Het boek leest wel vlotjes maar vrijblijvender en minder spannend dan zijn andere boeken. Peter James kan beter.

Eerder: Op sterven na dood, Ten dode opgeschreven, Doodskus, Dodemansrit, Perfectie, Schijndood, Doodsklok, Als de dood, Tot in de dood, Dodelijke affaire, Doodsangst, Ultiem bewijs, Een date met de dood, Een dodelijke gok

Uitgeverij: De Fontein (2024) - 377 blz.

Oorspronkelijke titel: Find Them Dead

Vertaling: Lia Belt

Demon Copperhead - Barbara Kingsolver

Damon Fields, het zoontje van een alleenstaande tienermoeder, woont in een trailer in de bergen van de zuidelijke Appalachen. Hij heeft hetzelfde koper kleurige haar als zijn overleden vader, aan wie hij ook de bijnaam 'Demon Copperhead' te danken heeft. Afgezien van goede looks, bijtende humor en overlevingsdrift zit hem weinig mee in het leven.

Zijn moeder worstelt met haar verslaving aan pijnstillers. Nadat ze in het ziekenhuis terechtkomt met een overdosis, belandt Demon in het ene na het andere pleeggezin. Hij krijgt te maken met kinderarbeid, verwaarlozing en mishandeling, en met de gevolgen van de opiatencrisis die grote delen van de VS treft. Toch is er ook hoop als blijkt dat hij talent heeft voor American football. Zijn geluk is echter van korte duur. Wanneer hij geblesseerd raakt en zware pijnstillers krijgt, dreigt de cyclus van verslaving in zijn familie zich te herhalen. Maar zelfs op het dieptepunt overheerst zijn wil om te overleven.

***

Barbara Kingsolver (Annapolis, Maryland, 1955) groeide op in het landelijke Kentucky waar ze een diepe waardering ontwikkelde voor de natuur en wat zich vertaalt in haar boeken die vaak ecologische thema's bevatten maar ook sociale thema's. Kingsolver behaalde graden in biologie, ecologie en evolutionaire biologie aan de DePauw University en de University of Arizona. Ze woonde zowat over de hele wereld voor ze zich weer in Amerika vestigde. Ze is schrijver, essayist en dichter en haar werk wordt in vele talen vertaald en bekroond. Haar eerste boek verscheen in 1988 en haar bekendste boek The Poisonwood Bible (1998) werd genomineerd voor de Pulitzer Prize en in 2023 ontving ze dan deze prijs voor Demon Copperhead. Kingsolver is ook actief als milieuactiviste.

In Demon Copperhead vertelt Damon Fields zijn eigen levensverhaal te beginnen bij zijn geboorte en dat was meteen een binnenkomer voor het boek, het beloofde een humorvol verhaal te worden en dat was het zeker. Nochtans was het inhoudelijk totaal geen vrolijk boek, integendeel, het was ellende troef. Kingsolver heeft de problematiek van verslavingen en achtergestelde buurten en gezinnen zeer scherp weten te treffen. En al wat er mis kan lopen in een leven van bij de geboorte en daarvóór heeft ze op een schitterende manier beschreven waardoor je het begrijpt, haar vertelling is extreem realistisch en echt, de personages maar ook de buurt komen helemaal tot leven. Fantastisch gedaan.

En toch kon ik niet goed verder komen in het boek en was het lastig, zelfs zeer lastig om het uitgelezen te krijgen. De reden is waarschijnlijk dat het boek voor mij niet echt een verhaal had dat ergens naartoe ging en dat was voor mij een groot minpunt. De vertelling op zich was goed maar bleef ook teveel hangen op hetzelfde, steeds maar variaties op dezelfde problemen en situaties. En door de manier van vertellen, door de ogen en reflecties van het hoofdpersonage zelf, klonk het afstandelijk alsof hij van bovenaf op het gebeuren neerkeek en er zelf niet bij betrokken was, laat staan dat de lezer zich betrokken voelde.

