De butler van God - Ellen de Bruin

In De butler van God, een satirische, ontroerende en spannende roman over familie en over liefde, draait de wereld om kunst. Om het geld dat ermee te verdienen valt, om de status en aandacht die ermee te verkrijgen zijn, om de schimmige spelletjes die ermee te spelen zijn, en natuurlijk om de inspiratie, de schoonheid en de troost.

We reizen van Amsterdam naar Berlijn, Parijs, en vooral Venetië, waar de kunstbiënnale wordt gehouden. We volgen een klimaatactivist die geen soep naar schilderijen wil gooien, een afgewezen tekenares die van haar kunst wil leven, een rijke maar onvervulde galeriehoudster, en nog enkele anderen die proberen hun dromen waar te maken (of niet ten onder te gaan) in de keiharde internationale kunstwereld. Sommigen van hen zijn familie van elkaar en waren dat liever niet geweest. Twee van hen komen om het leven. Maar wie?

En waar is God als je hem nodig hebt?

***

Ellen de Bruin (Den Haag, 1970) studeerde psychologie en promoveerde in de sociale psychologie. Ze werkt bij NRC Handelsblad waar ze redacteur wetenschap was en ze is schrijfster. In 2018 debuteerde ze met Onder het ijs waarmee ze de Anton Wachterprijs won, haar tweede is Kraaien in het paradijs en De butler van God haar derde. Daarvoor schreef ze nog drie non-fictie boeken. In 2025 diende ze 'In blijde verwoesting' in voor de wedstrijd voor het Boekenweekgeschenk en waar ze op de shortlist eindigde. Daarna werkte ze deze novelle uit tot een volwaardige roman die dan De butler van God werd.

Dit was een verrassend boek dat over nogal wat verschillende onderwerpen gaat maar steeds met kunst als rode draad en waar je zeker ook iets van opsteekt. Een ander thema dat terugkomt is milieu, klimaat en klimaatacties, daardoor is het echt een boek van deze tijd. Ook enkele menselijke thema's spelen een rol zoals relaties in families, vriendschappen en liefde. Het is dus nogal een combinatie in dit toch al niet zo dikke boek.

De personages waarvoor de auteur koos, zijn op zijn zachtst gezegd interessant maar wel knap bedacht. Het zijn er echter wel een heleboel en door de veelvuldige afwisseling en doordat je de onderlinge relaties of verhoudingen niet goed weet, is het soms toch even denken wie dit ook al weer was. Pas redelijk ver in het boek kom je de relatie tussen sommige personages te weten en helemaal aan het einde wordt het plaatje pas compleet, ook dit was verrassend en heel erg goed gevonden van de auteur.

Het boek is heel luchtig opgevat, soms zelfs op het absurde af en ook haar schrijfstijl is heel vlot. Ellen de Bruin heeft absoluut een zeer humoristische pen op het hilarische af soms, en het is zo visueel geschreven dat je je in een film waant, je krijgt zomaar de beelden mee. Het is vooral dit dat mij aansprak in dit boek en waardoor ik ervan genoten heb. Maar als verhaal komt het veel minder binnen, er gebeurt niet zo erg veel en de plot, als je daar al van kan spreken, raakt ondergesneeuwd door situatiebeschrijvingen die redelijk vrijblijvend zijn en geen functie hebben in het verhaal, of het moest zijn om de karakters te duiden.

De butler van God is een humoristisch geschreven en verrassend boek dat soms absurd is waardoor het zelfs nog grappiger is. Het is een luchtig boek met weinig verhaal maar boeiende personages en het bevat elementen die tot nadenken stemmen. En de film ervan zou je je zó kunnen voorstellen, een komedie wel te verstaan.

Uitgeverij: Prometheus (2026) - 252 blz.

Een vlecht van heilig gras - Robin Wall Kimmerer

Hoe de natuur, wetenschap en traditionele kennis ons leren respectvol met de aarde om te gaa

In Een vlecht van heilig gras laat Robin Wall Kimmerer ons op inspirerende en indringende wijze zien dat we ons voor ware duurzaamheid opnieuw moeten verbinden met de natuur. Ze deelt in poëtische woorden haar wetenschappelijke kennis over planten, legenden van haar inheems-Amerikaanse voorouders en persoonlijke verhalen om ons ervan bewust te maken dat we liefdevoller met onze planeet om moeten gaan. Als we niet langer alleen maar nemen van de aarde maar haar geschenken met respect en dankbaarheid ontvangen, kunnen we daadwerkelijk bouwen aan een duurzame wereld. Dit boek verandert blijvend je kijk op de natuur en je relatie ermee.