Demon Copperhead is in feite een erg goed boek, goed en realistisch geschreven en over een interessant en aangrijpend thema. Maar het was gewoon geen boek voor mij doordat het vaak in de herhaling ging en langdradig was maar vooral omdat er geen verhaal in zat dat ergens naartoe ging. Voor het boek zit ik op twee sterren maar toch een derde ster omdat het wel fantastisch goed geschreven is.

Uitgeverij: Meulenhoff Boekerij (2024) - 542 blz.

Oorspronkelijke titel: Demon Copperhead

Vertaling: Monique ter Berg en Jerry Huisman

Wanderlust - Rebecca Solnit

Een filosofische geschiedenis van wandelen

Wandelen is waarschijnlijk de meest simpele en dagelijkse bezigheid die we kennen. In een wereld waar het steeds makkelijker is geworden om ons snel en zonder fysieke inspanning te verplaatsen, laat cultuurhistorica en bekroonde bestsellerauteur Rebecca Solnit ons zien hoe belangrijk het is om te lopen, nietig te zijn in een eindeloos landschap, te wandelen zonder te weten waarnaartoe, of te verdwalen in een stad.

Solnit verbindt de evolutie van het menselijk lichaam - ons vermogen om rechtop te staan en ons voort te bewegen - met de belangrijkste wandelaars uit de geschiedenis en literatuur: van Kierkegaard, Thoreau en Gary Snyder tot Jane Austens romanpersonage Elizabeth Bennet. Wanderlust is een fascinerend, persoonlijk portret waarin Solnit de diepgaande, onlosmakelijke relatie tussen wandelen en denken blootlegt.

Rebecca Solnit (Bridgeport, 1961) groeide op in Californië en trok op haar zeventiende naar Parijs om er te studeren. Hierna keerde ze terug naar Californië waar ze verder studeerde aan de San Francisco State University. In 1984 behaalde ze haar master Journalistiek aan de University of California (Berkeley) en sinds 1988 is ze voltijds schrijver van boeken en essays die talrijke prijzen wonnen en over de hele wereld worden vertaald. Ze is een van de belangrijkste denkers van deze tijd op het gebied van milieu, kunst en politiek en is naast schrijver ook historicus, kunstcriticus en politiek activist.

Een boek over wandelen, over schrijvers en filosofen, over pelgrimages, wandelen met een schildpad, Las Vegas, Parijs en de oorsprong van de mens, je kan het niet zo gek bedenken of er is wel sprake van in dit boek. Leidraad in dit boek is zoals de titel zegt, wanderlust of de zin van wandelen. De schrijfster heeft een journalistieke achtergrond maar bij het lezen van dit boek komen toch vooral filosofische beschouwingen aan bod maar wel allemaal met ergens een link naar wandelen.

Aan de hand van 4 grote delen en hierin 17 hoofdstukken die elk over een bepaald thema gaan, probeert ze het fenomeen 'wandelen' te duiden, omschrijven, uit te diepen maar je kan er toch niet goed de vinger op leggen waar ze naartoe gaat. Ze volgt enigszins een soort van geschiedenislijn maar niet strikt en Solnit heeft enkele favoriete 'wandelaars' die regelmatig terug op duiken.

Van alles en nog wat dus en dit over de geschiedenis heen maar toch wel voornamelijk over de laatste paar eeuwen want het wandelen om te wandelen is nog vrij recent. En dan was er nog een groot verschil tussen mannen, vrouwen en andere minderheden of bevolkingsgroepen, ook dit haalt ze frequent aan.

Of Wanderlust een leesbaar boek is, zal voor iedereen wel verschillend zijn maar over het algemeen was dit boek best wel interessant ook al zijn er hoofdstukken die de ene wel zullen liggen en de andere niet. Ik heb er in ieder geval wel wat uit opgestoken en was door meerdere hoofdstukken geboeid. Maar dus zeker niet altijd, er waren delen waar ik wat vlotter overheen ging tot ik dan weer op een interessant deel stuitte. Het boek aanraden is een brug te ver maar toch ben ik tevreden dat ik het gelezen heb. Een boek voor de liefhebber dus.

Uitgeverij: Nijgh & Van Ditmar (2019) - 346 blz. (347-383 Noten, Bronnen en Register)

Oorspronkelijke titel: Wanderlust (2001)

Vertaling: Janine van der Kooij

De nomade - Anya Niewierra

De 37-jarige documentairemaker Olga Liebke woont met haar zonderlinge vader midden in de bossen van het Harz-gebergte. Olga heeft een innige band met de inmiddels dementerende man. Haar moeder stierf in het kraambed en ze heeft verder geen familie. Tenminste, zo is het verhaal.

Maar dan vertelt haar vader herinneringen die niet rijmen met de geschiedenis zoals Olga die kent. Ze gaat twijfelen over haar achtergrond en ontdekt documenten uit het voormalige Oost-Pruisen en de Sovjet-Unie.

Olga reist hierop af naar de driehoek Polen, Litouwen en Belarus en duikt in het duistere verleden van haar vader. Maar hierdoor komt ze in het vizier van de man voor wie hij al decennia op de vlucht is...

****

Anya Niewierra (Kerkrade, 1964) schreef met De nomade haar vijfde thriller maar ze bracht in 2022 ook een feelgoodroman uit met haar dochter, schreef nog een kortverhaal en een geschenkboek voor Zomerlezen CPNB. Haar boeken werden meerdere malen bekroond en vertaald en er is ook sprake van verfilming. Niewierra studeerde Toerisme en Verkeer met als afstudeerrichting 'toerisme economisch' en is ook werkzaam in de sector, zo was ze van 1993 tot 2025 algemeen directeur van Visit Zuid-Limburg maar ook internationaal is ze hierin actief.

Haar thrillers hebben steevast een historische grondslag waarrond ze haar verhaal bouwt en in De nomade duikt ze in de geschiedenis van de drielandenregio van Litouwen, Polen en Belarus van de Tweede Wereldoorlog, het IJzeren gordijn tot nu. Ook het Duitse Harz-gebergte speelt een grote rol in het verhaal, prachtige streek trouwens en absoluut een dikke aanrader, je kan er prachtig wandelen. Er zit dus een stevig stukje geschiedenis in het boek verwerkt maar een stuk dat meestal wat minder in de aandacht komt, dit was dus zeker interessant. En net als in haar andere boeken heeft Niewierra heel veel onderzoek gedaan naar het onderwerp en heeft het zelfs een persoonlijke toets door haar grootvader die van Oost-Pruisen bleek te zijn. De natuur speelt ook een erg grote rol in dit boek en door zowel dit als het geschiedkundige aspect klinkt het boek heel erg realistisch, fijn waren de plannetjes die ze vooraan in het boek opgenomen heeft.

En dan is er de plot, het moet gezegd dat deze stevig is, zeer goed geconstrueerd en verrassend en haar realistische personages verlevendigen het geheel. De auteur verspringt af en toe van tijdsspanne en terugblikken zijn er ook maar over het algemeen is het een zeer rechtlijnig verhaal en wordt alles goed uit de doeken gedaan wat het boek ook gelijk niet zo uitdagend maakt en weinig denkwerk vergt van de lezer. Gemakkelijk leest het daardoor wel.

De nomade was een heel erg interessant boek met een boeiende geschiedenis en mooie personages. Het had ook met een zeer goede plot en het werd ook spannend, zeker naar het einde toe, de onwaarschijnlijke toevalligheden soms konden de pret niet bederven. Zeer mooie mix van geschiedenis en verhaal waarmee Anya Niewierra haar kunde weer heeft laten blijken. Interessant is ook de literatuurlijst aan het einde van het boek.

Eerder: Het dossier, Het bloemenmeisje, De Camino

Uitgeverij: Luitingh-Sijthoff (2024) - 374 blz.