Robin Wall Kimmerer (Upstate New York, 1953) wist al vroeg dat ze plantkunde wilde studeren en dat deed ze dan ook al beoogde ze in eerste instantie minder de wetenschappelijke manier van kennis vergaren te bestuderen maar meer vanuit de inheemse kennis de studie te benaderen wat uiteraard niet kon. Ze stamt af van de Potawatomi, een inheemse stam en dankzij haar studie en haar vele contacten in de inheemse culturen, kon ze uiteindelijk toch ook aansluiten bij deze inheemse kennis en wijsheden. Ze is werkzaam als professor in bosecologie, auteur van wetenschappelijke artikelen en boeken en geeft lezingen. Dit boek kwam op mijn pad met het lezen van 'Leeft een rivier?' van Robert Macfarlane.

Doorheen vijf grote delen met telkens als basis het heilig gras, vertelt de auteur delen van haar levensverhaal maar steeds in functie van haar missie om mensen te leren om respectvol om te gaan met de aarde en de natuur. Maar meer nog heeft ze aandacht voor verschillende planten of bomen en het zijn er velen die hier aan bod komen. Hiervoor combineert ze haar wetenschappelijke met de inheemse kennis over milieu, planten en de natuur en dan heeft ze het vooral over de relatie tussen mens en natuur. Heel het boek door staan termen als dankbaarheid en respect centraal. Het is een heel andere kijk op de samenleving en de economie en dat weet ze heel erg goed over te brengen via verhalen en wijsheden. Maar ze beseft zeker dat de wereld ook gediend is met een wetenschappelijke kijk om toch enigszins tot oplossingen proberen te komen voor de milieu- en klimaatcrisissen.

Een vlecht van heilig gras is een heel erg goed boek met heel interessante inzichten die me verrasten. Ze is inderdaad een uitmuntend verhalenverteller en het was me een genoegen om een boek lang in haar gezelschap te vertoeven. Zoals de achterflap belooft, heeft het ook zeker mijn kijk op de natuur veranderd, het is een zeer inspirerend en vooral 'wijs' boek.

Uitgeverij: Altamira (2020) - 473 blz.

Oorspronkelijke titel: Braiding Sweetgrass: Indigenous Wisdom, Scientific Knowledge, and the Teachings of Plants

Vertaling: Nicole Seegers

Verloren zonen - Yasmina El Messaoudi

Wanneer Yasmina's vader getroffen wordt door een beroerte, duikt haar Brusselse familie na dertig jaar stilte op in het ziekenhuis. Niemand praat over het verleden, maar plots zijn ze er elke dag - met eten, gebeden, knuffels en troost.

Als haar baba sterft, gaat ze met hen naar Marokko voor de begrafenis. Daar bezoekt ze voor het eerst zijn geboortedorp en ontmoet ze de rest van de familie. Ze rouwt, omringd door mensen die tegelijk vertrouwd en vreemd zijn.

Pas na terugkomst ontdekt Yasmina waarom haar baba ooit brak met zijn familie. Het geheim dat hij met zich meedroeg, zet haar hele bestaan op losse schroeven.

****

Yasmina El Messaoudi (Mechelen, 1983) is de dochter van een Vlaamse moeder en een Marokkaanse vader. Ze studeerde journalistiek en werkt in de media onder andere als reporter en nieuwslezer. Momenteel werkt ze als journalist voor de VRT-nieuwsredactie en is ze yogadocent. Ze schrijft ook en in 2022 debuteerde ze met Straatkat, Verloren zonen is haar tweede boek. Het eerste gaat over de dood van haar moeder en haar zoektocht naar een nieuwe thuis en het tweede gaat over haar vader.

Dit boek las ik voor de plaatselijke leesclub, en naar grote tevredenheid want anders zou dit boek niet onder mijn ogen gekomen zijn. Er valt absoluut een en ander te vertellen en te bespreken over dit boek, het is dan wel autobiografisch maar het verkent universele thema's rond familie zoals verlies, identiteit, schuld en geheimen, rond dit laatste is heel het boek gebouwd.

Met de dood van haar vader komt ze een groot geheim op het spoor dat haar bestaan zelf op losse schroeven zet, het heeft een grote lichamelijke en vooral geestelijke en emotionele impact op haar en ook haar werksituatie lijdt eronder. Heel dit proces heeft Yasmina heel open beschreven, haar verdriet, het gemis en het schuldgevoel maar ook hoe ze uiteindelijk er toch in slaagt om hieruit te komen.

Verloren zonen is een zeer goed geschreven boek vol emoties, een zoektocht doorheen rouw en verdriet en over liefde, niet in het minst over liefde van jezelf. Een zeer gelaagd boek ook al bekroop me soms het gevoel of ik dit in feite wel moest lezen, het was alsof je binnenkeek in iemands huis en zelfs ziel. Maar langs de andere kant is dit de kracht van dit boek, Yasmina El Messaoudi is er in geslaagd om haar gevoelens in een universeel gevoel om te zetten zodat de lezer zichzelf hierin kan vinden of er tenminste over na kan denken. Een moedig en mooi boek.

Uitgeverij: Pelckmans (2025) - 251 blz.